Tagarchief: dood

Dood en begraven

Er leven de laatste weken 3 ‘dode’ mensen in mijn hoofd. En nee, het zijn geen mensen die ik goed gekend heb. Eén iemand heb ik zelf nooit gezien. Maar ik ken de overlevenden. Zij die achter blijven. En daar zit ik mee.

Dood en begraven, het wordt als uitdrukking gebruikt als iets dat compleet weg is, van de baan, een verhaal dat af is. Terwijl dat niet zo is.

Ongemakkelijke stilte in mijn hart

Drie mensen in december. Twee moeders. Eén vader. Maar evengoed echtgenote. Man van. De overlevenden: zij zetten hun leven verder. Ik zie de leerling wiens vader onlangs overleden is en mijn hart breekt. Er zit een ongemakkelijke stilte in mijn hart. Ik zie de zoon die zijn moeder verloor na een lange strijd. De vrouw die haar man verloor.

We zijn wat uitgepraat over de dood. Zij zijn uitgehuild. Of zo lijkt het. Bij sommige toch.
Dan aarzel ik en denk ik ‘ik wil iets zeggen’ en dan kijk ik het kind in de ogen en slaat de ontzetting mij in het gezicht. Wat zou ik in hemelsnaam kunnen zeggen ?

Ik knipoog. Fluister iets tussendoor. ‘Gaat het een beetje ?’ Waarop die ongemakkelijke stilte. Welk antwoord zou hier overigens passen.

Een tweede afscheid, een derde, …

Hoe mooi en warm zo’n begrafenis ook is, soms denk ik: dit kan toch het einde niet zijn ? We geven elkaar een knuffel, een kaart. We bidden als we gelovig zijn, zoeken woorden die eigenlijk nooit goed zijn. En dan is het gedaan.

De overlevenden. Ze zijn ondertussen weer allemaal aan het werk of op school. Het leven gaat weer verder. De wastrommels worden gevuld, de vuilbakken worden buitengezet, de files zijn even lang als vroeger. Alsof de wereld nooit stil stond.

Willen we dat nog eens doen ? Zou ik willen vragen. Zo allemaal samen, rond je moeder, je vader, je man. Herinneringen ophalen, troostende woorden zeggen. Bij de koffie met een stuk taart. En nog eens afscheid nemen. Nog eens zeggen hoeveel verdriet het doet.

En dat het niet over is. Niet ‘dood en begraven’.

Gelezen

Gelezen: Het einde van de eenzaamheid – Benedict Wells

Het einde van de eenzaamheid

Samengevat: in “Het einde van de eenzaamheid” vertelt Benedict Wells het verhaal van drie jongeren die voor de rest van hun leven getekend zijn door het verlies van hun ouders. Niets in hun leven is nog evident en elk op zich zoeken ze zich een weg door het leven.

Wat niet uitgesproken wordt raakt je ziel

Dat Benedict Wells kan schrijven heb je al door na het lezen van de eerste bladzijde. Die slaat je in het gezicht, niet het barokke maar net het sobere van zijn schrijfstijl zorgen ervoor dat je oog in oog staat met naakte kwetsbaarheid. Geen woord teveel hier. Hij bouwt zijn verhaal op tussen de lijnen. In wat niet gezegd wordt. Zijn schrijfstijl zorgt ervoor dat je als lezer compleet in het verhaal wordt opgezogen. Dat kan alleen omdat het zo sober is. Omdat de lezer de witlijnen invult.

Een moeilijke jeugd is een onzichtbare vijand, dacht ik. Je weet nooit wanneer hij toeslaat.

Bovendien gaat het verhaal over universele thema’s als eenzaamheid en dood, het zoeken naar liefde en zin, bloedband, het zoeken naar identiteit en volwassen worden, wat dat ook moge betekenen.

Een familiekroniek

In ‘Het einde van de eenzaamheid’ vertelt Benedict Wells het verhaal van een Duits gezin. De drie kinderen zijn nog jong als ze hun ouders door een ongeval verliezen. Dit voorval zal hen blijven tekenen. Ze  verhuizen naar een internaat waar ze elkaar gaandeweg uit het oog verliezen. Wells zoekt géén cliché’s op: de drie kinderen stellen het behoorlijk goed op die school, al blijven ze kampen met het gemis van hun ouders.

Je wende aan dat kazerneleven, maar toch kon het zelfs na jaren nog deprimerend zijn dat je externe medeleerlingen na school naar huis gingen terwijl je zelf als een gevangene op het terrein moest blijven en het gevoel had dat er iets mis met je was.

Marty heeft talent voor computers en internet, wat hem goed uitkomt want internet verovert nog maar stapsgewijs de wereld. Hij is alles behalve spraakzaam.

Hij was niet iemand die het leven intuïtief begreep, hij moest zijn wijsheid met pijn en moeite bijeensprokkelen door te lezen.

 

Liz zoekt avontuur en vooral zichzelf. Ze experimenteert met drugs en relaties. Ze heeft het moeilijk.

Liz had een speelse nieuwsgierigheid naar het mannelijk lichaam; als ze iemand leuk vond, aarzelde ze niet en verzon ze geen listen, maar hapte gewoon toe. In de vakantie ging ze vaak met oudere kennissen weg en al twee keer was ze – niet zonder trots – door de politie thuisgebracht.

Jules, de jongste én het hoofdpersonage kijkt toe. Hij ondergaat het en vindt geen aansluiting met de andere leerlingen. Op één uitzondering na: de zonderlinge Alva. Net als hij is Alva geen grote prater en is ze getekend door een gezinsdrama. Haar zus is spoorloos verdwenen.

 Ik was altijd al een dromer geweest, maar daarnaast had ik ook een andere, wildere kant gehad. Nu die verdwenen was, trok ik me steeds meer in mezelf terug en soms haatte ik in stilte degene die ik geworden was.

Zoeken naar zingeving

Alleen het doffe rumoer van de stad was in de verte nog te horen en hier, buiten, helemaal alleen, werd ik me er scherp van bewust dat ik mijn tijd had verspild; het deed lichamelijk pijn. Me druk gemaakt over minuten als ik een bus moest halen, maar jaren vergooid door niet te doen wat ik wilde.

De vriendschap met Alva

Na vele omzwervingen ontmoet Jules Alva opnieuw. Ze blijkt getrouwd met een beroemd Russisch schrijver die bijna haar vader kon zijn. Jules wordt uitgenodigd om bij hen te logeren en hij bloeit open. Romanow moedigt Jules aan te schrijven en de omgang met Alva doet hem deugd. Er lijkt een einde te komen aan zijn lange eenzaamheid.

Het begin is het einde

“Het einde van de eenzaamheid”  eindigt waar het begonnen was: Jules die wakker wordt in het ziekenhuis nadat hij een ongeval had toen hij met de motor reed. Heeft hij zelf het ongeval veroorzaakt ? Wou hij sterven in dat ongeval ? Waarom ? Het zijn vragen waar je antwoord op krijgt. Want vanuit het ziekenhuisbed vertelt hij de hele kroniek van zijn leven en dat van zijn broers, zus en Alva.

Samengevat

Benedict Wells, Het einde van de eenzaamheid, 304 blz., uitgeverij Meulenhoff 2017.
Te koop bij Bol.com voor € 19,99 euro.

1000 vragen over mezelf

1000 vragen #64 Wat heeft jou het meeste verdriet gedaan ?

Het achtervolgt me al een leven lang – of toch meer dan een half leven

De dood van mijn eerste man – we waren net een jaar getrouwd – kerfde een kras in mijn hart die nooit meer overging. Hij ging zomaar dood. Zoals je je vingers knipt. Zonder aanleiding. Zonder ziekte. Alsof iemand gewoon om een knopje duwde.

Ik had snel door dat het ergste niet zijn dood was, maar wel dat het leven verder ging. De dood had willekeurig gekozen. Hij zou nooit ouder worden dan 27, ik zou blijven leven.

Ik ging door met leven, oftewel overleven

In zekere zin hebben we geen andere keuze dan te leven. Of we willen of niet. Ik was gezond en er moest brood op de plank komen. Weerom: de onbarmhartigheid van het leven. Alles went, zegt men. Dat is ook zo. Ik leefde voortaan als weduwe. Vulde mijn leven met werken en veel, heel veel reizen. Ver weg buiten Europa.

Er komt nieuw leven

Ondertussen ben ik al jarenlang opnieuw getrouwd. Met een schat van een man. We hebben het goed samen. Heel goed. Zo goed zelfs dat ik mij soms afvraag of die dood zich schaamt en mij dubbeldik terug betaalt. Onzin natuurlijk. Maar ik ben er wel dankbaar om.

Het allergrootste verdriet

Toch is mijn vertrouwen in het leven behoorlijk aangetast. Het kan zo gedaan zijn. Hup, weg. Dat besef is nooit meer weg gegaan. Misschien is dat wel het allergrootste verdriet.

 

“1000 vragen aan mezelf”  gaat terug op een boekje dat een tijd geleden bij Flow zat. Het is een klein boekje en er is geen plaats voorzien om te antwoorden, daarom dacht ik : waarom niet op de blog ? Voor het pure plezier van het schrijven ? Het verzamelen van herinneringen, wat volgens Gretchen Rubin, bijdraagt tot geluk ? Vandaar een nieuwe rubriek : 1000 vragen over mezelf.
Niets weerhoudt je om mee te doen !

 

1000 vragen over mezelf

1000 vragen #61 Geloof je in leven na de dood ?

Leven na de dood is zo oneindig

Eindigheid en oneindigheid.  Het zijn twee concepten waar ik het moeilijk mee heb. Eindigheid confronteert me met grenzen. Ongenadig tikt de tijd verder weg. Kansen komen maar nog meer kansen lijken voorgoed verloren. Ik word ouder. Sommige deadlines zijn ‘once in a lifetime’. Geen herkansing.

Eindigheid geeft zin aan alles

Anderzijds is het juist de grens die zin geeft.  Zelfs een vakantie zonder einde lijkt me minder waardevol dan eentje die eindigt.  Geen zomer zonder winter. You get my drift.
Allemaal goed en wel als dit op gezette tijden gebeurt, zoals de seizoenen elkaar afwisselen, werktijden en vakantie, drukke tijden en rustige tijden. Zo blijft alles in balans. Kinderen die geboren worden, mensen die heel oud worden en uiteindelijk sterven. Met die eindigheid kan ik heel goed leven. Dat is prima.

Uit balans

Maar soms is die balans ver te zoeken. Sterven jonge mensen. Worden jonge mensen bedreigd door ziekte. Sterven mensen door toedoen van anderen. Dan is diezelfde eindigheid die zoveel zin geeft de grote dwarsbomer. Het zou mooi zijn mocht er na dat abrupt einde een leven na de dood zijn.

Over het leven na de dood weten we niets – of toch wel iets

Ik ben een romanticus. Zo kan ik niet geloven dat liefde tussen mensen eindigt. Ook niet na de dood. Op het gedachtenisprentje van mijn overleden moeder stond een dergeljk gedicht. Zo lang we haar naam herinneren is ze niet gestorven.  Ik leef al heel lang met ‘doden’ om mij heen. Mijn man die stierf toen hij 27 was en die ik blijf herinneren. Soms in de zin van ‘wat als’, maar ook ‘Hoe zou hij geworden zijn ?’.  Mijn ouders, van wie ik mij dikwijls vraag wat ze zouden denken van mijn doen en laten. Soms gebeurt er iets in mijn leven waarvan ik zeker weet dat ze fier zouden zijn. Andere dingen zouden ze niet begrijpen. Het hele worstelen van balans werk en leven bijvoorbeeld.

Geloof ik na leven in de dood ?

Het is maar zoals je het ziet.  Ik praat nog dikwijls met ‘de doden’, met één van mijn beste vrienden, en ik denk dat hij dat prima zou vinden. Of vindt. Ik weet het niet.

“1000 vragen aan mezelf”  gaat terug op een boekje dat een tijd geleden bij Flow zat. Het is een klein boekje en er is geen plaats voorzien om te antwoorden, daarom dacht ik : waarom niet op de blog ? Voor het pure plezier van het schrijven ? Het verzamelen van herinneringen, wat volgens Gretchen Rubin, bijdraagt tot geluk ? Vandaar een nieuwe rubriek : 1000 vragen over mezelf.
Niets weerhoudt je om mee te doen !