Categorie archief: citaat

Dinsdagwijsheid : wat te doen als het zo warm is ?

Het zal wel geen echte wijsheid zijn, maar mijn devies is: geniet ervan ! Geef je helemaal over aan die zomer en bedenk dat er zovele donkere en natte dagen zijn waarop je zal uitzien naar de zon.

Ook als je gaat werken: pak de fiets of neem je lunch buiten. Met een beetje geluk vind je wel ergens een plaatsje in de schaduw. Doe ’s avonds een terrasje of ga voor het slapen gaan nog eens op wandel. Goed voor je slaap en je geest ! Drink genoeg.

En als je, zoals mijn lief, dit weer echt flink balen vindt, dan is er nog altijd dit of je swingt lekker met een koel glas wijn in de hand op dit lied. Je wordt instant vrolijk van de zon !

Geniet !

Gelezen

Gelezen: Dit kan niet waar zijn – Joris Luyendijk – over de bankencrisis

bankencrisis

De bankencrisis is voorbij of niet ?

In ‘Dit kan niet waar zijn’ gaat Joris Luyendijk op zoek naar de personen en mechanismen achter de bankencrisis. Deze crisis begon met het faillissement van Lehman Brothers in  2008.  Wellicht liggen er nog weinig mensen van wakker – het lijkt allemaal nog wel mee te vallen – maar we zijn maar ‘net aan een catastrofe ontsnapt’(Herman Van Rompuy).  Wat die catastrofe zou geweest zijn ?

Het faillissement van een grote en wereldwijd vertakte bank kan een domino-effect veroorzaken, waardoor het mondiale financiële systeem als geheel tot stilstand komt, verlamd raakt en instort. Behalve dat niemand nog bij zijn geld kan, bevriest dan de financiering voor handel, daarmee de handel zelf en dus de voedselbevoorrading.  (George Cooper, geciteerd op p. 35).

Ik zeg al meteen in alle eerlijkheid dat ik mij amper kan voorstellen wat dat betekent. Wellicht dat niets meer werkt. Je hoeft geen doemdenker te zijn om te nefaste gevolgen wereldwijd te voorspellen. Tot in je eigen straat.

Gigantische bonussen

Veel mensen zullen zich de gigantische bonussen herinneren die openbaar werden. Banken hadden zich diep in de problemen gewerkt en moesten overheidssteun vragen, bankiers hadden jarenlang gigantische bonussen gekregen om toch maar hun ‘budget’ (= te behalen winst) te halen. Zo’n systeem moest wel leiden tot misbruik. Samengevat: de bankencrisis was het gevolg van immorele op geld beluste bankiers die alles deden om geld binnen te rijven, no matter what.

Het is de schuld van de bankiers het systeem

Het verhaal van de bonussen is maar één zaak en volgens Luyendijk zijn ze niet de enige verklaring van de bankencrisis. Erger is dat het systeem zo in elkaar zit dat … een volgende bankencrisis in de verte plausibel is.

Tijdens de vele gesprekken die Luyendijk had met (anonieme) bankiers kwam het volgende naar boven :

Code of Silence

  • In de City geldt een Code of Silence. Je klapt dus niet uit de biecht, vertelt niet hoeveel je bonus is, wat je deals zijn etc. Er is geen transparantie. Niemand heeft overzicht.

Complex

  • De bankwereld is zo complex geworden   (Er worden nieuwe financiële producten op de markt gebracht die bundels zijn van andere financiële producten, met bepaalde winst/verliesopties) dat managers het zelf niet snappen. Dit ‘niet snappen‘ kwam dikwijls in het boek ter sprake. Het is gewoon te ingewikkeld.

    Uiteindelijk baseren toezichthouders zich op selfdeclaration, ging hij verder: wat het management aan ze voorlegt. “Het punt is dat het management zelf vaak niet weet wat er gaande is, omdat banken ze enorm groot en complex zijn.” (p. 126)

Geen afdoende controle

  • Daardoor is het gigantisch moeilijk om te controleren.

    “Een CEO kan niet ieder algoritme en computerprogramma dat zijn bank gebruikt begrijpen, laat staan iedere product” (…)”Als interne boekhouders horen wij de bank te begrijpen, en dit inzicht te illustreren met onze cijfers. In werkelijkheid het bijna andersom. We doorlopen een proces, en als iedere stap keurig is gezet, dan geldt de uitkomst als legitiem. Wat wij doen is feitelijk legitimeren.”

  • Niet alleen de complexiteit is een probleem ook de afhankelijkheid.

    “Dat kredietbeoordelaars worden betaald door de banken van wie ze de financiële instrumenten ‘onafhankelijk’ beoordelen”. 

Amoreel

Het woord amoreel valt dikwijls in het boek. Men doet wat men kan om zoveel mogelijk winst te maken binnen de wet en denkt niet na over de ethische consequenties. Bankieren is leven in een zeepbel. Als het kan, dan wordt het gedaan. Het zijn levenloze cijfers. Schaakstukken. Kwestie van winnen.
Vandaar ook dat ‘na’ de bankencrisis weinig tot geen mensen veroordeeld zijn. Het was ‘binnen de wet’. 

Er is niets veranderd

Kan het opnieuw gebeuren ? Het boek schetst een somber toekomstbeeld. Wie werkt in de financiële wereld blijft werken in een systeem van gigantische druk en veel van de geïnterviewde bankiers hadden het gevoel vast te zitten. Hun leven was gebouwd rond dit inkomen, ‘eruit stappen’ zou gigantische gevolgen hebben zoals het sturen van hun kinderen naar andere scholen met minder toekomstperspectief (Groot-Brittannië). De bankierswereld blijft complex er is geen antwoord op het amorele.

Samenvatting

De grote verdienste van dit boek is dat het een heel complex gegeven enigszins bevattelijk maakt. De lezer krijgt inzicht in allerlei mechanismen die het systeem – ook nu nog – in stand houden. De stelling dat de bankencrisis enkel het gevolg zou zijn van immorele geldwolven verliest hier aan geloofwaardigheid, al vind ik persoonlijk dat je verschuilen achter amoraliteit evengoed immoreel is.

Praktisch

Luyendijk, Joris, Dit kan niet waar zijn, onder bankiers, uitgeverij Atlas Contact 2015, 208 blz. Paperback te koop bij Bol.com voor € 12,50. 

Gelezen

Gelezen: wat is populisme? – Jan-Werner Müller

populisme

Je kan er niet meer omheen: het populisme groeit en het woord duikt overal op. Maar wat is nu een populist of populisme ?

Geen hapklare literatuur

Ik geef onmiddellijk toe: ik heb er lang over gedaan om dit boek van amper 142 bladzijden uit te lezen. Het mag dan wel als ‘toegankelijk’ worden beschreven, ik kreeg het maar in mondjemaat binnen. Dat komt vooreerst omdat  hoogleraar Jan-Werner Mûller ondanks de vorm van een essay, wel heel condens schrijft. Er wordt veel kennis verondersteld. Maar nog belangrijker: ik ben geen socioloog.  Ik vrees dat daar het schoentje het meest knelde.

Bijstellen van mijn idee over populisme

Ik heb er lang over gedaan en nu en dan eens op gevloekt maar toch heb ik helemaal geen spijt dat ik het boek gelezen heb. Natuurlijk had ik voor het lezen van dit boek een aantal ideeën over populisme en wist ik het zo min of meer te te omschrijven. Maar na het lezen van het boek heb ik mijn idee over populisme toch moeten bijstellen.

Zie je het niet zitten om je door deze toch wat dikke boterham te worstelen, kijk dan gewoon naar het filmpje. Meer weten ? Lees dan toch maar het boek !

13 punten die ik heb onthouden uit het boek

  1. Een populist meent te spreken in naam van het hele volk
    Tenminste dat claimt hij te doen. Waarom haalt hij dan niet de meerderheid van de stemmen? Om de simpele reden dat een populist een duidelijke opvatting heeft over wie wel en wie niet tot dat volk behoort.
  2. Een afwijkende mening hebben is per definitie een foute mening
    “Een afwijkende mening hebben wordt per definitie ondemocratisch. En alle ‘checks and balances’ – standaardonderdelen van de trais politica in een democratie – zijn louter obstakels voor de verwezenlijking van de volkswil”. 
  3. Populisme en pluralisme gaan bijgevolg nooit samen. 
  4. Populisten houden van conflicten. Hiermee versterken ze het wij/zij gevoel. 
    Conflicten zijn juist gunstig voor populisten, zoalng ze conflicten (vooral langdurige ‘culture wars’) kunnen aangrijpen om telkens weer te laten zien we er behoort tot het ‘echte’ volk – en hoe machtig dat wel niet is.
  5. Populisten kunnen zowel politiek rechts als politiek links zijn
    Le Pen en Geert Wilders worden als rechtse politici omschreven. Bernie Sanders als een links politicus en in Griekenland heb je Syriza, in Spanje Podemos en denk verder aan Rafael Correa Evo Morales en Hugo Chavez (Zuid-Amerika)
  6. Een populist heeft een ‘tegen’ nodig
    Bij Trump is dat het establishment en de migranten.
  7. Populisten bedienen zich van makkelijke en klare taal en beter nog, van simpele oplossingen
    The problems we face now – poverty and violence at home, war and destruction abroad – will last only as long as we continue relying on the same politicians who created them in the first place. (Donald Trump) 
  8. Het volk durft niet te spreken
    Normaliter zouden populistische partijen sowieso de meerderheid moeten halen. Ze geven immers stem aan ‘het volk’.
    “Als een populistische politicus geen verkiezingsoverwinning behaalt, komt dat niet doordat hij het volk niet vertegenwoordigt, maar doordat de meerderheid niet heeft durven spreken”.
    populisme
  9. Wat is het verschil tussen een democraat en een populist ? 
    “Democraten doen beweringen over het volk die zelfbeperkend zijn en als feilbaar worden opgevat.”
    Populisten claimen de exclusieve morele representatie van het volk. Ze kunnen bijgevolg niet fout zijn. Wie of wat dat volk is, valt niet te omschrijven of te meten, maar het is volgens hen één. (Wat het uiteraard nooit is, iets wat door democraten wordt onderschreven door het aanvaarden van pluralisme).
    Mooi citaat hier van Habermas: “Het volk verschijnt alleen in het meervoud”.
  10. Mythe: populisten kunnen enkel in de oppositie overleven
    De geschiedenis toont ons spijtig genoeg voorbeelden van populisten die wel degelijk aan de macht geraakten en voor lange tijd het land bestuurden.
  11. Er zijn goede gronden voor het populisme
    “Wie de democratie tegen het populisme verdedigt, moet ook eerlijk zijn over het feit dat het niet fantastisch gaat met de bestaande democratieën in West-Europa en Noord-Amerika.”
    “Het probleem is niet dat mensen zich niet bij een democratie betrokken voelen. Ja, een heleboel mensen voelen zich niet langer betrokken bij de democratie, maar ze voelen zich er niet bij betrokken omdat ze het gevoel hebben dat de democratie, gewikkeld in een neoliberale verpakking, zin niet bij hén betrokken voelt. (Citaat van David Ost, aangehaald door Müller).
  12. Hoe omgaan met populisme ? Ga in gesprek ! 
    Wanneer populistische politici uitgesloten worden, dan wordt hun claim ‘wij/zij) bevestigd. “Zie je wel dat ……. niet naar ons wil luisteren’.
  13. De niet-ingeloste belofte van de democratie
    De democratie geeft enerzijds de illusie dat iedereen mee regeert en en het populisme geeft anderzijds de illusie dat zij de stem van iedereen vertolken. Beide zijn onwaar. De democratie faalt in zekere zin altijd maar zoekt de minst slechte oplossing. Het citaat (niet aangehaald in het boek) van Churchill is hier wel op zijn plaats “Democraty is the worst form of government, except for all the others’. 

Samengevat

Je moet echt wel heel erg geïnteresseerd zijn om het boek te lezen. Toch vind ik het een aanrader. Sommige populisten zijn ‘overduidelijk’, maar gevaarlijk wordt het als democratische partijen zich populistisch gaan gedragen.  Is Turkije nog een democratie ?

Drie sterren omdat het boek naar mijn mening al te vlot geschreven is en te veel veronderstelt. Maar dat kan aan mijn gebrek aan historisch-sociologische kennis liggen ! Ik beken !

Praktisch

Müller, Jan-Werner, Wat is populisme, uitgeverij Nieuw Amsterdam, februari 2017, 143 bladzijden. Paperback te koop via bol.com voor € 14,99. 
Kindleversie (Engels) te koop voor $ 10,81. Ik las de Nederlandse paperback.
Alle citaten, tenzij anders aangegeven, komen uit het boek.

 

Gelezen

Gelezen: Wij zijn ons brein – Dick Swaab

Wij zijn ons brein

Wij zijn ons brein en daar valt niet veel aan te veranderen (zegt Swaab)

Tenminste dat is de conclusie die ik overhoud aan het eind van dit boek. Dat gedetermineerd-zijn door ons brein wordt behoorlijk geargumenteerd. Je zal dus maar wensen dat je een schitterend brein hebt met een gezond brein.

Wij komen ter wereld met hersenen die door een combinatie van onze genetische achtergrond en de programmering gedurende de ontwikkeling in de baarmoeder uniek zijn geworden en waar onze karaktereigenschappen, talenten en beperkingen al voor een belangrijk deel in zijn vastgelegd. Dit geldt niet alleen voor het IQ, het ochtend- of avondmens-zijn, de mate van spiritualiteit, neurotisch, psychotisch, agressief, anti-sociaal en non-conformistisch gedrag, maar ook voor de kans die we lopen op hersenziekten zoals schizofrenie, autisme, depressie en verslaving. Zijn wij eenmaal volwassen, dan zijn er grote beperkingen aan de modificeerbaarheid van onze hersenen, en liggen onze eigenschappen vast. De bouw van onze hersenen die zo tot stand is gekomen bepaalt hun functie: wij zijn ons brein.

Ik beschik over te weinig kennis om dit te weerleggen, maar soms had ik de indruk dat Swaab al te veel in een biologische setting bleef zitten. Zegt hij trouwens zelf niet dat er nog heel wat te ontdekken is als het over hersenwetenschap gaat ?

Ik ben trouwens niet alleen in mijn argwaan over zijn stelling dat de hersenen zowat alles bepalen. lees hier maar een reactie van Jan Derksen, professor aan de VUBrussel.

Een schitterend boek voor wie meer wil weten over onze hersenen

Hersenen, het blijft toch voor veel onbekend gebied. Vraag aan eender welke (goede) student uit het secundair onderwijs hoe de bloedsomloop werkt, de spijsvertering of het zenuwstelsel, en je krijgt in grote lijnen wel een goed beeld. Maar de werking van de hersenen ? Dat is toch nog vaak grijze materie. Trouw noemt het boek van Swaab “Het standaardboek over het brein” en ik kan hen geen ongelijk geven. Los van zijn eigen bedenkingen en filosofieën legt hij haarfijn de werking van de hersenen uit. Het boek is zo vlot geschreven dat je het leest als een verzameling columns, die trouwens ook de basis van dit boek vormen.

Van baarmoeder tot alzheimer

De ondertitel van het boek klopt. Swaab legt uit hoe nog voor de geboorte van een kind de hersenen worden gevormd en welke invloed de moeder (en haar omgeving) heeft op de ontwikkeling van de hersenen van de kind. Wie dit boek leest zal voor eens en altijd overtuigd zijn van een alcoholloze zwangerschap en zal des te kritischer zijn ten aanzien van medicatie tijdens de zwangerschap. Want ja, er kan veel mislopen. Het lijkt al bijna een wonder dat het meestal wél goed afloopt.

Het brein als kern van ons bestaan

Swaab wijt in ‘Wij zijn ons brein’ verschillende hoofdstukken aan alle mogelijke voorvallen tijdens ons leven en wat de relatie hiervan is met ons brein. Wat is de relatie tussen ons brein en depressie, autisme, ADHD, stress, dementie ? Wat maakt een mens tot een empathisch wezen en verschilt hij hierin met andere zoogdieren ? Wat is  het effect van sporten op het brein ? Je ziet het van hier: een buitengewoon interessant boek. Gelukkig is er achteraan het boek een trefwoordenregister te vinden, mocht je later graag nog iets opnieuw lezen over een onderwerp.

Samengevat

 

Ik geef het boek 4 sterren: nergens lees je een toegankelijker boek over de werking van de hersenen. Het boek is bijzonder vlot geschreven en heel toegankelijk zonder te simplificeren. Anderzijds gaat Swaab nu en dan uit de bocht. Dit gebeurt zeker als hij het over collega’s heeft waar hij het niet mee eens is. Daar zit behoorlijk wat overdrijving in.

Praktisch

Dick Swaab, wij zijn ons brein, uitgeverij Atlas Contact, 480 blz, maart 2012.
Te koop bij bol.com voor € 8,99 (paperback).

Ik las de Nederlandsdtalige Kindleversie voor $ 10,94.