Tagarchief: jongeren

Gelezen

Gelezen : Zeg me dat ik oké ben, over perfectionisme – Marcel Hendrickx

Perfectionisme

Perfectionisme

Soms denk ik dat perfectionisme een kwaal is die veel meer verspreid is dan we denken. Perfectionisme zorgt voor stress. Het is het ‘nooit genoeg’ en het steeds opnieuw hoger leggen van de lat. Maar wat houdt perfectionisme nu echt in ? Wanneer wordt het ongezond ? En wat is het profiel van een perfectionist ? Het is alvast niét iemand die meent dat hij/zij alles beter weet of kan.

Perfectionisme is niet ongevaarlijk

Met perfectionisme op zich is desondanks niet noodzakelijk iets mis. Er bestaat immers ook ‘gezond’ perfectionisme. De lat hoog leggen, streven naar een beter leven, een betere job, een betere relatie, een betere gezondheid – het zijn lovenswaardige doelen. Maar zelfs dat gezonde perfectionisme kan doorschieten in een streven naar een onbereikbaar ideaal. Het wordt dan een valkuil, want het ideale lichaam, de ideale job, de ideale relatie bestaan niet. De laatste twee decennia heeft wetenschappelijk onderzoek dan ook genoegzaam aangetoond dat perfectionisme een belangrijke rol speelt in een aantal veelvoorkomende psychische aandoeningen, zoals depressie, angst, burn-out en eetstoornissen. Diverse maatschappelijke trends, die ook in dit boek uitgebreid aan bod komen, beloven in deze context echter niet veel goeds. Ze zorgen er immers voor dat de druk op veel mensen, en vooral op jonge en kwetsbare mensen, alleen maar toeneemt. Je ‘moet’ presteren van jongs af aan, op school, in hobby’s, in de sportclub. Sociale media bulken van de ‘perfecte’ selfies, citytrips en gezinsuitjes.

Als ik rond mij kijk, dan lijkt de hele wereld wel besmet met perfectionisme en niet in de laatste plaats de leerlingen aan wie ik les geef. Onlangs was nog te lezen hoe leerlingen gebukt gaan onder stress en dat is niet verwonderlijk als ik hoor hoeveel ballen ze in de lucht moeten houden. Het zou speels moeten zijn maar het is dodelijk ernstig. De school met toetsen en examens, de trainer die uitdaagt om altijd iets beter te zijn, muziekschool, ballet. Het zijn zelden oorden waar géén expliciete evaluatie (lees : oordeel) aan te pas komt. Ouders kijken mee over de schouder. En zelfs als was er geen enkele vorm van evaluatie binnen de activiteit zelf, dan nog dwingt de sociale media je om een perfect leven te hebben. Je wil toch niet aanzien worden als saai ? Er moet toch wat gebeuren in je leven ?

Dit geldt trouwens even goed voor volwassenen, al denk ik dat jongeren kwetsbaarder zijn. Ze zoeken hun identiteit en spiegelen zich aan de groep. Slanke lijn. Sportief zijn. Guitig uit de hoek komen. Een lief hebben. Op reis gaan. Misschien niet eens omdat ze het diep in hun hart zo willen, maar wel omdat ze denken dat het zo moet.

Altijd opgejaagd

Veel rust komt er niet aan te pas. De volgende horde moet worden genomen. Zelfs genieten wordt een must.

Wie opgejaagd wordt door een knagend gemis, is immers bang om ‘stil te vallen’, want dat stilvallen confronteert hem of haar met wat niet perfect is. Dat uit zich bijvoorbeeld in vluchten in het werk, in de drank, in zelfbeschadigend gedrag, maar verrassend genoeg bijvoorbeeld ook in ontspanning: ontspanning wordt dan inspanning (‘ Ik moet genieten’).

Ik ben niet goed zoals ik ben

Aan de basis van perfectionisme ligt het willen voldoen aan een beeld. Dat beeld is niets anders dan wie volgens zichzelf zou moeten zijn maar niet is. Volgens Hendrickx is het vaak terug te leiden tot de kindertijd.

 Het verstandige of brave kind in ons zorgt dat we ons aanpassen, zodat we in de maatschappij een plek hebben. De ontwikkeling van dat verstandige of brave kind kun je zien als een overlevingsmechanisme. Dit is aangeleerd, vaak onbewust gedrag, dat als doel heeft je te helpen bij bepaalde pijnlijke of onplezierige situaties. Het is de beste (meestal onbewuste) keuze die het kind kan maken in een situatie waarin het zich bedreigd voelt. ‘Zich bedreigd voelen’ betekent hier ‘zich niet aanvaard voelen zoals het is’ of ‘met zachte of harde hand gecorrigeerd worden’.

Getuigenissen

In het boek van Marcel Hendrickx staan vele getuigenissen over mensen met perfectionisme. Je leest er hoe zo’n manier van leven een uitputtingsslag is. Het is immers nooit genoeg. Perfectionisten hebben het heel moeilijk om ‘nee’ te zeggen. Ze zien ook bij voorbaat de dingen die niet oké zijn. De 98 % die uitmuntend is, laten ze zo aan zich voorbij gaan.  Die 2 procent ‘minder goed’, achtervolgt hen.

Controledwang

Niet weinig perfectionisten zijn heel efficiënt. Ze hebben een manier van werken ontwikkeld die hen tot de beste resultaten leidt. Ze gaan recht op het resultaat af, zonder omwegen en met een plan in hun hoofd. Ze hebben het dan ook heel moeilijk wanneer dat plan anders uitpakt dan verwacht of wanneer collega’s of naasten het anders willen doen. Dan maar liever alleen.

Als ze dan toch niet anders kunnen dan delegeren, wordt de taak vaak gewoon overgedragen. In de zin van: ‘Tot vandaag was dit mijn taak, vanaf morgen is het jouw verantwoordelijkheid, en ik zou liefst hebben dat je het me niet lastig maakt met vragen.’ Dit fenomeen speelt op het werk, maar ook thuis in de privésfeer steekt het de kop op: ‘Ik zal het zelf wel doen, want mijn partner kan dat toch niet.’

Te veel verantwoordelijkheid

Volgens Hendrickx nemen perfectionisten dikwijls teveel verantwoordelijkheid op zich. Dat heeft alles te maken met de nood aan controle en het omgaan met angst.

 

Dit symptoom doet je alert zijn voor dingen die niet goed lopen of voor taken die over het hoofd gezien worden. Als het ware vanzelf ga je extra verantwoordelijkheden op je nemen. Je ziet dingen die zouden moeten gebeuren, en zonder je af te vragen of die nu door jou uitgevoerd moeten worden, begin je eraan.

Grote verwachtingen

Ik vond het boek behoorlijk confronterend omdat ik veel herkende.  Het leerde me mezelf en anderen beter begrijpen. Ik zat dan ook op de punt van mijn stoel om te horen hoe je het beste met perfectionisme kan omgaan en of het überhaupt mogelijk is om uit die cirkel te stappen.

Die verwachtingen werden echter niet ingelost. Na zoveel helderheid (en rationaliteit) leek ik plots in de jaren 90 waarin New Age zijn welig tierde. De auteur heeft zijn wortels in NLP, Neuro Linguistisch Programmeren en laat dat toch nog te zweverig zijn voor mij.

Grote verdienste

Toch zou ik het boek aan veel (heel veel !) mensen willen aanraden omdat ik meen dat Hendrickx heel goed weet wat perfectionisme is en een schitterend beeld schetst van de perfectionist. Voor mij was het een behoorlijke eye-opener, zowel voor mezelf als voor de vele leerlingen met wie ik samenwerk.

De hele wereld roept ons op perfectionistisch te zijn !

Perfectionisme gedijt overigens zeer goed in onze maatschappij die ons om de oren slaat met slogans als ‘The sky is the Limit’ of ‘Just do it’, alsof het enkel en alleen een kwestie is van doen en dat je dan wel slaagt. Er is politiek steeds meer onbegrip voor mensen die niet kunnen, omdat ze worden voorgesteld als ‘niet willen’.  Lees maar het boek van Paul Verhaege. We geloven dat we alles kunnen en dat het een kwestie van keuzes en werken is. Dus als het niet lukt, is dat ook onze schuld. Geen wonder dat veel mensen gebukt gaan onder het gevoel niet goed genoeg te zijn.

Praktisch

Ik heb het boek graag gelezen en raad het aan omwille van de prima beschrijving van wat perfectionisme is en wat het doet met een mens. Het boek gaat ook naar de wortels van perfectionisme.

Marcel Hendrickx, Zeg me dat ik oké ben, over perfectionisme en bevestigingsdrang, Manteau 2016, 196 bladzijden.
Te koop bij Bol.com voor € 19,99 (Paperback). Ik las de Kindle-editie $ 16,36

Onderwijspraat : hoe maak je van een ‘slechte’ school een sterke ?

Hans Huizer

Van een zwakke naar een excellente school

Onlangs las ik hoe directeur Hans Huizer van een zwakke school een excellente school maakte. Het is een verhaal dat tot nadenken stemt. Je draait de klok van een school immers niet zomaar om. Iedere school heeft een traditie die door leerlingen, ouders en leraren jaar na jaar wordt doorgegeven. Het kan niet simpel zijn om het plots compleet over een andere boeg te gooien. Of om niet toe te geven aan fatalisme als het niet goed werkt. Je moet tenslotte roeien met de riemen die je hebt. Al kan je iets doen aan je roeitechniek.

Durf de lat hoog leggen

Het recept van Hans Huizer is samen te vatten in twee lijnen : de lat hoog leggen en prioriteiten kiezen.
Eerst en vooral legt hij de lat hoog voor alle participanten :  leerlingen én leraren.

„Onze visie is nu: alles wat we doen, moet van kwaliteit zijn.”

Ik kan dat alleen maar toejuichen omdat het het zelfrespect van eenieder vergroot, zowel bij de leraren als de leerlingen. Het moet zeer ontmoedigend zijn om dag na dag op een school te werken waar je geen resultaten ziet, waar je het gevoel hebt dat je werk toch niets uit haalt. Ik kan mij zonder moeite voorstellen dat je op termijn ook minder hard je best gaat doen. Dat lijkt mij puur menselijk. Probeer het anders maar vol te houden, jaar na jaar. Dus ja, leg de lat ook voor leraren maar hoog.
Dat kan echter alleen als ook de lat voor de leerlingen hoog wordt gelegd. In het artikel spreekt Hans Huizer over het veelvoudig toetsen en dat is zeker een begin, maar wat doe je als die leerling keer op keer niet studeert ? Geen boeken bij heeft ? In slaap valt in de les ? Dan kan die leerling nog zoveel potentie hebben, je zal het maar aanzien.
Ik zou het hem graag eens willen vragen.

Hans Huizer : school is geen zorginstelling

Hans Huizer gaat voor onderwijs en laat de zorg over aan professionals. Ik zou het graag in onze scholen zien.  Een professionele aanpak. Leraren moeten uitblinken in onderwijzen, motiveren, uitleggen, uitdagen. Je kan niet verwachten dat ze ook nog eens psychologen en sociale werkers zijn al is het in realiteit dikwijls wel zo. Een school die kiest voor een professionele aanpak neemt zorg bijzonder ernstig. Zij erkent haar grenzen én talenten.

Streng

De school heet streng te zijn. Ik denk dat dat in Vlaamse termen nogal meevalt.

je hebt een goede tas bij je; je gaat respectvol met elkaar om; geen geweld; je werkt hard. En in de tussenuren mag je niet naar buiten.

Het woord ‘streng’ heeft bij vele mensen een negatieve connotatie. Het wordt verbonden met zinloos gezag, het opvolgen van loze regeltjes. Dat heeft natuurlijk geen zin.

Maar was als ‘streng’ zijn betekent : ik verwacht veel van je ? Wat als streng zijn samengaat met motivatie en resultaat ? Wat als er een band is tussen duidelijkheid en strengheid, veiligheid en strengheid, weten waar iedereen aan toe is ? Klinkt streng zijn dan nog altijd zo negatief ?

 

 

onderwijspraat

Onderwijspraat : een pleidooi voor kennisonderwijs

Kennisonderwijs

Citaat van Johannes Visser

 

Ik ben bezorgd om de leerlingen

Nu en dan ben ik o zo bezorgd voor ons onderwijs en de leerlingen dat ik denk dat de toekomst er niet zo goed uit ziet. Talloze keren heb ik al gedacht : nu kruip ik in mijn pen, maar er wordt al zoveel over het onderwijs gezegd dat er … misschien wel veel te veel wordt gezwegen.

Vorige week las ik een prachtig artikel van Johannes Visser. Er stond een ‘deelknop’ op voor Facebook en Twitter, maar ik ik durf het hier toch niet zomaar overnemen.
Klik dus hier als je het wil lezen.

Ik geef je alvast de ankertekst  én de mythes die worden ontkracht :

Volgens het belangrijkste onderwijsadvies van 2016 zou onderwijs zich minder op kennis moeten richten. Samenwerken, creativiteit en digitale vaardigheden zouden belangrijker moeten worden. Aan die gedachte liggen twee hardnekkige mythes ten grondslag, die ik in dit stuk ontkracht. 

Twee mythes over het onderwijs

De twee mythes die worden ontkracht zijn

1. Kennis is minder belangrijk, want alles staat op internet

Lees vooral het artikel, maar als je geen tijd hebt, onthou dan dit : kennis is geïnterpreteerde en gestructureerde informatie. 

2. Onderwijs zou kinderen vakoverstijgende vaardigheden moeten aanleren

Het gaat hier dan vooral over het misleidende idee van creatiteit als zou die ‘plots’ geboren worden uit het niets en heeft die geen nood aan vakspecifieke kennis. Een aantal experimenten toonde aan dat vakspecifieke kennis net het creatief denken binnen een domein mogelijk maakt. Mij lijkt dat nogal evident, maar blijkbaar moet het keer op keer opnieuw bewezen worden.

Kennisonderwijs is niet : van buiten leren

Vele mensen denken dat kennisonderwijs een kwestie van ‘instampen is’. Dat is spijtig, want dat is niet het geval. Als het dat zou zijn, dan gaat het om ‘weetjes’ in je hoofd, maar niet om kennis. Kennis is immers àltijd relationeel en contextueel. Vandaar Vissers die spreekt over interpretatie en structuur. Wie iets echt onder de knie heeft (kennis !) gaat plots ‘goochelen’ met wat hij weet, die legt verbanden, die ziet oude zaken in een nieuw licht, breidt de kennis uit en komt zo tot … creatief denken, net hetgene wat de mythegelovers net willen.

Ho, wat hoop ik dat alle beleidsmensen in het onderwijs dat artikel lezen !

Laat ons ‘s avonds aub gerust

De meeste secundaire scholen in Vlaanderen – althans dat denk ik – beschikken tegenwoordig over een digitaal platform. In veel scholen is dat Smartschool, maar de werking van al die platformen is wellicht overal een beetje hetzelfde.

De scholierenkoepel waarschuwde terecht voor een te intens gebruik hiervan. Laat ons ‘s avonds aub gerust, was hun stelling en ik kan ze volledig begrijpen.

Omgekeerd – van de kant van de leraar dus – is het net hetzelfde. Leerlingen blijven ‘s avonds en in het weekend doorvragen. Vragen die niet gesteld zijn in de les komen netjes in mijn berichtenbox terecht. Excuses en hele uitleggen waarom de taak niet zal afgeleverd worden. ” Ik had u toch gemaild” zeggen (sommige) leerlingen dan. Of : “U heeft geen antwoord gemaild op mijn vraag, dus ik kan de toets niet maken”. 

Het werkt langs beide kanten. Niet enkel tussen leerlingen en leerkrachten trouwens, maar ook tussen collega’s. Het werk gaat gewoon door : ‘s avonds, in het weekend, je moet veel ruggegraat hebben om niet te antwoorden op (werk-)vragen die in een pre-digitaal tijdperk tijdens de werkuren en op de werkvloer zouden worden gesteld.

Ik ben geen voorstander van Smartschool voor leerlingen. Leerlingen zitten al 7 uur op school.
Meer dan genoeg. Als ze ons zoeken weten ze ons wel te vinden. En wij hen.

Credits Photo grijs