Categorie archief: Boek in citaten

Gelezen

Gelezen: Wij zijn ons brein – Dick Swaab

Wij zijn ons brein

Wij zijn ons brein en daar valt niet veel aan te veranderen (zegt Swaab)

Tenminste dat is de conclusie die ik overhoud aan het eind van dit boek. Dat gedetermineerd-zijn door ons brein wordt behoorlijk geargumenteerd. Je zal dus maar wensen dat je een schitterend brein hebt met een gezond brein.

Wij komen ter wereld met hersenen die door een combinatie van onze genetische achtergrond en de programmering gedurende de ontwikkeling in de baarmoeder uniek zijn geworden en waar onze karaktereigenschappen, talenten en beperkingen al voor een belangrijk deel in zijn vastgelegd. Dit geldt niet alleen voor het IQ, het ochtend- of avondmens-zijn, de mate van spiritualiteit, neurotisch, psychotisch, agressief, anti-sociaal en non-conformistisch gedrag, maar ook voor de kans die we lopen op hersenziekten zoals schizofrenie, autisme, depressie en verslaving. Zijn wij eenmaal volwassen, dan zijn er grote beperkingen aan de modificeerbaarheid van onze hersenen, en liggen onze eigenschappen vast. De bouw van onze hersenen die zo tot stand is gekomen bepaalt hun functie: wij zijn ons brein.

Ik beschik over te weinig kennis om dit te weerleggen, maar soms had ik de indruk dat Swaab al te veel in een biologische setting bleef zitten. Zegt hij trouwens zelf niet dat er nog heel wat te ontdekken is als het over hersenwetenschap gaat ?

Ik ben trouwens niet alleen in mijn argwaan over zijn stelling dat de hersenen zowat alles bepalen. lees hier maar een reactie van Jan Derksen, professor aan de VUBrussel.

Een schitterend boek voor wie meer wil weten over onze hersenen

Hersenen, het blijft toch voor veel onbekend gebied. Vraag aan eender welke (goede) student uit het secundair onderwijs hoe de bloedsomloop werkt, de spijsvertering of het zenuwstelsel, en je krijgt in grote lijnen wel een goed beeld. Maar de werking van de hersenen ? Dat is toch nog vaak grijze materie. Trouw noemt het boek van Swaab “Het standaardboek over het brein” en ik kan hen geen ongelijk geven. Los van zijn eigen bedenkingen en filosofieën legt hij haarfijn de werking van de hersenen uit. Het boek is zo vlot geschreven dat je het leest als een verzameling columns, die trouwens ook de basis van dit boek vormen.

Van baarmoeder tot alzheimer

De ondertitel van het boek klopt. Swaab legt uit hoe nog voor de geboorte van een kind de hersenen worden gevormd en welke invloed de moeder (en haar omgeving) heeft op de ontwikkeling van de hersenen van de kind. Wie dit boek leest zal voor eens en altijd overtuigd zijn van een alcoholloze zwangerschap en zal des te kritischer zijn ten aanzien van medicatie tijdens de zwangerschap. Want ja, er kan veel mislopen. Het lijkt al bijna een wonder dat het meestal wél goed afloopt.

Het brein als kern van ons bestaan

Swaab wijt in ‘Wij zijn ons brein’ verschillende hoofdstukken aan alle mogelijke voorvallen tijdens ons leven en wat de relatie hiervan is met ons brein. Wat is de relatie tussen ons brein en depressie, autisme, ADHD, stress, dementie ? Wat maakt een mens tot een empathisch wezen en verschilt hij hierin met andere zoogdieren ? Wat is  het effect van sporten op het brein ? Je ziet het van hier: een buitengewoon interessant boek. Gelukkig is er achteraan het boek een trefwoordenregister te vinden, mocht je later graag nog iets opnieuw lezen over een onderwerp.

Samengevat

 

Ik geef het boek 4 sterren: nergens lees je een toegankelijker boek over de werking van de hersenen. Het boek is bijzonder vlot geschreven en heel toegankelijk zonder te simplificeren. Anderzijds gaat Swaab nu en dan uit de bocht. Dit gebeurt zeker als hij het over collega’s heeft waar hij het niet mee eens is. Daar zit behoorlijk wat overdrijving in.

Praktisch

Dick Swaab, wij zijn ons brein, uitgeverij Atlas Contact, 480 blz, maart 2012.
Te koop bij bol.com voor € 8,99 (paperback).

Ik las de Nederlandsdtalige Kindleversie voor $ 10,94.

 

Gelezen

Gelezen : Zeg me dat ik oké ben, over perfectionisme – Marcel Hendrickx

Perfectionisme

Perfectionisme

Soms denk ik dat perfectionisme een kwaal is die veel meer verspreid is dan we denken. Perfectionisme zorgt voor stress. Het is het ‘nooit genoeg’ en het steeds opnieuw hoger leggen van de lat. Maar wat houdt perfectionisme nu echt in ? Wanneer wordt het ongezond ? En wat is het profiel van een perfectionist ? Het is alvast niét iemand die meent dat hij/zij alles beter weet of kan.

Perfectionisme is niet ongevaarlijk

Met perfectionisme op zich is desondanks niet noodzakelijk iets mis. Er bestaat immers ook ‘gezond’ perfectionisme. De lat hoog leggen, streven naar een beter leven, een betere job, een betere relatie, een betere gezondheid – het zijn lovenswaardige doelen. Maar zelfs dat gezonde perfectionisme kan doorschieten in een streven naar een onbereikbaar ideaal. Het wordt dan een valkuil, want het ideale lichaam, de ideale job, de ideale relatie bestaan niet. De laatste twee decennia heeft wetenschappelijk onderzoek dan ook genoegzaam aangetoond dat perfectionisme een belangrijke rol speelt in een aantal veelvoorkomende psychische aandoeningen, zoals depressie, angst, burn-out en eetstoornissen. Diverse maatschappelijke trends, die ook in dit boek uitgebreid aan bod komen, beloven in deze context echter niet veel goeds. Ze zorgen er immers voor dat de druk op veel mensen, en vooral op jonge en kwetsbare mensen, alleen maar toeneemt. Je ‘moet’ presteren van jongs af aan, op school, in hobby’s, in de sportclub. Sociale media bulken van de ‘perfecte’ selfies, citytrips en gezinsuitjes.

Als ik rond mij kijk, dan lijkt de hele wereld wel besmet met perfectionisme en niet in de laatste plaats de leerlingen aan wie ik les geef. Onlangs was nog te lezen hoe leerlingen gebukt gaan onder stress en dat is niet verwonderlijk als ik hoor hoeveel ballen ze in de lucht moeten houden. Het zou speels moeten zijn maar het is dodelijk ernstig. De school met toetsen en examens, de trainer die uitdaagt om altijd iets beter te zijn, muziekschool, ballet. Het zijn zelden oorden waar géén expliciete evaluatie (lees : oordeel) aan te pas komt. Ouders kijken mee over de schouder. En zelfs als was er geen enkele vorm van evaluatie binnen de activiteit zelf, dan nog dwingt de sociale media je om een perfect leven te hebben. Je wil toch niet aanzien worden als saai ? Er moet toch wat gebeuren in je leven ?

Dit geldt trouwens even goed voor volwassenen, al denk ik dat jongeren kwetsbaarder zijn. Ze zoeken hun identiteit en spiegelen zich aan de groep. Slanke lijn. Sportief zijn. Guitig uit de hoek komen. Een lief hebben. Op reis gaan. Misschien niet eens omdat ze het diep in hun hart zo willen, maar wel omdat ze denken dat het zo moet.

Altijd opgejaagd

Veel rust komt er niet aan te pas. De volgende horde moet worden genomen. Zelfs genieten wordt een must.

Wie opgejaagd wordt door een knagend gemis, is immers bang om ‘stil te vallen’, want dat stilvallen confronteert hem of haar met wat niet perfect is. Dat uit zich bijvoorbeeld in vluchten in het werk, in de drank, in zelfbeschadigend gedrag, maar verrassend genoeg bijvoorbeeld ook in ontspanning: ontspanning wordt dan inspanning (‘ Ik moet genieten’).

Ik ben niet goed zoals ik ben

Aan de basis van perfectionisme ligt het willen voldoen aan een beeld. Dat beeld is niets anders dan wie volgens zichzelf zou moeten zijn maar niet is. Volgens Hendrickx is het vaak terug te leiden tot de kindertijd.

 Het verstandige of brave kind in ons zorgt dat we ons aanpassen, zodat we in de maatschappij een plek hebben. De ontwikkeling van dat verstandige of brave kind kun je zien als een overlevingsmechanisme. Dit is aangeleerd, vaak onbewust gedrag, dat als doel heeft je te helpen bij bepaalde pijnlijke of onplezierige situaties. Het is de beste (meestal onbewuste) keuze die het kind kan maken in een situatie waarin het zich bedreigd voelt. ‘Zich bedreigd voelen’ betekent hier ‘zich niet aanvaard voelen zoals het is’ of ‘met zachte of harde hand gecorrigeerd worden’.

Getuigenissen

In het boek van Marcel Hendrickx staan vele getuigenissen over mensen met perfectionisme. Je leest er hoe zo’n manier van leven een uitputtingsslag is. Het is immers nooit genoeg. Perfectionisten hebben het heel moeilijk om ‘nee’ te zeggen. Ze zien ook bij voorbaat de dingen die niet oké zijn. De 98 % die uitmuntend is, laten ze zo aan zich voorbij gaan.  Die 2 procent ‘minder goed’, achtervolgt hen.

Controledwang

Niet weinig perfectionisten zijn heel efficiënt. Ze hebben een manier van werken ontwikkeld die hen tot de beste resultaten leidt. Ze gaan recht op het resultaat af, zonder omwegen en met een plan in hun hoofd. Ze hebben het dan ook heel moeilijk wanneer dat plan anders uitpakt dan verwacht of wanneer collega’s of naasten het anders willen doen. Dan maar liever alleen.

Als ze dan toch niet anders kunnen dan delegeren, wordt de taak vaak gewoon overgedragen. In de zin van: ‘Tot vandaag was dit mijn taak, vanaf morgen is het jouw verantwoordelijkheid, en ik zou liefst hebben dat je het me niet lastig maakt met vragen.’ Dit fenomeen speelt op het werk, maar ook thuis in de privésfeer steekt het de kop op: ‘Ik zal het zelf wel doen, want mijn partner kan dat toch niet.’

Te veel verantwoordelijkheid

Volgens Hendrickx nemen perfectionisten dikwijls teveel verantwoordelijkheid op zich. Dat heeft alles te maken met de nood aan controle en het omgaan met angst.

 

Dit symptoom doet je alert zijn voor dingen die niet goed lopen of voor taken die over het hoofd gezien worden. Als het ware vanzelf ga je extra verantwoordelijkheden op je nemen. Je ziet dingen die zouden moeten gebeuren, en zonder je af te vragen of die nu door jou uitgevoerd moeten worden, begin je eraan.

Grote verwachtingen

Ik vond het boek behoorlijk confronterend omdat ik veel herkende.  Het leerde me mezelf en anderen beter begrijpen. Ik zat dan ook op de punt van mijn stoel om te horen hoe je het beste met perfectionisme kan omgaan en of het überhaupt mogelijk is om uit die cirkel te stappen.

Die verwachtingen werden echter niet ingelost. Na zoveel helderheid (en rationaliteit) leek ik plots in de jaren 90 waarin New Age zijn welig tierde. De auteur heeft zijn wortels in NLP, Neuro Linguistisch Programmeren en laat dat toch nog te zweverig zijn voor mij.

Grote verdienste

Toch zou ik het boek aan veel (heel veel !) mensen willen aanraden omdat ik meen dat Hendrickx heel goed weet wat perfectionisme is en een schitterend beeld schetst van de perfectionist. Voor mij was het een behoorlijke eye-opener, zowel voor mezelf als voor de vele leerlingen met wie ik samenwerk.

De hele wereld roept ons op perfectionistisch te zijn !

Perfectionisme gedijt overigens zeer goed in onze maatschappij die ons om de oren slaat met slogans als ‘The sky is the Limit’ of ‘Just do it’, alsof het enkel en alleen een kwestie is van doen en dat je dan wel slaagt. Er is politiek steeds meer onbegrip voor mensen die niet kunnen, omdat ze worden voorgesteld als ‘niet willen’.  Lees maar het boek van Paul Verhaege. We geloven dat we alles kunnen en dat het een kwestie van keuzes en werken is. Dus als het niet lukt, is dat ook onze schuld. Geen wonder dat veel mensen gebukt gaan onder het gevoel niet goed genoeg te zijn.

Praktisch

Ik heb het boek graag gelezen en raad het aan omwille van de prima beschrijving van wat perfectionisme is en wat het doet met een mens. Het boek gaat ook naar de wortels van perfectionisme.

Marcel Hendrickx, Zeg me dat ik oké ben, over perfectionisme en bevestigingsdrang, Manteau 2016, 196 bladzijden.
Te koop bij Bol.com voor € 19,99 (Paperback). Ik las de Kindle-editie $ 16,36

Gelezen

Gelezen : The Subtle Art of Not Giving a F*ck – Mark Manson

The subtle art of not giving a fuck

Voor wie ten onder gaat aan druk

Heb je nu en dan de indruk dat je compleet ten onder gaat aan druk en niet meer weet waar je hoofd staat ? Heb je zin om nu en dan ‘foert’ te zeggen ? Dan is dit echt een boek voor jou.  Mark Manson zet de dingen weer op hun plaats. Zoals middelmaat is oké en nee, we zijn echt niet zo bijzonder als we denken. Uitdagend, zeker !

Shit happens

Met deze titel ben ik natuurlijk geheel thuis in het taaltje van Mark Manson die dergelijk taalgebruik niet schuwt maar het is wel één van de grote thema’s in zijn boek.
Het leven is geen pad over rozenblaadjes. Voor niemand. Het is geen aaneenschakeling van successen, hoe hard we ook werken of wat onze intenties ook zijn.

Je kan het dus maar beter aanvaarden, die ellende komt sowieso. Voor de een vroeger dan voor de andere, in gigantische levensstormen of als motregen jarenlang over je heen.

Iedereen is gelukkig, behalve ik

Wanneer we de (sociale) media geloven dan doet iedereen het geweldig. Ja, het is wel even zwaar, maar gaan met die banaan, don’t give up ! Zoveel positivisme is natuurlijk wel mooi, maar vertekent de realiteit geheel. Wanneer je je gaat meten aan al dat geluk en die succesverhalen, dan ziet je leven toch maar heel grijs uit. Er moet wel iets ernstigs mis zijn met je.

 Now if you feel like shit for even five minutes, you’re bombarded with 350 images of people totally happy and having amazing fucking lives, and it’s impossible to not feel like there’s something wrong with you. It’s this last part that gets us into trouble. (…) We feel guilty for feeling guilty. (…) We get anxious about feeling anxious. What is wrong with me? This is why not giving a fuck is so key. This is why it’s going to save the world. And it’s going to save it by accepting that the world is totally fucked and that’s all right, because it’s always been that way, and always will be.

Verantwoordelijk voor alles en iedereen

Je wil verantwoordelijk zijn en zorg dragen voor anderen. Je wil dat iedereen in je gezin het goed heeft, dat je collega’s tevreden zijn, dat je relaties met iedereen goed zijn, dat men tevreden is over je werk.  Het lijkt bijna Picture Perfect. Wanneer je dit leest denk je wellicht : ja, dat is erover, maar stel jezelf de vraag, voel jij je ook niet heel erg verantwoordelijk voor alles en iedereen ? En doe je dat niet vanuit de beste bedoelingen ?

Because when you give too many fucks—when you give a fuck about everyone and everything—you will feel that you’re perpetually entitled to be comfortable and happy at all times, that everything is supposed to be just exactly the fucking way you want it to be. This is a sickness. And it will eat you alive. You will see every adversity as an injustice, every challenge as a failure, every inconvenience as a personal slight, every disagreement as a betrayal.

Denk nu vooral niet dat Mark Manson  pleit om egoïstisch te zijn en enkel aan jezelf te denken of om niets  (give a f*ck) om te geven. Daar pleit hij juist NIET voor. Hij daagt uit om te kiezen wat je prioriteiten zijn en je van de rest inderdaad niets aan te trekken. Wie niet kiest voor wat belangrijk is, verliest zichzelf compleet en voelt zich continu overbebelast en schuldig.

Geluk is geen legodoos

Mark Manson stelt in The Subtle Art of Not Giving a F*ck enkele kritische vragen. Hoe maakbaar is geluk ? Dat we ons leven ondergaan en niets in de pap te brokken hebben is geenszins waar, maar anderzijds lijkt het wel alsof wij geheel en al verantwoordelijk zijn voor ons geluk en geluk een kwestie van het juiste doen is. Wie met andere woorden niet gelukkig is, heeft dat aan zichzelf te wijten, een stelling die ook in het boek Identiteit van Paul Verhaege wordt geponeerd.

There is a premise that underlies a lot of our assumptions and beliefs. The premise is that happiness is algorithmic, that it can be worked for and earned and achieved as if it were getting accepted to law school or building a really complicated Lego set. If I achieve X, then I can be happy. (…)This premise, though, is the problem. Happiness is not a solvable equation. Dissatisfaction and unease are inherent parts of human nature and, as we’ll see, necessary components to creating consistent happiness.

Overwin ellende = geluk

Oké, bovenstaande titel is misschien kort door de bocht, maar het overwinnen van obstakels zorgt voor geluk. Denk aan alle moeite die je moest doen om je diploma te behalen, het zweet en de weerstand die je moest overwinnen om 1 km aan een stuk te lopen. Al die inspanningen, al die stress hebben wel tot iets geleid : een resultaat waar je gelukkig kan mee zijn. Iets dat je ten diepste voldoening geeft.
Een groot verschil met wat je zomaar wordt voorgeschoteld.

To be happy we need something to solve. Happiness is therefore a form of action; it’s an activity, not something that is passively bestowed upon you, not something that you magically discover in a top-ten article on the Huffington Post or from any specific guru or teacher.

Geluk is work in progress

Volgens Mark Manson is geluk geen status-quo, niet iets dat je, als je het eenmaal bereikt hebt, bij je blijft. Mensen hebben honger naar meer. Denk aan het boek van Devisch over rusteloosheid waarin hij stelt dat wanneer mensen eindelijk iets hebben bereikt (einde onrust) ze opnieuw naar iets anders verlangen. Wellicht omdat inderdaad in de uitdaging het geluk schuilt.

Happiness is a constant work-in-progress, because solving problems is a constant work-in-progress—the solutions to today’s problems will lay the foundation for tomorrow’s problems, and so on. True happiness occurs only when you find the problems you enjoy having and enjoy solving.

Geen schrik voor negatieve emoties

In dat opzicht zouden we volgens Mark Manson niet zo’n schrik moeten hebben van stress of slechte dagen maar ze als uitdagingen zien die ons (kunnen) leiden naar meer geluk. Er niet op ingaan en geen actie ondernemen, dàt is pas niet gelukkig zijn.

In other words, negative emotions are a call to action. When you feel them, it’s because you’re supposed to do something. Positive emotions, on the other hand, are rewards for taking the proper action.

Je bent niet bijzonder

Deze zin past niet een klimaat waarin het uniek-zijn en het bijzondere aan iedere mens overal wordt onderlijnd.  Stel dat je van jezelf zou zeggen dat je ‘middelmatig’ bent, dat lijkt het alsof je jezelf tekort doet of dat leidt aan een negatief (en bijgevolg verkeerd) zelfbeeld. Maar is dat wel zo ? Hoeveel mensen zijn écht bijzonder ? Waarom zou middelmatig niet goed zijn ? Is middelmatig niet per definitie voldoende ?

Volgens Mark Manson creëert het beeld van bijzonder te (moeten) zijn problemen en voorkomt het dat mensen groeien en hun leven zelf in handen nemen.

But it also causes something else to happen. If we have problems that are unsolvable, our unconscious figures that we’re either uniquely special or uniquely defective in some way. That we’re somehow unlike everyone else and that the rules must be different for us. Put simply: we become entitled.

Ik kan mij voorstellen dat vele mensen moeite zullen hebben met dit hoofdstuk. Hij stelt daarin dat de meeste van je problemen helemaal niet zo bijzonder zijn. Duizenden mensen hebben hetzelfde voorgehad en zullen hetzelfde meemaken.
Daarmee zegt hij niet dat die problemen niet pijnlijk en zwaar om dragen kunnen zijn. Hij zegt alleen dat ze niet bijzonder zijn en van jou geen bijzonder persoon maken.

Sadistisch ? Juist niet. Hij waarschuwt voor het vervallen in de slachtofferrol, voor het moment dat je je situatie (hoe erg ook) gaat gebruiken om niets meer te doen of te verwachten dat anderen het voor jou gaan doen.

We hebben altijd de keuze

Wat ons ook overkomt, hoe we reageren is altijd onze keuze én verantwoordelijkheid.

Often the only difference between a problem being painful or being powerful is a sense that we chose it, and that we are responsible for it.

Many people may be to blame for your unhappiness, but nobody is ever responsible for your unhappiness but you.

Omhels onzekerheid

In een maatschappij die er vanuit gaat dat geluk maakbaar is, is het een kleine stap om te menen dat je alles onder controle kan hebben. Het niet onder controle hebben maakt veel mensen onzeker. Er zijn echter zoveel variabelen dat het zo goed als onmogelijk is om alles in de hand te houden.

It’s the backwards law again: the more you try to be certain about something, the more uncertain and insecure you will feel. But the converse is true as well: the more you embrace being uncertain and not knowing, the more comfortable you will feel in knowing what you don’t know. (…) Uncertainty is the root of all progress and all growth. As the old adage goes, the man who believes he knows everything learns nothing. We cannot learn anything without first not knowing something. The more we admit we do not know, the more opportunities we gain to learn.

Die onzekerheid kan ons uit ons lood slaan of ons verlammen. Hij volgt hier echter dezelfde redenering als het omgaan met problemen. Juist door het aanvaarden van onzekerheid en het oncontroleerbare, is er groei mogelijk. Als je alles onder controle hebt en alles meent te weten zit je in principe vast. Er is geen ruimte meer.

Samengevat

Zou ik hopen dat hier een cursus van gemaakt wordt die door alle middelbare scholieren wordt gevolgd. Ik meen dat vele jongeren (en volwassenen) gebukt gaan onder irreële verwachtingen ten aanzien van zichzelf en een onrealistisch beeld van hun kunnen en andermans kunnen.
Anderzijds is het evengoed een boek voor alle volwassenen. Soms is het bijna een slag in je gezicht. Maar eentje die je wakker schudt.

Praktisch

Mark Manson, The Subtle Art of Not Giving a F*ck, Uitgeverij Harperone (2016).
Ik merkte dat enkel het e-book te koop is bij bol.com en dit voor € 16,93.

Ik las de Kindle-editie voor $ 10,90.

De paperback (Amazon $ 9,41) zou ik toch boven het e-book aanraden. Zo kan je nu en dan eens terugbladeren in het boek en dit vooral op die dagen dat je denkt dat het je allemaal tegenzit. Je dag zal er onmiddellijk anders uit zien !

Gelezen

Gelezen : 1984 – George Orwell

1984

Een klassieker is altijd gevaarlijk

Van alle lijstjes die in mijn hoofd zitten heeft er ook eentje de titel ‘Lees klassiekers’. Geen idee wat een boek tot een klassieker maakt, maar 1984 valt er zeker onder.

Klassiekers lezen vind ik altijd gevaarlijk. Er zijn een hoop verwachtingen (al dan niet terecht) en soms – ook in het geval van 1984 – ken ik al de grote lijnen van het verhaal én de boodschap. Anderzijds : dat gold evengoed toen ik het boek Animal Farm las van dezelfde auteur, en daar heb ik wel van genoten.

Langdradig

Het boek was voor mij bijgevolg ook niet spannend of nieuw. Toch hoopte ik nog op enige verrassingen of de simpele ervaring van ‘het graag lezen’, of een originele compositie van het boek. Het viel echter tegen. Het boek léék mij langdradig en toen ik op een bepaald moment een boek in een boek las, moest ik écht mijn best doen om verder te lezen. Want ja, er zit nog een boek IN het boek. Of dat boek écht het boek is dat het meent te zijn, weet je pas later, dus hou ik het hier maar even spannend !

Big Brother is watching you – inhoud

Hoeft het nog te worden verteld ? Ik vat het héél summier samen. 1984 gaat over een totalitaire samenleving waarin planning en controle centraal staan. Iedereen kent zijn plaats en taak, iedereen wordt voortdurend in het oog gehouden door allerlei TV-schermen die in tweerichtingsverkeer werken :  jij ziet het scherm, maar het scherm kàn jou ook zien. Oftewel : Big Brother is watching you.

There was of course no way of knowing whether you were being watched at any given moment. How often, or on what system, the Thought Police plugged in on any individual wire was guesswork. It was even conceivable that they watched everybody all the time. But at any rate they could plug in your wire whenever they wanted to. You had to live – did live, from habit that became instinct – in the assumption that every sound you made was overheard, and, except in darkness, every movement scrutinised.

Actualiteit

Het is geen geheim dat Orwell met 1984  kritiek uitte op zowel de stalinisten als nazisten van die  (1948) tijd. Met het vallen van dergelijke totalitaire regimes zou je kunnen denken dat het verhaal achterhaald is. Toch heeft het boek volgens mij nog altijd verdienste. Het boek nodigt iedereen uit om waakzaam te blijven. Niet enkel om de ‘letterlijke’ totalitaire regimes maar ook die regimes die mensen vrijwillig maken door o.a. het gebruik van de media.

De werkelijkheid is wat wij schrijven

In 1984 wordt de geschiedenis continu herschreven in Oceanië en is het onmogelijk te weten of wat men aanneemt waar is of niet. Er is geen vrije pers, geen vrije meningsuiting en wat men ‘leest’ is al honderd keer geredigeerd. De werkelijkheid wordt gemaakt. Mensen ‘lossen op’ (ze worden niet vermoord). Alles dient het doel van de overheid.

Ik heb heel dikwijls gedacht aan de macht van de (sociale) media, hoe ook hier dikwijls een realiteit ‘gemaakt’ wordt, hoe heel snel verhalen (al dan niet verzonnen, genuanceerd of niet) een eigen leven gaan leiden, machtig worden en realiteit worden.
The Circle van Dave Eggers is in die zin een moderne versie van 1984. Bij The Circle wordt het  controlerende echter niet opgelegd maar gekozen. Laat ons hopen dat het nooit zo ver komt !

Een pleidooi voor een rijke taal

In Oceanië wordt taal  zeer beperkt. Newspeak is de taal die men overal wil horen en die mijn ‘creëert’ om zo de werkelijkheid te verkleinen én te vormen.

‘Don’t you see that the whole aim of Newspeak is to narrow the range of thought? In the end we shall make thoughtcrime literally impossible, because there will be no words in which to express it.

Het is een discussie die ik dikwijls voer met de leerlingen : het belang van rijkdom van taal, het belang van te kunnen nuanceren. De kracht van taal  en dat een SMS-taal nooit hetzelfde kan zijn. Alleen als het over de liefde gaat, lijken ze mij te begrijpen … (!)

Praktisch

Wellicht is het zowat in alle bibliotheken te vinden !