Categorie archief: Boek in citaten

Gelezen

Gelezen: Driving miss Norma – Tim Bauerschmidt en Ramie Liddle

Driving miss Norma

Met de dood voor ogen het avontuur volop tegemoet

90 jaar is ze. Ze heeft onlangs haar man verloren en er is kanker bij haar vastgesteld. De toekomst lijkt voorspelbaar: operaties, medicatie, chemotherapie en hopen op toch wat langer leven. Ziekenhuizen. Eenzaamheid. Verzorgingshuizen. Verplegers allerlei. Dokters. Consultaties. Bijwerkingen van medicatie. Diagnoses. Niet echt een toekomst om vrolijk van te worden. Of je zegt gewoon nee tegen dit alles en je zegt ja tegen het leven, nee tegen de wachtkamer van de dood.

Driving miss Norma

Tim Bauersmidth wou best wel zijn moeder bij hem in huis nemen. Alleen… hij woonde niet in een huis maar in een camper, samen met zijn vrouw Ramie en poedel Ringo. Zou Norma het zien zitten ? Samen met hen Amerika rondreizen in een camper ? Zij hadden geen twijfel over de waarde van een zwervend bestaan, maar zou deze levenswijze ook bij Norma passen ? Norma zei echter volmondig ja. Een eerste ja die nog door vele “Ja’s” gevolgd zouden worden.

 Op dat moment begrepen we allemaal dat vertrouwen de basis was voor een intens gevoel van vrijheid. Zonder vertrouwen zetten we onze vreugde achter slot en grendel en houden we soms letterlijk onze adem in. Maar als we er ook maar een momentje bij stilstaan dat er iemand is om ons te steunen, voelen we ons vrij ons te laten gaan, te vragen ‘Waarom niet?’ en van iedere hobbel in de weg te genieten.

Kwaliteit van leven boven alles

Hun beslissing om de aangeboden therapieën te weigeren werden niet overal op applaus onthaald. Toch waren ze resoluut in hun beslissing. Norma zou niet enkel ‘bij hen’ wonen, er zou van alles gedaan worden om haar levenskwaliteit zo hoog mogelijk te houden.

‘Onze grootste tekortkoming in de manier waarop we omgaan met zieken en ouderen is dat we niet zien dat er dingen zijn die belangrijker zijn dan veiligheid en langer leven; dat de kans je eigen verhaal te maken essentieel is om het leven zinvol te houden,’

Bovenstaand citaat las Ramie in boek over sterfelijkheid en het is de rode draad geweest in hun omgaan met Norma.

Luchtballon

Zo ontdekten Rami en Tim dat Norma jarenlang gedroomd had van een tochtje in een luchtballon. Waarom niet, dachten ze. Waarom zou ze ze moeten afzien van deze droom ? Maar bestond er wel een luchtballon waar je in zitten kon ? Norma kon onmogelijk de hele tocht staan. En hoe zou Norma in de mand geraken ? Praktische problemen die later makkelijk te overbruggen waren. Wie droomt vindt de juiste mensen.
Norma had geen bucketlist, maar wat komen zou was het ene avontuur na het andere.

Facebookpagina Driving miss Norma

Via een Facebookpagina houden Tim en Ramie hun vrienden op de hoogte over Norma en hun trip door de Verenigde Staten. Lang duurt het echter niet het verhaal gaat viraal. Mensen herkennen Norma en steunen haar in haar controversionele beslissing. Norma wordt een inspiratie. Ze wordt uitgenodigd op etentjes, lokale overheden verwelkomen haar als een vip in hun stadje – tegen alles zegt ze ja. Als voormalig veteraan werd ze zelfs door het leger uitgenodigd op een vliegtuigdekschip.

Bijzonder in het gewone

Dit is een boek dat wellicht lang zal blijven hangen bij mij. Ik vroeg me dikwijls af: wat is er zo bijzonder aan ? Wat maakt Miss Norma tot zo’n uitzonderlijk mens ? Ik zocht naar bijzondere kwaliteiten of prestaties, maar die waren er niet.  Miss Norma kan eender welke vrouw zijn. Waarom dan zo’n inspiratie ? Tot het mij duidelijk werd: deze vrouw leefde haar laatste levensjaar net zoals ze zelf wilde. Als een nomade. Ze verliet haar huis. Het werd gewoon netjes op slot gedaan. Ze wist niet wat de dag haar zou brengen. Letterlijk niet – want het camperleven is niet fullproof – maar ook fysiek niet. Haar fysieke toestand mocht dan even vooruit gaan door veel medicatie te schrappen, gezond worden zou ze niet.
Het weerhield haar echter niet om lekker gek te doen als ze daar zin in had, nieuwe dingen te proeven of voor het eerst paard te rijden. Ze ging ervoor. Helemaal ! Vol vertrouwen.

driving mis

Samenvatting

Het boek heeft me aan het denken gezet. Maar liever laat ik als laatste Tim aan het woord.

Meer dan wat dan ook heeft haar dood me duidelijk gemaakt dat het leven kort is. We kunnen het nog zo vaak zeggen, het hoeft niet altijd in te zinken. De realiteit is dat niemand van ons weet hoelang – of hoe kort – ons leven zal zijn. Zo kan iemand als mijn moeder een regelrecht doodvonnis krijgen, maar dan tot ieders verrassing nog veel langer leven dan verwacht. Iemand anders kan de leuke dingen van het leven nog even uitstellen en dan veel te vroeg en lang voordat zijn dromen ooit werkelijkheid kunnen worden, worden geveld. Het is afgezaagd maar waar: het enige wat we hebben is het moment waarin we nu leven. En waar we ook zijn, dat moment kan worden gevuld met schoonheid, vreugde, liefde en mogelijkheden. Mijn moeder was daarvan het levende bewijs.

“Haar dood” slaat niet op Norma maar wel op Norma’s dochter en Tims zus Stacy die geen 50 jaar werd. De kwetsbaarheid van een mensenleven was gekend door Tim. De dood van zijn zus was mee de inspiratie om te kiezen voor het léven en niet voor de dood.

Praktisch

  • Bauerschmidt, Tim en Ramie Liddle, Driving Miss Norma, 320 bladzijden, uitgeverij Harper Collins, juni 2017.  Paperback te koop via o.a. Bol.com voor €17,99.
  • Ik las de Kindleversie (Nederlands !) voor $ 14,84.  Wie twijfelt (hoeft echt niet !) kan via de gratis Kindle app de eerste bladzijden gratis downloaden.

 

Gelezen

Gelezen: Us – David Nicholls

“Wij” van David Nicholls : het huwelijk is geen plateau

in “Wij” vertelt David Nicholls  het verhaal van een gezin dat uit elkaar valt. Een rondreis als laatste redmiddel en veel flasbacks geeft de lezer een beeld over een huwelijk tussen twee mensen vol goede wil en veel onvermogen.  Het verhaal is geschreven vanuit het perspectief van Douglas, de echtgenoot.

Well I can tell you now that married life is not a plateau, not at all. There are ravines and great jagged peaks and hidden crevasses that send the both of you scrabbling into darkness. Then there are dull, parched stretches that you feel will never end, and much of the journey is in fraught silence, and sometimes you can’t see the other person at all, sometimes they drift off very far away from you, quite out of sight, and the journey is hard. It is just very, very, very hard.

Het verhaal

Douglas, van opleiding wetenschapper, heeft een duidelijk beeld over hoe de wereld in elkaar zit.  Hij is zo’n  20 jaar getrouwd met Connie, die een opleiding kust volgde en zich tot haar huwelijk met gelijkgezinden omringde. Lees: een leven waarin vandaag belangrijker is dan morgen.

Ik geloof dat hier al mijn huiver begon. Het cliché van de (would-be ?) kunstenaar en de heftige relaties. Of het andere cliché: de wetenschapper voor wie alles methodisch moet zijn. Nicholls heeft er een handje van weg !

Connie en Douglas kunnen niet meer verschillend zijn maar slagen er toch in om een gelukkig huwelijk uit te bouwen. Verdriet blijft hen niet bespaard. Hun eerste dochter overlijdt en jaren later zegt Connie dat in deze periode Douglas haar enige houvast was. Een tweede kind (Albie) wordt geboren en vanaf het begin loopt er iets mis in de relatie vader en zoon. Albie wil bij zijn moeder gaan en lijkt Douglas resoluut af te wijzen.

Rondreis Europa

Wat volgt is een beschouwing over meer dan 20 jaar huwelijk. Connie geeft aan Douglas te willen verlaten. Ze gaan nog een laatste keer op reis (De Grote Rondreis) met z’n drieën in Europa. Douglas hoopt dat deze reis hen opnieuw zal samenbrengen. Albie is ondertussen 17. De lezer volgt het gezin doorheen Europa en wordt getrakteerd op knappe sfeerbeelden van de verschillende steden. Ook hier had ik gemengde gevoelens. Hij mag dan wel de steden als toerist bezoeken, de indrukken waren mij te cliché.  Amsterdam: grachten, Rijksmuseum, coffeeshops en prostitutie. Madrid: Prado, Guernica.  Wat is dat toch met Nicholls en cliché’s ?

Botsende levensvisies

Uiteindelijk gaan Douglas en Connie uit elkaar. De relatie tussen Albie en Douglas, die op de rondreis een dieptepunt kent, krijgt even een kentering maar wordt niet echt goed. Waarom dat zo is, wordt niet echt uitgediept. Albie heeft het gevoel dat zijn vader ontgoocheld is in hem. Het is duidelijk dat Douglas verwachtingen heeft over Albie die niet kan of wil inlossen. Die verwachtingen zijn echter niet bijzonder hoog of uitzonderlijk. Omgekeerd lijkt Albie alles te doen om zijn vader te dwarsbomen. Albie gaat hierin wel heel ver.

In Albie vinden Douglas en Connie geen verbondenheid. Hun visie op opvoeding staat diametraal tegenover elkaar. Het levert evenwel mooie dialogen op. Dit denken beide ouders over Douglas’ toekomstplannen om fotograaf te worden:

‘Photographer!’ said Connie. ‘He’s going to be a photographer.’ We were pacing around the kitchen, furiously tidying up, by which I mean tidying up, furious. Wine had been drunk and it was late, the end of a long, fraught argument that, as was his way, Albie had provoked then fled from. ‘Don’t you see?’ said Connie, hurling cutlery at the drawer. ‘Even if it’s hard, he has to try! If he loves it, we have to let him try. Why must you always have to stomp on his dreams?’ ‘I’ve got nothing against his dreams as long as they’re attainable.’ ‘But if they’re attainable then they’re not dreams!’

‘And that’s why it’s a waste of time!’ I said. ‘The problem with telling people that they can do anything they want to do is that it is objectively, factually inaccurate. Otherwise the whole world would just be ballet dancers and pop stars.’ ‘He doesn’t want to be a pop star, he wants to take photographs.’ ‘My point still stands. It is simply not true that you can achieve anything if you love it enough – it just isn’t. Life has limitations and the sooner he faces up to this fact then the better off he’ll be!’

Hier botsten twee verschillende levensvisies. Vervang fotograaf door een andere studierichting niet blaakt van jobmogelijkheden en je vindt dit gesprek in tal van gezinnen terug. Ook wij hadden ooit, zij het niet zo extreem, zo’n gesprek hier thuis.

Hoe heeft dit huwelijk zoveel jaren overleefd ?

Uit ongeveer alles blijkt dat Connie en Douglas compleet anders in het leven staan. Douglas lijkt in een bubble te leven:  hij heeft zo’n beeld van hoe de wereld en het leven moet zijn volgens hem, dat hij mist wat er onder zijn ogen gebeurt. Het is een man die vasthoudt aan zijn overtuigingen, ook al botst hij keer op keer tegen weerstand. Enkel in Barcelona (de laatste stad) laat hij zijn zoon even los. Het lijkt alsof Douglas een bril op heeft die hem weerhoudt om bepaalde dingen te zien.  Toch doet hij alles om het huwelijk te redden. Connie van haar kant blijft van Douglas houden en ziet ook waar het fout loopt, maar de onmacht tussen beiden is zo groot dat ze elkaar niet (meer) vinden.

Samenvatting

 

Twee sterren, niet veel. De clichés waren er mij teveel aan. Het verhaal kon mij niet boeien. Ik heb mij lang afgevraagd waarom dat zo is. Soms heb je geen click met een verhaal of personages. Dat was hier het zeker het geval. Ik had het eertijds ook met “A little life” van Hanya Yanagihara.  

  • Taal  : Ik las het boek in het Engels, vlot geschreven maar niet uitmuntend in taal
  • Inhoud :  Een koppel gaat met hun 17 jarige zoon op rondreis in Europa in de hoop (vader) dat dit het huwelijk kan redden
  • Emotie : donker, maar ook humor. Je wordt er echt niet vrolijk van, misschien net omdat het bij tijden heel realistisch is.
  • Themata : gebroken relatie, zeer beschadigde relatie vader-zoon
  • Genre : fictie
  • Personages :  Douglas (vader), Connie (moeder), Albie (17 jarige zoon)
  • Tempo : traag
  • Context : Groot Brittannië (thuisland), verschillende Europese steden (rondreis), 21ste eeuw

Praktisch

David Nicholls, Wij, uitgeverij Boekerij, 415 blz., januari 2015

Te koop via Bol.com voor € 19,99 paperback. Kijk even na, ik heb het boek hier en daar al goedkoper gezien ! Vlot verkrijgbaar in de meeste bibliotheken.

Ik las de Engelse versie in Kindle Editie, $ 6,24

Gelezen

Gelezen: Dit kan niet waar zijn – Joris Luyendijk – over de bankencrisis

bankencrisis

De bankencrisis is voorbij of niet ?

In ‘Dit kan niet waar zijn’ gaat Joris Luyendijk op zoek naar de personen en mechanismen achter de bankencrisis. Deze crisis begon met het faillissement van Lehman Brothers in  2008.  Wellicht liggen er nog weinig mensen van wakker – het lijkt allemaal nog wel mee te vallen – maar we zijn maar ‘net aan een catastrofe ontsnapt’(Herman Van Rompuy).  Wat die catastrofe zou geweest zijn ?

Het faillissement van een grote en wereldwijd vertakte bank kan een domino-effect veroorzaken, waardoor het mondiale financiële systeem als geheel tot stilstand komt, verlamd raakt en instort. Behalve dat niemand nog bij zijn geld kan, bevriest dan de financiering voor handel, daarmee de handel zelf en dus de voedselbevoorrading.  (George Cooper, geciteerd op p. 35).

Ik zeg al meteen in alle eerlijkheid dat ik mij amper kan voorstellen wat dat betekent. Wellicht dat niets meer werkt. Je hoeft geen doemdenker te zijn om te nefaste gevolgen wereldwijd te voorspellen. Tot in je eigen straat.

Gigantische bonussen

Veel mensen zullen zich de gigantische bonussen herinneren die openbaar werden. Banken hadden zich diep in de problemen gewerkt en moesten overheidssteun vragen, bankiers hadden jarenlang gigantische bonussen gekregen om toch maar hun ‘budget’ (= te behalen winst) te halen. Zo’n systeem moest wel leiden tot misbruik. Samengevat: de bankencrisis was het gevolg van immorele op geld beluste bankiers die alles deden om geld binnen te rijven, no matter what.

Het is de schuld van de bankiers het systeem

Het verhaal van de bonussen is maar één zaak en volgens Luyendijk zijn ze niet de enige verklaring van de bankencrisis. Erger is dat het systeem zo in elkaar zit dat … een volgende bankencrisis in de verte plausibel is.

Tijdens de vele gesprekken die Luyendijk had met (anonieme) bankiers kwam het volgende naar boven :

Code of Silence

  • In de City geldt een Code of Silence. Je klapt dus niet uit de biecht, vertelt niet hoeveel je bonus is, wat je deals zijn etc. Er is geen transparantie. Niemand heeft overzicht.

Complex

  • De bankwereld is zo complex geworden   (Er worden nieuwe financiële producten op de markt gebracht die bundels zijn van andere financiële producten, met bepaalde winst/verliesopties) dat managers het zelf niet snappen. Dit ‘niet snappen‘ kwam dikwijls in het boek ter sprake. Het is gewoon te ingewikkeld.

    Uiteindelijk baseren toezichthouders zich op selfdeclaration, ging hij verder: wat het management aan ze voorlegt. “Het punt is dat het management zelf vaak niet weet wat er gaande is, omdat banken ze enorm groot en complex zijn.” (p. 126)

Geen afdoende controle

  • Daardoor is het gigantisch moeilijk om te controleren.

    “Een CEO kan niet ieder algoritme en computerprogramma dat zijn bank gebruikt begrijpen, laat staan iedere product” (…)”Als interne boekhouders horen wij de bank te begrijpen, en dit inzicht te illustreren met onze cijfers. In werkelijkheid het bijna andersom. We doorlopen een proces, en als iedere stap keurig is gezet, dan geldt de uitkomst als legitiem. Wat wij doen is feitelijk legitimeren.”

  • Niet alleen de complexiteit is een probleem ook de afhankelijkheid.

    “Dat kredietbeoordelaars worden betaald door de banken van wie ze de financiële instrumenten ‘onafhankelijk’ beoordelen”. 

Amoreel

Het woord amoreel valt dikwijls in het boek. Men doet wat men kan om zoveel mogelijk winst te maken binnen de wet en denkt niet na over de ethische consequenties. Bankieren is leven in een zeepbel. Als het kan, dan wordt het gedaan. Het zijn levenloze cijfers. Schaakstukken. Kwestie van winnen.
Vandaar ook dat ‘na’ de bankencrisis weinig tot geen mensen veroordeeld zijn. Het was ‘binnen de wet’. 

Er is niets veranderd

Kan het opnieuw gebeuren ? Het boek schetst een somber toekomstbeeld. Wie werkt in de financiële wereld blijft werken in een systeem van gigantische druk en veel van de geïnterviewde bankiers hadden het gevoel vast te zitten. Hun leven was gebouwd rond dit inkomen, ‘eruit stappen’ zou gigantische gevolgen hebben zoals het sturen van hun kinderen naar andere scholen met minder toekomstperspectief (Groot-Brittannië). De bankierswereld blijft complex er is geen antwoord op het amorele.

Samenvatting

De grote verdienste van dit boek is dat het een heel complex gegeven enigszins bevattelijk maakt. De lezer krijgt inzicht in allerlei mechanismen die het systeem – ook nu nog – in stand houden. De stelling dat de bankencrisis enkel het gevolg zou zijn van immorele geldwolven verliest hier aan geloofwaardigheid, al vind ik persoonlijk dat je verschuilen achter amoraliteit evengoed immoreel is.

Praktisch

Luyendijk, Joris, Dit kan niet waar zijn, onder bankiers, uitgeverij Atlas Contact 2015, 208 blz. Paperback te koop bij Bol.com voor € 12,50. 

Gelezen

Gelezen: wat is populisme? – Jan-Werner Müller

populisme

Je kan er niet meer omheen: het populisme groeit en het woord duikt overal op. Maar wat is nu een populist of populisme ?

Geen hapklare literatuur

Ik geef onmiddellijk toe: ik heb er lang over gedaan om dit boek van amper 142 bladzijden uit te lezen. Het mag dan wel als ‘toegankelijk’ worden beschreven, ik kreeg het maar in mondjemaat binnen. Dat komt vooreerst omdat  hoogleraar Jan-Werner Mûller ondanks de vorm van een essay, wel heel condens schrijft. Er wordt veel kennis verondersteld. Maar nog belangrijker: ik ben geen socioloog.  Ik vrees dat daar het schoentje het meest knelde.

Bijstellen van mijn idee over populisme

Ik heb er lang over gedaan en nu en dan eens op gevloekt maar toch heb ik helemaal geen spijt dat ik het boek gelezen heb. Natuurlijk had ik voor het lezen van dit boek een aantal ideeën over populisme en wist ik het zo min of meer te te omschrijven. Maar na het lezen van het boek heb ik mijn idee over populisme toch moeten bijstellen.

Zie je het niet zitten om je door deze toch wat dikke boterham te worstelen, kijk dan gewoon naar het filmpje. Meer weten ? Lees dan toch maar het boek !

13 punten die ik heb onthouden uit het boek

  1. Een populist meent te spreken in naam van het hele volk
    Tenminste dat claimt hij te doen. Waarom haalt hij dan niet de meerderheid van de stemmen? Om de simpele reden dat een populist een duidelijke opvatting heeft over wie wel en wie niet tot dat volk behoort.
  2. Een afwijkende mening hebben is per definitie een foute mening
    “Een afwijkende mening hebben wordt per definitie ondemocratisch. En alle ‘checks and balances’ – standaardonderdelen van de trais politica in een democratie – zijn louter obstakels voor de verwezenlijking van de volkswil”. 
  3. Populisme en pluralisme gaan bijgevolg nooit samen. 
  4. Populisten houden van conflicten. Hiermee versterken ze het wij/zij gevoel. 
    Conflicten zijn juist gunstig voor populisten, zoalng ze conflicten (vooral langdurige ‘culture wars’) kunnen aangrijpen om telkens weer te laten zien we er behoort tot het ‘echte’ volk – en hoe machtig dat wel niet is.
  5. Populisten kunnen zowel politiek rechts als politiek links zijn
    Le Pen en Geert Wilders worden als rechtse politici omschreven. Bernie Sanders als een links politicus en in Griekenland heb je Syriza, in Spanje Podemos en denk verder aan Rafael Correa Evo Morales en Hugo Chavez (Zuid-Amerika)
  6. Een populist heeft een ‘tegen’ nodig
    Bij Trump is dat het establishment en de migranten.
  7. Populisten bedienen zich van makkelijke en klare taal en beter nog, van simpele oplossingen
    The problems we face now – poverty and violence at home, war and destruction abroad – will last only as long as we continue relying on the same politicians who created them in the first place. (Donald Trump) 
  8. Het volk durft niet te spreken
    Normaliter zouden populistische partijen sowieso de meerderheid moeten halen. Ze geven immers stem aan ‘het volk’.
    “Als een populistische politicus geen verkiezingsoverwinning behaalt, komt dat niet doordat hij het volk niet vertegenwoordigt, maar doordat de meerderheid niet heeft durven spreken”.
    populisme
  9. Wat is het verschil tussen een democraat en een populist ? 
    “Democraten doen beweringen over het volk die zelfbeperkend zijn en als feilbaar worden opgevat.”
    Populisten claimen de exclusieve morele representatie van het volk. Ze kunnen bijgevolg niet fout zijn. Wie of wat dat volk is, valt niet te omschrijven of te meten, maar het is volgens hen één. (Wat het uiteraard nooit is, iets wat door democraten wordt onderschreven door het aanvaarden van pluralisme).
    Mooi citaat hier van Habermas: “Het volk verschijnt alleen in het meervoud”.
  10. Mythe: populisten kunnen enkel in de oppositie overleven
    De geschiedenis toont ons spijtig genoeg voorbeelden van populisten die wel degelijk aan de macht geraakten en voor lange tijd het land bestuurden.
  11. Er zijn goede gronden voor het populisme
    “Wie de democratie tegen het populisme verdedigt, moet ook eerlijk zijn over het feit dat het niet fantastisch gaat met de bestaande democratieën in West-Europa en Noord-Amerika.”
    “Het probleem is niet dat mensen zich niet bij een democratie betrokken voelen. Ja, een heleboel mensen voelen zich niet langer betrokken bij de democratie, maar ze voelen zich er niet bij betrokken omdat ze het gevoel hebben dat de democratie, gewikkeld in een neoliberale verpakking, zin niet bij hén betrokken voelt. (Citaat van David Ost, aangehaald door Müller).
  12. Hoe omgaan met populisme ? Ga in gesprek ! 
    Wanneer populistische politici uitgesloten worden, dan wordt hun claim ‘wij/zij) bevestigd. “Zie je wel dat ……. niet naar ons wil luisteren’.
  13. De niet-ingeloste belofte van de democratie
    De democratie geeft enerzijds de illusie dat iedereen mee regeert en en het populisme geeft anderzijds de illusie dat zij de stem van iedereen vertolken. Beide zijn onwaar. De democratie faalt in zekere zin altijd maar zoekt de minst slechte oplossing. Het citaat (niet aangehaald in het boek) van Churchill is hier wel op zijn plaats “Democraty is the worst form of government, except for all the others’. 

Samengevat

Je moet echt wel heel erg geïnteresseerd zijn om het boek te lezen. Toch vind ik het een aanrader. Sommige populisten zijn ‘overduidelijk’, maar gevaarlijk wordt het als democratische partijen zich populistisch gaan gedragen.  Is Turkije nog een democratie ?

Drie sterren omdat het boek naar mijn mening al te vlot geschreven is en te veel veronderstelt. Maar dat kan aan mijn gebrek aan historisch-sociologische kennis liggen ! Ik beken !

Praktisch

Müller, Jan-Werner, Wat is populisme, uitgeverij Nieuw Amsterdam, februari 2017, 143 bladzijden. Paperback te koop via bol.com voor € 14,99. 
Kindleversie (Engels) te koop voor $ 10,81. Ik las de Nederlandse paperback.
Alle citaten, tenzij anders aangegeven, komen uit het boek.