Categorie archief: citaat

Gelezen

Gelezen: Asem – Leen Dendievel

Asem

Asem: het zoveelste boek van een BV ?

Eerst en vooral, ik had werkelijk geen idee wie Leen Dendievel was. Ik had het boek al uit toen ik via interviews over haar boek, hoorde dat ze blijkbaar nogal bekend is omwille van haar rol in Thuis. Laat ik onmiddellijk dit zeggen: ik ben blij dat ik het niet wist. Want anders had ik het boek misschien niet ernstig genomen. Anderzijds: laat ons eerlijk wezen, het is niet omdat je BV bent dat je niets zinnigs te vertellen hebt, zeker al niet als je, zoals Den Dievel, een diploma van Assistent in de psychologie op zak hebt.

Een boek over angst

Asem. Een boek over angst. Volgens Dirk De Wachter (zie cover) een verborgen, miskend en onderschat probleem. Dit is misschien wel sowieso de grootste verdienste van het boek: angst wordt (eindelijk !) onder de aandacht gebracht, het komt uit de de hoek van de verborgenheid en als het BV-schap daaraan helpt, des te beter ! Nog al te vaak zijn psychische problemen taboe.

Asem, een boek dat er moest zijn

Paniekaanvallen, die je hele lichaam overspoelen. Voor een buitenstaander heel moeilijk te begrijpen. “Waar ben je dan bang voor ?“, klinkt het. Treffend vond ik het citaat van Herman Brusselmans :

“Vaak wordt angst, samen met depressie, weggewuifd met de woorden: “Doe niet onnozel! Wat heb je om over in te zitten. Je bent jong, gelukkig. Doen eens normaal.” En altijd diezelfde vraag: “Angst waarvoor ?” Voor een spin ?”

Voor wie geen weet heeft over wat dit kan zijn, komt onmiddellijk de vraag ‘angst waarvoor ?’. Als je het rationeel bekijkt lijken er geen echte redenen te zijn.  Van buiten uit lijkt alles immers prima in orde. Diegene met angst kan ondertussen wel niet verder met zijn leven. Een contradictie ?

Wat is dat dan, die angst ?

Ik denk dat Leen Dendievel er met ‘Asem’ goed in geslaagd is om een goed beeld te schetsen te schetsen van die angst. Ze doet dit aan de hand van getuigenissen maar heeft evenmin schrik om de psycho-somatische processen haarfijn uit te leggen. Er gebeurt immers echt wel iets in het lichaam van diegene die bevangen is met angst. Dat lichaam en brein naadloos in elkaar overgaan, goed beschreven.

Stress verstoort alles wat evenwichtig hoort te zijn in het lichaam.

Veel voorkomend

Angst, angststoornissen, paniekstoornissen, al dan niet van tijdelijke aard, zijn behoorlijk voorkomend. In Asem komen heel wat BV’s aan het woord die vertellen over hun angsten en paniekaanvallen. Het pleit voor hen dat ze daar in alle openhartigheid durven over praten, al had ik liever ook wat getuigenissen gezien van niet Bekende Vlamingen. Je hoeft niet voor een groot publiek te moeten staan om last te hebben van angst.

Wat kan je doen als je overmand wordt door angst ?

Het boek biedt voornamelijk inzicht over angst en wat er in geest en lichaam gebeurt. (Mogelijke) oorzaken worden aangehaald en ook wie (mogelijk) vatbaarder is om bevangen te worden door angst. Altijd ‘mogelijk’, want het is geen exacte wetenschap. Daar is de menselijke geest en het leven te complex voor. Zoveel factoren werken tegen en voor dat het géén A op B verhaal is.

Het boek vertelt weinig over hoe je dan wél kan omgaan met angst mocht je daaraan ten prooi vallen. Op het einde van het boek staat wel iets over het belang van voeding en beweging, maar dat is vrij summier. Misschien is dat ook niet de bedoeling van het boek. Ik vind het zelf geen echt gemis. Over voeding en het effect van voeding op het fysieke en psychische welbevinden zijn trouwens nog altijd veel controverses.
Het siert Dendievel wel dat ze daarin bescheiden is. Ze blijft bij haar leest. Geen pastoor die van de preekstoel preekt of de waarheid in pacht heeft.
Dat pleit voor haar !

Praktisch

Leen Dendievel, Asem, uitgegeven door Horizon, 256 blz.
Te koop bij o.a. Bol.com voor €21,99. 

 

Gelezen

Gelezen: The perfect Friend – Barbara Coppertwaite (thriller)

The Perfect Friend, een psychologische thriller

Ken je dat  ? Dat gevoel van, hier klopt iets niet, maar je kan er toch maar niet de vinger op leggen. Meer nog, je begint je af te vragen of je zelf niet aan het doordraaien bent, want uiterlijk ziet het er helemaal tiptop uit, alleen voel je zo aan je darmen dat er iets niet klopt. Maar wat ?

Vriendinnen

My name is Alex, and my world has been shattered.
My husband has left me.
My children won’t speak to me.
My friend Carrie is the only person I have.
She’s the only one I can trust to keep all my secrets.
She’d never do anything to let me down.
Would she?

Alex en Carrie ontmoeten elkaar in een zelfhulpgroep en worden snel goede vriendinnen. Carrie is een nieuwkomer in de groep. Ze heeft kanker en staat er alleen voor. Alex’s relatie met haar kinderen is troebel. Haar echtgenoot komt zelden in beeld. Ze leeft alleen en heeft niemand meer om voor te zorgen.

Een buitengewone vriendschap

Alex ziet in Carrie al snel de verloren dochter. Voor haar kan ze echt iets betekenen. De kanker van Carrie is immers terminaal. Ze zet dan ook alles in het werk om Carries laatste maanden zo aangenaam mogelijk te maken.
De twee vriendinnen spreken vaak af, gaan samen op de koffie, Alex voert Carrie naar het ziekenhuis voor haar chemotherapie.

Het lijkt een verhaal van een buitengewoon mooie vriendschap. Tot er barstjes komen. Kleine dingen die niet kloppen en argwaan wekken. Leugentjes die leiden tot grote verhalen. Over wraak,  kapotte relaties,   schuld en de dood van geliefden.

Op het topje van mijn stoel

Ik zat bij het lezen van The Perfect Friend figuurlijk op het topje van mijn stoel. Het verhaal wordt afwisselend vanuit het perspectief van Carrie en dan weer vanuit Alex verteld. Dit wordt nog eens afgewisseld met stukken uit het verleden. Op die manier krijg je als lezer puzzelstukken aangereikt, maar krijg je geen volledig zicht. Je voelt en denkt van alles (ik toch !) tot je alle stukken hebt en het geheel duidelijk wordt. Van een sterk plot gesproken !

Heerlijk (ont-)spannend

Ik las dit boek na ‘Leerschool ‘Educated’, dat mij ook al gekluisterd hield aan een boek. ” The Perfect Friend was prima als volgend boek, want hoe geweldig Leerschool / Educated ook is, het gaat in je kleren zitten. Het is tenslotte echt gebeurd. The Perfect Friend is pure fictie, al kan ik mij zo voorstellen dat het mij (echt !) ook zou kunnen overkomen. Zou het jou kunnen overkomen ? Dan moet je het boek lezen. Een fijn, super ontspannend boek !

Supergoedkoop e-book !

Het boek is uitgebracht in 2018 en al denk ik dat er een Nederlandse vertaling zal komen, voorlopig is het alleen in het Engels beschikbaar.
De paperbackversie kan je o.a. kopen bij Bol.com voor € 14,99.

Het e-book kost € 2,99.

Gelezen

Gelezen: Kleine encyclopedie van de eenzaamheid – Johanna Spaey

Kleine encyclopedie van de eenzaamheid

Kleine encyclopedie van de eenzaamheid:
we zijn allemaal eenzaam op onze eigen manier. 

Eenzaam zijn we met velen

Eenzaam zijn we dan ook met velen: honden en bomen zijn het, neanderthalers en Sinterklaas, we zijn het vrijwillig en onvrijwillig, eenzaam-met-Kerstmis voelt anders dan getrouwd-zijn-met-iemand-die-je-zelfs-op-een-terras-in-Venetië-niets-meer-te-vertellen-hebt.
Dertien-en tachtigjarigen zijn eenzaam,
schrijvers, zangers en politici, zieke mensen,
topfitte mensen, achterblijvers en stervenden,
gelukkigen en ongelukkigen.

Eenzaamheid: vele namen, vele gezichten

“Kleine Encyclopedie van de eenzaamheid” van Johanna Spaey is best bijzonder. Het is een verzameling van gezichten van eenzaamheid. Eenzaamheid zoals je die aantreft in kunstwerken, denk maar aan de aardappeleters van Van Gogh, en hoe Permeke dat nog aardser en harder maakte.

Maar er is ook de eenzaamheid van de alleenstaande. Die kijkend naar een lekkend dak niet om hulp durft te vragen.

“Even ‘schat’ roepen, waarna de hulp toesnelt is er niet bij. Wie alleen is, heeft alleen zichzelf om moedig te zijn, ook al ben je dat niet”.

Je vindt jezelf in dit boek

Het boek is een verzameling gedachten, citaten en overwegingen over eenzaamheid. Schrijvers komen aan het woord, maar evengoed zijn het mijmeringen over alledaagse dingen. Ik kwam mezelf meermaals tegen in het boek, mijn eigen eenzaamheid dus. Dat gebeurde in een stukje over het hebben van een eigen kamer, iets wat voor mij ontzettend belangrijk is. Ik herkende mezelf toch wel een beetje in dit :

‘Soms transformeert het verlangen naar een uitwijkplaats zich voor al die gedachten die mijn-alleen-gedachten zich in iets publieks. (…) Na de teleurstellende confrontatie met de buitenwereld wordt de eigen kamer opnieuw een troostend toevluchtsoord voor de verbeelding, maar die wil nu, bijna gecastreerd door die buitenwereld, iets minder graag tentoon worden gesteld. Wat men dan nodig heeft, is een kamer ‘vol vertrouwde en vriendelijke dingen die al zeer lang onbewust een deel van hem waren geworden, en hem nu glimlachend verwelkomden, zonder rancune.’

Ik zou het zo mooi niet kunnen omschrijven. Die kamer voor mij die enerzijds het begin van veel creativiteit en werk-verzetten-ook-naar-buiten is, en die anderzijds als een schelpje om mij heen mijn veilige haven is.

Kleine encyclopedie van de eenzaamheid

Eenzaamheid als keuze

Wie het boek van Johanna Spaey leest, kan er niet omheen, we hebben als mens een dubbele relatie met eenzaamheid. We verlangen er naar, maar het hoeft ook weer niet lang te duren. We zoeken de stilte en de eenvoud op, maar zelden voor altijd. Doen we dat toch, dan is daar flink wat denkwerk aan vooraf gegaan. Volgend citaat legt de vinger op de wonde:

Wie vrij is van begeerte verdraagt het alleen-zijn makkelijker. (…) Vreemd genoeg denken weinig kansarmen die in een lekkend krot wonen dat ze begenadigde mensen zijn, vrij van begeerte, met niets om naar te verlangen, ook niet naar een partner. (…) Bevredigende eenzaamheid en vrije keuze blijken dus iets met elkaar te maken te hebben. Of op z’n minst de tijd die je krijgt om in die eenzaamheid te groeien.

Een boek om te koesteren

Ook al is dit geen boek om in één keer uit te lezen, toch is het een boek om te koesteren. Ik grijp er dikwijls naar terug. Niet op zoek naar iets specifieks en al helemaal niet gebonden aan de volgorde van de teksten. Dit boek gaat over wie jij en ik zijn. Soms hunkerend naar eenzaamheid, soms die eenzaamheid verafschuwend. Soms mild ten aanzien van ons eigen eenzaam-zijn, soms wanhopig. Eenzaamheid als de diepe kracht waarin we onszelf terug vinden. Of soms ook verliezen.

Dit boek is geen ode aan de eenzaamheid. Daarvoor heeft heeft eenzaamheid teveel gezichten, ook dat van angst en wanhoop. Maar het is wél een boek over wat diep in mensen leeft, wat misschien de kern van zijn bestaan is. Dat unieke zelf dat we zijn waardoor we nooit volledig worden begrepen of samenvallen met een ander, maar waar tezelfdertijd onze grootste kracht ligt.

Praktisch

Johanna Spaey, Kleine encyclopedie van de eenzaamheid, De Geus, 2018, te koop bij o.a. Bol.com voor €22,50 (paperback, hard cover)   of als ebook  voor €11,99

Gelezen

Gelezen: Leerschool – Tara Westover (must read !)

Beklemmende biografie van Tara Westover

Tara Westover groeit op in een Mormoons gezin in Utah met een vader en moeder die steeds fantatieker worden in hun geloof. Tara’s vader is bezeten met door het vooruitzicht van het eind van de wereld. Alleen wie voorbereid is (en gelovig) zal overleven. Het gezinsleven staat dan ook in het teken van deze voorbereiding. Enerzijds worden er gigantische hoeveelheden voedsel ingemaakt en ingeslagen, anderzijds wordt er een gewapende verdediging rond het huis gemaakt. Want wie bij het Eind der tijden voorbereid is, zal in het vizier komen van diegenen die dat niet zijn.

Tara’s vader is doordrongen van wantrouwen ten aanzien van de overheid. Tara gaat niet naar school (dat is indoctrinatie) en wordt bij haar geboorte niet aangegeven. Voor de staat bestaat ze niet. Medische zorg beperkt zich tot de kruiden van haar moeder. Ziekenhuizen en dokters worden niet bezocht.

Tara Westover is geboren in 1986, exacte geboortedatum onbekend. Geboren in de Verenigde Staten. En nee, dit is geen fictie. Dit boek is de biografie van een jonge vrouw die continu weer en weer geslingerd wordt tussen de loyaliteit aan haar familie en geloof en het geweld en de bizarre overtuigingen in gezin waarin ze opgroeit.

Leerschool – Educated

De oorspronkelijke titel van het boek is “Educated” en wie het boek leest zal onmiddellijk doorhebben dat ‘leerschool’ echt wel compleet de verkeerde Nederlandse vertaling is. Leerschool verwijst naar wat je gaande weg door ervaringen leert, educated verwijst, in het geval van  Tara Westover letterlijk naar ‘getting an education‘ in de zin van ‘naar school gaan.

Wanneer Tara Westover 16 is beseft ze dat ze weinig van de wereld weet. Ze is nog nooit naar school geweest maar in haar groeit het verlangen om kennis te vergaren. Er zijn enkele boeken thuis, maar dat is zeer ontoereikend. Haar vader ziet scholen als instituten van de overheid waar je enkel leugens leert en op het verkeerde pad wordt gezet.

Met een wilskracht die ongezien is – Tara werkt immers op de sloopplaats van haar vader – studeert ze na het werken om deel te kunnen nemen aan een ingangsexamens om hoger onderwijs te kunnen aanvatten. Wiskunde lijkt overkomelijk, maar met de hulp van haar oudere broer (die in deze testen slaagde) lukt het haar toch.

Hoger onderwijs

Dat hoger onderwijs loopt niet van een leien dakje. Wanneer de professor verwijst naar de holocaust heeft ze geen idee waarover het gaat. Europa, is dat een land ? Ze mist fundamentele kennis én vaardigheden. Wat is multiple choice ? Wat is studeren ?
Bovendien moet ze allerlei jobs nemen om het hoofd financieel boven water te houden. Een prof stelt haar voor om een beursaanvraag te doen, maar daarvoor heeft ze de belastingaangifte van haar ouders nodig. Een beurs betekent ‘afhankelijkheid van de overheid’, dat zint haar vader niet. Toch slaagt ze erin, door haar moeder, om toch de beurs te krijgen. Wil ze die jaar na jaar krijgen, dan moet ze echter geslaagd zijn. Al snel blijkt dat Tara echt intelligent is, maar de gebeurtenissen thuis (geweld en onbegrip) leiden tot een depressie waarin ze vooral leeft op TV-kijken. Gelukkig kan ze toch tijdig het tij keren.

God werkt doorheen kruiden

Tussen haar studies door keert ze terug naar huis en werkt ze op de sloperij van haar vader. Ze doet er gevaarlijk werk, waardoor ze nu en dan (!) maar net aan de dood ontsnapt. Ernstige ongevallen maken daar deel uit van het leven. Haar vader is behoorlijk roekeloos en lijkt weinig bekommerd te zijn om de zorg voor zijn kinderen. Er gebeuren behoorlijk wat ongevallen in het boek, de kleren van haar broer branden in zijn lichaam wanneer hij gedrenkt wordt in een chemische stof (maar dat niet door heeft). Bij ieder ongeval luidt het devies: ‘moeder lost het op, want in haar kruiden werkt God’. Nooit wordt er naar het ziekenhuis gegaan, ook is het soms op leven en dood.

Geweld

Eén van haar broers is ziekelijk gewelddadig. Het is behoorlijk angstaanjagend om het te lezen, niet alleen wat het geweld zelf betreft, maar evengoed de ziekelijkheid ervan. De slogan ‘als je je gedraagt als een kind word je behandeld als een kind’, lijkt een excuus om Tara bij elk zogenaamd ongewenst gedrag alle hoeken van de kamer te laten zien.
Alsof het fysieke geweld nog niet genoeg is, komt daarbij het psychische geweld. Dat Tara een hoer is (een blik teveel naar eender wie) en dat ze zich van alles in het hoofd haalt (door te willen studeren).

It’s strange how you give the people you love so much power over you , I had written in my journal . But Shawn had more power over me than I could possibly have imagined . He had defined me to myself , and there’s no greater power than that .

Sterke bloedbanden

Een vraag die zich wellicht iedere lezer stelt: waarom breekt Tara Westover niet met haar ouders  en haar familie? Eens ze studeert is ze immers behoorlijk onafhankelijk. Waarom ondergaat ze iedere keer weer het geweld ? Tara geeft daar geen expliciete antwoorden op maar tussen de regels door kan je het wel lezen. Eerst en vooral: ze behoort tot een gesloten gezin dat het geloof of fundamentalistische manier interpreteert. Het wantrouwen wordt continu gevoed. Ze heeft geen leraren, geen (school-)vrienden en geen idee van wat er bijvoorbeeld bestaat aan sociale hulp.
Haar vader fungeert als een soort profeet. Als kind heeft ze zich nooit kritisch ten aanzien van haar vader opgesteld. Meer nog: nergens is haar geleerd om kritisch te zijn, dat er mogelijks nog andere waarheden zijn, dat dit het hele plaatje niet is. Het is net door haar education dat ze langzaamaan ziet dat er verschillende kanten zijn aan een verhaal.
Zo hoort ze in één van de lessen spreken over manisch depressiviteit en ze herkent in één blik haar vader.

I had begun to understand that we had lent our voices to a discourse whose sole purpose was to dehumanize and brutalize others — because nurturing that discourse was easier , because retaining power always feels like the way forward .

Loslaten

Uiteindelijk lukt het Tara Westover om haar ouders los te laten, maar dit blijft heel moeizaam. Haar studies bleken een succes, ze studeerde verder in Cambridge (UK) en aan de prestigieuze Harvarduniversiteit. Ze haalde een doctoraat in geschiedenis, waardoor ze haar eigen geschiedenis  – ze bestudeerde ook het mormonisme – met andere ogen zag.

Geraakt

Ik was behoorlijk geraakt door dit boek. Ik vroeg mij dikwijls af hoe zo’n situatie mogelijk was, maar wie het boek leest komt de conclusie dat zo’n verhalen zelden zwart/wit zijn. Tara Westover schrijft in de inleiding van haar boek dat dit geen boek over mormonisme is en dat pleit voor haar genuanceerd schrijven. Het is door haar eigen ‘leerproces’ dat ze gezien heeft dat haar verhaal eigen is aan haar gezin, aan haar manisch depressieve vader en haar afhankelijke (en bij tijden zeer dubbelzinnige) moeder.
Ik was geraakt door de sterkte van de banden, hoe moeilijk het is om je los te maken van het gezin waarin je opgroeide, evenals de overtuigingen die je met de paplepel kreeg binnen gelepeld. Anderzijds kon ik er mij wel wat bij voorstellen. Familie heeft een gigantisch impact over hoe je over jezelf denkt en hoe je je in de wereld situeert. Ik denk dat we ons daar zelden echt helemaal van bewust zijn.

It’s strange how you give the people you love so much power over you , I had written in my journal . But Shawn had more power over me than I could possibly have imagined . He had defined me to myself , and there’s no greater power than that .

Uiteraard was ik ook heel erg geraakt door haar wilskracht en gedrevenheid. Haar honger naar kennis was ontembaar. Ik denk dat het in haar geval evengoed de honger was naar zelfkennis. Het is pas tijdens haar studies dat ze ontdekt dat haar zelfbeeld compleet bepaald is door anderen.

Praktisch

Ik las het boek in het Engels (uitgegeven februari 2018) maar ik zag dat het al vertaald is in het Nederlands.

Tara Westover, Leerschool, 400 blz., een uitgave van de Bezige Bij. Te koop bij o.a. Bol.com voor € 22,99 (paperback) of € 7,99 ebook.