Categorie archief: review

Gelezen

Gelezen: Wij zijn ons brein – Dick Swaab

Wij zijn ons brein

Wij zijn ons brein en daar valt niet veel aan te veranderen (zegt Swaab)

Tenminste dat is de conclusie die ik overhoud aan het eind van dit boek. Dat gedetermineerd-zijn door ons brein wordt behoorlijk geargumenteerd. Je zal dus maar wensen dat je een schitterend brein hebt met een gezond brein.

Wij komen ter wereld met hersenen die door een combinatie van onze genetische achtergrond en de programmering gedurende de ontwikkeling in de baarmoeder uniek zijn geworden en waar onze karaktereigenschappen, talenten en beperkingen al voor een belangrijk deel in zijn vastgelegd. Dit geldt niet alleen voor het IQ, het ochtend- of avondmens-zijn, de mate van spiritualiteit, neurotisch, psychotisch, agressief, anti-sociaal en non-conformistisch gedrag, maar ook voor de kans die we lopen op hersenziekten zoals schizofrenie, autisme, depressie en verslaving. Zijn wij eenmaal volwassen, dan zijn er grote beperkingen aan de modificeerbaarheid van onze hersenen, en liggen onze eigenschappen vast. De bouw van onze hersenen die zo tot stand is gekomen bepaalt hun functie: wij zijn ons brein.

Ik beschik over te weinig kennis om dit te weerleggen, maar soms had ik de indruk dat Swaab al te veel in een biologische setting bleef zitten. Zegt hij trouwens zelf niet dat er nog heel wat te ontdekken is als het over hersenwetenschap gaat ?

Ik ben trouwens niet alleen in mijn argwaan over zijn stelling dat de hersenen zowat alles bepalen. lees hier maar een reactie van Jan Derksen, professor aan de VUBrussel.

Een schitterend boek voor wie meer wil weten over onze hersenen

Hersenen, het blijft toch voor veel onbekend gebied. Vraag aan eender welke (goede) student uit het secundair onderwijs hoe de bloedsomloop werkt, de spijsvertering of het zenuwstelsel, en je krijgt in grote lijnen wel een goed beeld. Maar de werking van de hersenen ? Dat is toch nog vaak grijze materie. Trouw noemt het boek van Swaab “Het standaardboek over het brein” en ik kan hen geen ongelijk geven. Los van zijn eigen bedenkingen en filosofieën legt hij haarfijn de werking van de hersenen uit. Het boek is zo vlot geschreven dat je het leest als een verzameling columns, die trouwens ook de basis van dit boek vormen.

Van baarmoeder tot alzheimer

De ondertitel van het boek klopt. Swaab legt uit hoe nog voor de geboorte van een kind de hersenen worden gevormd en welke invloed de moeder (en haar omgeving) heeft op de ontwikkeling van de hersenen van de kind. Wie dit boek leest zal voor eens en altijd overtuigd zijn van een alcoholloze zwangerschap en zal des te kritischer zijn ten aanzien van medicatie tijdens de zwangerschap. Want ja, er kan veel mislopen. Het lijkt al bijna een wonder dat het meestal wél goed afloopt.

Het brein als kern van ons bestaan

Swaab wijt in ‘Wij zijn ons brein’ verschillende hoofdstukken aan alle mogelijke voorvallen tijdens ons leven en wat de relatie hiervan is met ons brein. Wat is de relatie tussen ons brein en depressie, autisme, ADHD, stress, dementie ? Wat maakt een mens tot een empathisch wezen en verschilt hij hierin met andere zoogdieren ? Wat is  het effect van sporten op het brein ? Je ziet het van hier: een buitengewoon interessant boek. Gelukkig is er achteraan het boek een trefwoordenregister te vinden, mocht je later graag nog iets opnieuw lezen over een onderwerp.

Samengevat

 

Ik geef het boek 4 sterren: nergens lees je een toegankelijker boek over de werking van de hersenen. Het boek is bijzonder vlot geschreven en heel toegankelijk zonder te simplificeren. Anderzijds gaat Swaab nu en dan uit de bocht. Dit gebeurt zeker als hij het over collega’s heeft waar hij het niet mee eens is. Daar zit behoorlijk wat overdrijving in.

Praktisch

Dick Swaab, wij zijn ons brein, uitgeverij Atlas Contact, 480 blz, maart 2012.
Te koop bij bol.com voor € 8,99 (paperback).

Ik las de Nederlandsdtalige Kindleversie voor $ 10,94.

 

Gelezen

Gelezen: Tijd zal het leren Cliftonseries #1 – Jeffrey Archer

 

Jeffrey Archer

Jeffrey Archer laat je niet los

Schreef ik vorige week nog hoe ik mij tergend traag door 600 bladzijden tegen mijn zin worstelde, dit boek van Jeffrey Archer kon ik dan weer niet wegleggen. ’s Avonds vocht ik net niet tegen de slaap om toch maar verder te lezen, zo meeslepend was dit boek.

Kroniek

Het verhaal neemt je mee naar het begin van de twintigste eeuw. We volgen het verhaal van Maisie die op trouwen staat. Negen maand later bevalt ze van een zoon. Ze is de vrouw van een dokwerker. Hardwerkend en met grote dromen voor haar zoon Harry.
Haar man overlijdt in duistere omstandigheden. Of tenminste, dat vermoedt ze, want van de ene dag op de andere is hij verdwenen.
Vanaf dan staat ze zo goed als alleen voor de zorg voor Harry.

Harry Clifton

Haar zoon blijkt talentvol te zijn en dankzij volharding en hard werken kan ze hem naar een begoede school sturen. Hij leert er Gilles Barrington kennen, zoon van de baas van de rederij. Ze worden vrienden voor het leven. Iedereen is vol lof over Harry, behalve de vader van Gilles. Hij weigert Harry een hand te geven en is niet opgezet met de vriendschap tussen beide. Al snel blijkt dat er meer aan de hand is dan misplaatst snobisme.

Begin van WO I

Het verhaal eindigt met de dreiging van de Tweede Wereldoorlog. Het huwelijk van Harry kon niet doorgaan omdat iemand bezwaar aantekende. De reden staat in het boek, maar die verklap ik hier niet. Zijn leven valt uiteen. Hij besluit om niet naar Oxford te trekken, ondanks de plaats die hij daar is aangeboden. De nakende oorlog zal goede krachten nodig hebben en Harry wil een maand meevaren met een groot schip om zo als ervaren marinier te strijden in de oorlog als het zo ver komt.
Het loopt echter anders af dan verwacht.

Jeffrey Archer

Jeffrey Archer schrijft meeslepend.  Hij slaagt erin de lezer helemaal op te zuigen in het verhaal dat op en top Brits is. Het is een echte kroniek van mensenlevens vol licht en duister, vallen en opstaan. Ik heb het verhaal absoluut geen recht gedaan door wat ik net schreef, zo bezorgd ben ik iemands leesplezier te bederven omdat ik toch verklap. Want ja, spannend is het echt wel !

Samengevat

Ik heb me met dit boek geen moment verveeld en de tijd kon niet snel genoeg gaan om verder te lezen. Het verhaal zit goed in elkaar, is vlot geschreven én spannend.

 

  • Taal  : Vlot geschreven
  • Inhoud :  Het levensverhaal van Harry Clifton
  • Emotie :  spanning
  • Themata :  kroniek, Groot-Brittanië begin 20ste eeuw
  • Genre : fictie
  • Personages :  Harry Clifton (hoofdpersonage), Gilles Barrington, Maisie Clifton (moeder), Old Jack (oude vriend en mentor van Harry)
  • Tempo : zeer vlog
  • Context : Groot-Brittannië, begin 20ste eeuw, na WO I tot begin WO II

Het boek is het eerste in een reeks van 7.  Je moet de boeken wel op volgorde lezen.

Praktisch

Jeffrey Archer, Clifton-kronieken 1 – De tijd zal het leren, uitgeverij Boekerij, februari 2016, 368 blz. Te koop paperback bij Bol.com voor € 19,95.

Ik kocht de Engelse versie voor Kindle, Only Time will tell, voor  $ 1,15. Veel goedkoper kan het echt niet !

Gelezen

Gelezen : Ontketen je brein – Theo Compernolle

Compernolle

Compernolle : Nog eens een boek over onrust

Onrust, het woord is hier al vaker aan de orde gekomen. Ik probeer manieren te zoeken om met dat gevoel van gejaagdheid om te gaan. Het boek van Theo Compernolle geeft zeker enkele goede antwoorden en adviezen. Nu nog al die adviezen in praktijk brengen !

Is het altijd online zijn schadelijk voor ons brein ?

Dat was de initiële vraag waarmee Theo Compernolle mee werd geconfronteerd. Hij (en met hem vele managers en directeuren) vroegen zich af of het continu online zijn niet eerder de productiviteit deed dalen dan wel stijgen. Neuropsychiater Compernolle nam maar liefst 600 wetenschappelijke publicaties onder de loupe om tot het simpele antwoord te komen dat al dat voortdurende ‘geconnecteerd’ zijn, ons echt geen goed doet.

Verdeelde aandacht door het schakelen

Multitasken is uit den boze ! Deze wijsheid was niet nieuw voor mij. Volgens Compernolle is multitasken geen kwestie van verdeelde aandacht (alsof je alle taken een ‘stuk’ van je aandacht kan geven) maar wel gebroken aandacht. Je bent uit je concentratie en je aandacht komt onder nul, wat de kans op fouten veel groter maakt. Dat zorgt dan opnieuw voor stress, ook al niet bevorderend. Tel daarbij dat het schakelen van het ene naar het andere veel energie vraagt en je zou al echt gek moeten zijn om nog in multitasken te geloven.

Waarom we zo van onze smartphone houden

Hier en daar wordt gepleit om meer tijd offline te zijn. En toch lukt dat zo moeilijk. Hoe komt dat ?  Compernolle legt de redenen bloot in zijn boek

  1. We zijn van nature geconditioneerd
    Ik heb me er al vaak om verwonderd maar ik ben er even schuldig aan, in bijna alle mogelijke situaties neem ik mijn telefoon op. In zo goed als alle gevallen is dat nooit dringend. Dus ja, ik ben als het hondje van Pavlov. Net zoals zovelen.
  2. Ingesteld om onmiddellijke bevrediging
    Iets posten en onmiddellijk reactie krijgen, klikken en precies dat te lezen krijgen wat we willen.
  3. We zijn gewoontedieren
    Zoals het leggen van de smartphone op tafel als we op restaurant zijn. Waarom eigenlijk ?
  4. We houden van snelle reacties
    Doordat we met de hele wereld verbonden zijn hoeven we zelfs ’s nachts niet te wachten.
  5. We zijn nieuwsgierig
  6. We zijn ingesteld op gevaar
    Je weet maar nooit dat je dochter in levensnood zit !
  7. We houden van zekerheid
    Even checken, dan weten we het toch zeker. Dubble Check.

De auteur haalt wel meer redenen aan, maar dit zijn alvast de meest herkenbare.

Tips voor meer rust – ontketen je brein

Uiteraard geeft Compernolle ook tips om je brein te verlossen van die ketens. Ik geef ze hier op een rijtje

  1. Een aantal keren per dag offline gaan

  2. Right tasken : bezig zijn met één ding, pauze, en verdergaan met dat ene ding

    1. Gebruik de Eisenhowerregel om te bepalen wat belangrijk/dringend/niet belangrijk/niet dringend is
    2. Hou de Paretoregel in je hoofd : 20 % van je tijd zorgt voor 80 % van de resultaten. Gebruik je tijd in functie hiervan. Over het gebruik van de paretoregel schreef ik hier al eens in het kader van uitstelgedrag.
    3. Combineer verwante taken tot één ‘batch’
    4. Pauzeren is geen luxe maar noodzaak
  3. Laat je brein tussen verschillende taken freewheelen en slaap voldoende

  4. Ga verstandig om met stress : luister naar je lichaam en verhoog je veerkracht

  5. Richt je kantoor breinvriendelijk in :zorg dat focus mogelijk is en er niet te veel afleiding is

 

Laat je niet afschrikken

Wat ik niet in deze samenvatting vertel, zijn de verwijzingen naar de werking van onze hersenen. Ik lees dat best graag, zo’n goed hoofdstuk neurologie, maar ik kan mij voorstellen dat sommige mensen die hoofdstukken liever overslaan. Ik denk dat je dat ook met gemak kàn en mag als je liever onmiddellijk naar het praktische gaat.

bekentenissen van een smartphonegebruiker

Ik heb best nog heel wat te leren. Keer op keer merk ik dat ik mij laat verleiden om tussendoor iets anders te doen. Dat tussendoor iets anders doen zou een keuze moeten zijn in de zin van een pauze. Een half uur verbeteren en (liefst met klok) als pauze de vaatwasser uitladen.
Ik wéét dat ik niet rustiger wordt van al dat schakelen van het ene naar het andere en er is werkelijk weinig reden (geen ?) waarom ik zoveel mijn telefoon check.

Nu nog de adviezen van Compernolle in praktijk brengen !

Praktisch

Theo Compernolle, Ontketen je brein,  Hoe hyperconnectiviteit en multitasking je hersenen gijzelen en hoe je eraan kunt ontsnappen , 424 bladzijden, Lannoo 2014. Te koop via bol.com voor € 29,99.

 

Gelezen

Gelezen : The Subtle Art of Not Giving a F*ck – Mark Manson

The subtle art of not giving a fuck

Voor wie ten onder gaat aan druk

Heb je nu en dan de indruk dat je compleet ten onder gaat aan druk en niet meer weet waar je hoofd staat ? Heb je zin om nu en dan ‘foert’ te zeggen ? Dan is dit echt een boek voor jou.  Mark Manson zet de dingen weer op hun plaats. Zoals middelmaat is oké en nee, we zijn echt niet zo bijzonder als we denken. Uitdagend, zeker !

Shit happens

Met deze titel ben ik natuurlijk geheel thuis in het taaltje van Mark Manson die dergelijk taalgebruik niet schuwt maar het is wel één van de grote thema’s in zijn boek.
Het leven is geen pad over rozenblaadjes. Voor niemand. Het is geen aaneenschakeling van successen, hoe hard we ook werken of wat onze intenties ook zijn.

Je kan het dus maar beter aanvaarden, die ellende komt sowieso. Voor de een vroeger dan voor de andere, in gigantische levensstormen of als motregen jarenlang over je heen.

Iedereen is gelukkig, behalve ik

Wanneer we de (sociale) media geloven dan doet iedereen het geweldig. Ja, het is wel even zwaar, maar gaan met die banaan, don’t give up ! Zoveel positivisme is natuurlijk wel mooi, maar vertekent de realiteit geheel. Wanneer je je gaat meten aan al dat geluk en die succesverhalen, dan ziet je leven toch maar heel grijs uit. Er moet wel iets ernstigs mis zijn met je.

 Now if you feel like shit for even five minutes, you’re bombarded with 350 images of people totally happy and having amazing fucking lives, and it’s impossible to not feel like there’s something wrong with you. It’s this last part that gets us into trouble. (…) We feel guilty for feeling guilty. (…) We get anxious about feeling anxious. What is wrong with me? This is why not giving a fuck is so key. This is why it’s going to save the world. And it’s going to save it by accepting that the world is totally fucked and that’s all right, because it’s always been that way, and always will be.

Verantwoordelijk voor alles en iedereen

Je wil verantwoordelijk zijn en zorg dragen voor anderen. Je wil dat iedereen in je gezin het goed heeft, dat je collega’s tevreden zijn, dat je relaties met iedereen goed zijn, dat men tevreden is over je werk.  Het lijkt bijna Picture Perfect. Wanneer je dit leest denk je wellicht : ja, dat is erover, maar stel jezelf de vraag, voel jij je ook niet heel erg verantwoordelijk voor alles en iedereen ? En doe je dat niet vanuit de beste bedoelingen ?

Because when you give too many fucks—when you give a fuck about everyone and everything—you will feel that you’re perpetually entitled to be comfortable and happy at all times, that everything is supposed to be just exactly the fucking way you want it to be. This is a sickness. And it will eat you alive. You will see every adversity as an injustice, every challenge as a failure, every inconvenience as a personal slight, every disagreement as a betrayal.

Denk nu vooral niet dat Mark Manson  pleit om egoïstisch te zijn en enkel aan jezelf te denken of om niets  (give a f*ck) om te geven. Daar pleit hij juist NIET voor. Hij daagt uit om te kiezen wat je prioriteiten zijn en je van de rest inderdaad niets aan te trekken. Wie niet kiest voor wat belangrijk is, verliest zichzelf compleet en voelt zich continu overbebelast en schuldig.

Geluk is geen legodoos

Mark Manson stelt in The Subtle Art of Not Giving a F*ck enkele kritische vragen. Hoe maakbaar is geluk ? Dat we ons leven ondergaan en niets in de pap te brokken hebben is geenszins waar, maar anderzijds lijkt het wel alsof wij geheel en al verantwoordelijk zijn voor ons geluk en geluk een kwestie van het juiste doen is. Wie met andere woorden niet gelukkig is, heeft dat aan zichzelf te wijten, een stelling die ook in het boek Identiteit van Paul Verhaege wordt geponeerd.

There is a premise that underlies a lot of our assumptions and beliefs. The premise is that happiness is algorithmic, that it can be worked for and earned and achieved as if it were getting accepted to law school or building a really complicated Lego set. If I achieve X, then I can be happy. (…)This premise, though, is the problem. Happiness is not a solvable equation. Dissatisfaction and unease are inherent parts of human nature and, as we’ll see, necessary components to creating consistent happiness.

Overwin ellende = geluk

Oké, bovenstaande titel is misschien kort door de bocht, maar het overwinnen van obstakels zorgt voor geluk. Denk aan alle moeite die je moest doen om je diploma te behalen, het zweet en de weerstand die je moest overwinnen om 1 km aan een stuk te lopen. Al die inspanningen, al die stress hebben wel tot iets geleid : een resultaat waar je gelukkig kan mee zijn. Iets dat je ten diepste voldoening geeft.
Een groot verschil met wat je zomaar wordt voorgeschoteld.

To be happy we need something to solve. Happiness is therefore a form of action; it’s an activity, not something that is passively bestowed upon you, not something that you magically discover in a top-ten article on the Huffington Post or from any specific guru or teacher.

Geluk is work in progress

Volgens Mark Manson is geluk geen status-quo, niet iets dat je, als je het eenmaal bereikt hebt, bij je blijft. Mensen hebben honger naar meer. Denk aan het boek van Devisch over rusteloosheid waarin hij stelt dat wanneer mensen eindelijk iets hebben bereikt (einde onrust) ze opnieuw naar iets anders verlangen. Wellicht omdat inderdaad in de uitdaging het geluk schuilt.

Happiness is a constant work-in-progress, because solving problems is a constant work-in-progress—the solutions to today’s problems will lay the foundation for tomorrow’s problems, and so on. True happiness occurs only when you find the problems you enjoy having and enjoy solving.

Geen schrik voor negatieve emoties

In dat opzicht zouden we volgens Mark Manson niet zo’n schrik moeten hebben van stress of slechte dagen maar ze als uitdagingen zien die ons (kunnen) leiden naar meer geluk. Er niet op ingaan en geen actie ondernemen, dàt is pas niet gelukkig zijn.

In other words, negative emotions are a call to action. When you feel them, it’s because you’re supposed to do something. Positive emotions, on the other hand, are rewards for taking the proper action.

Je bent niet bijzonder

Deze zin past niet een klimaat waarin het uniek-zijn en het bijzondere aan iedere mens overal wordt onderlijnd.  Stel dat je van jezelf zou zeggen dat je ‘middelmatig’ bent, dat lijkt het alsof je jezelf tekort doet of dat leidt aan een negatief (en bijgevolg verkeerd) zelfbeeld. Maar is dat wel zo ? Hoeveel mensen zijn écht bijzonder ? Waarom zou middelmatig niet goed zijn ? Is middelmatig niet per definitie voldoende ?

Volgens Mark Manson creëert het beeld van bijzonder te (moeten) zijn problemen en voorkomt het dat mensen groeien en hun leven zelf in handen nemen.

But it also causes something else to happen. If we have problems that are unsolvable, our unconscious figures that we’re either uniquely special or uniquely defective in some way. That we’re somehow unlike everyone else and that the rules must be different for us. Put simply: we become entitled.

Ik kan mij voorstellen dat vele mensen moeite zullen hebben met dit hoofdstuk. Hij stelt daarin dat de meeste van je problemen helemaal niet zo bijzonder zijn. Duizenden mensen hebben hetzelfde voorgehad en zullen hetzelfde meemaken.
Daarmee zegt hij niet dat die problemen niet pijnlijk en zwaar om dragen kunnen zijn. Hij zegt alleen dat ze niet bijzonder zijn en van jou geen bijzonder persoon maken.

Sadistisch ? Juist niet. Hij waarschuwt voor het vervallen in de slachtofferrol, voor het moment dat je je situatie (hoe erg ook) gaat gebruiken om niets meer te doen of te verwachten dat anderen het voor jou gaan doen.

We hebben altijd de keuze

Wat ons ook overkomt, hoe we reageren is altijd onze keuze én verantwoordelijkheid.

Often the only difference between a problem being painful or being powerful is a sense that we chose it, and that we are responsible for it.

Many people may be to blame for your unhappiness, but nobody is ever responsible for your unhappiness but you.

Omhels onzekerheid

In een maatschappij die er vanuit gaat dat geluk maakbaar is, is het een kleine stap om te menen dat je alles onder controle kan hebben. Het niet onder controle hebben maakt veel mensen onzeker. Er zijn echter zoveel variabelen dat het zo goed als onmogelijk is om alles in de hand te houden.

It’s the backwards law again: the more you try to be certain about something, the more uncertain and insecure you will feel. But the converse is true as well: the more you embrace being uncertain and not knowing, the more comfortable you will feel in knowing what you don’t know. (…) Uncertainty is the root of all progress and all growth. As the old adage goes, the man who believes he knows everything learns nothing. We cannot learn anything without first not knowing something. The more we admit we do not know, the more opportunities we gain to learn.

Die onzekerheid kan ons uit ons lood slaan of ons verlammen. Hij volgt hier echter dezelfde redenering als het omgaan met problemen. Juist door het aanvaarden van onzekerheid en het oncontroleerbare, is er groei mogelijk. Als je alles onder controle hebt en alles meent te weten zit je in principe vast. Er is geen ruimte meer.

Samengevat

Zou ik hopen dat hier een cursus van gemaakt wordt die door alle middelbare scholieren wordt gevolgd. Ik meen dat vele jongeren (en volwassenen) gebukt gaan onder irreële verwachtingen ten aanzien van zichzelf en een onrealistisch beeld van hun kunnen en andermans kunnen.
Anderzijds is het evengoed een boek voor alle volwassenen. Soms is het bijna een slag in je gezicht. Maar eentje die je wakker schudt.

Praktisch

Mark Manson, The Subtle Art of Not Giving a F*ck, Uitgeverij Harperone (2016).
Ik merkte dat enkel het e-book te koop is bij bol.com en dit voor € 16,93.

Ik las de Kindle-editie voor $ 10,90.

De paperback (Amazon $ 9,41) zou ik toch boven het e-book aanraden. Zo kan je nu en dan eens terugbladeren in het boek en dit vooral op die dagen dat je denkt dat het je allemaal tegenzit. Je dag zal er onmiddellijk anders uit zien !