Tagarchief: natuur

Het zeeboek – Sarah Devos

Dat de zee zoveel meer is dan een partij zand en water met prachtige horizon. Het krioelt er van het leven, groot en klein, een wereld op zich. Na het lezen van het Zeeboek van Sarah Devos, is een bezoek aan de kust nooit meer hetzelfde.

De zee blijft verrassen

Winter of zomer, de zee blijft aantrekkelijk. Als een plaatje, ingelijst door vele kunstenaars en toch vol leven. Kinderen verzamelen er schelpjes, verkopen kleurige papieren bloemen. Voor schattenjagers is het strand een paradijs. Alleen: wat is het allemaal? Een mossel? Welke schelp? Zijn wieren planten? Die kleine beestjes, zijn dat garnalen in de maak of kleine visjes? In het Zeeboek vind je antwoorden.

Belgische kust, Zeeland of Nederland?

Elke kust heeft zo zijn charme en dat komt meestal door de mensen die er wonen. Gelukkig kent de natuur geen staatskundige grenzen en kan je met het Zeeboek in de hand op verkenning aan onze Noordzee.

De beschreven strandvondsten liggen voor het rapen in het Nederlandstalige gedeelte van onze Noordzeekust, van De Panne tot de Wadden. Sommige schatten vind je eerder in het westen, andere alleen in het noorden, maar allemaal zijn ze vrij vlot te jutten.

Sarah Devos, Het Zeeboek

De Belgische kust versus Zeeland

Ik nam de proef of de som en boekte een weekendje Zeeland. Als een onderzoeker speurde ik het strand af en had er waarlijk plezier in. Ik nam foto’s met de gedachte dat straks – eenmaal terug in mijn strandhuisje – ik niveau 1 van strandkenner zou worden.

Zo’n duin komt er natuurlijk niet van de ene dag op de andere. Het begint met een piepklein duintje ofwel een ’embryonaal duin’. Daartegen hoopt zich steeds meer zand op en zo krijgen ook andere planten ‘voet aan wal’. Steeds meer planten vinden en dieren vinden hun weg naar het jonge duintje en het duin wordt jaar na jaar groter.

Sarah Devos, Het Zeeboek

Het eerste wat opvalt in Zeeland is dat de kust er veel grilliger is dan in de Belgische Kust. Aan de Belgische kust kan je bijna in 1 rechte lijn de hele kustlijn afgaan. In Nederland is dat amper het geval. Het levert onze typische zeedijk op waar we lekker kunnen op flaneren en waar menig volwassen zalige kinderherinneringen aan heeft van go-carts en spelen op de dijk.

Neem nu de Belgische kustlijn: dat is een strakke, rechte lijn van 67 km. Gek toch? Als je er over nadenkt, weet je dat zo’n rechte, onveranderlijke lijn allesbehalve natuurlijk is. Een paar honderd jaar geleden zag onze kustlijn er niet kaarsrecht uit. Dat is nog maar zo sinds het massatoerisme en de invoering van de congé payé, ofwel de betaalde vakantiedagen waardoor plots iedereen vakantie kon vieren. In de vorige eeuw werden om die reden heel wat gigantische appartementsblokken neergepoot op onze geroemde zeedijk.

Sarah Devos, Het Zeeboek

De ene ontdekking na de andere

Zou het Zeeboek mij inderdaad een kenner maken? Ik had me al wat ingelezen en moest onmiddellijk besluiten dat ik de zee (en niet Sarah Devos) behoorlijk onderschat had. Er was zoveel te zien! Ik had dan wel een notie van zeewier, maar zag plots dat het ene het andere niet was. En dat opbollend schuim, wat was dat?

Het bovenstaande zie je dikwijls hangen aan steigers. Ik heb mij vaak afgevraagd wat het was. Het hecht zich als een mossel, maar dat is het overduidelijk niet. Het zijn zeepokken en die zijn familie van de kreeften (!). Oké, en nu komt het hele verhaal van dit eigenaardige wezentje :

Iedereen heeft er al een gezien maar ik vond het verbazingwekkend om te ontdekken wat er in dat minivulkaantje met zes kalkplaatjes leeft. In elke harde, witte pok woont één diertje. Bij eb schuift dat dier een plaatje boven zijn kop om zichzelf te beschermen. Tegen etenstijd schuift hij het luikje weer open en steekt hij zijn pootjes naar boven om voorbijdrijvend eten vast te grijpen – net zo’n grijparm uit een lunapark. O ja, enne… een zeepok heeft in verhouding een gigantische penis. Daarmee bevrucht hij zijn buren, want zelf even binnenwippen zit er voor deze stevig vastgeplakte zeepok natuurlijk niet in.

Sarah Devos, Het Zeeboek

Dat is dan weer het geweldige aan Sarah Devos, ze vertelt het op zo’n manier dat je het nooit meer vergeet. Ze schrijft zo beeldrijk dat je helemaal mee bent, al laat ik de zeepokken na het lezen van dit stukje toch een beetje links liggen :-).

Nu zeg ik niet meer ‘kwal’, maar ‘oorkwal’ en nee, dat ga ik niet zomaar vergeten, weerom, dankzij Sarah Devos!

Een oorkwal is supersimpel te herkennen: bovenop zie je vier ‘oortjes’. Dat zijn de geslachtsorganen van de kwal. Een oorkwal netelt, maar dat voelen mensen doorgaans niet. Aangespoelde exemplaren kunnen al helemaal geen kwaad meer: je ziet ze de hele zomer.

Sarah Devos, Het Zeeboek

Het Zeeboek is een blijvertje

Dat Zeeboek, dat blijft hier altijd in handbereik liggen. Er is zoveel te ontdekken langs de kust dat het onmogelijk is om het in één keer in je op te nemen. Maar bovenal: met het Zeeboek brengt Sarah Devos de zee altijd wat dichterbij, zoals in de tijden dat ik de zee mis. Ik ben immers veel minder aan zee dan ik zelf wel zou willen.

Sarah Devos is een verhalenvertelster

De kracht van het Zeeboek zit in de schrijfstijl van Sarah Devos. Ze schrijft met kennis en kunde, maar wel op zo’n manier dat het vlot leesbaar is. Het zijn als kleine verhaaltjes, als een gids die je eender wat kan vragen.

Als ik één vrees heb, dan is het dat dit boek zal worden onderschat. Er staat echt héél veel in en het boek is allesbehalve oppervlakkig. Het moet een huzarenwerk geweest zijn om dit boek te schrijven. Hoe schrijf je een boek over zo’n eindeloze wereld zonder encyclopedisch te worden? Zonder te vervallen in lijstjes en feitjes? Hoe blijf je het aantrekkelijk houden? Hoe dan ook, Sarah Devos is er meer dan in geslaagd.

Ik ben al benieuwd naar haar volgende boek!
Sarah Devos schreef ook (mee aan) o.a. Het Bosboek en Zakboek voor het bosbaden.

Praktisch

Sarah Devos, Het Zeeboek is een uitgave van Manteau (2019) en telt 192 blz. Achteraan zit een schitterende poster met de allerlei kustschatten. Het boek is o.a. bij Bol.com te koop voor € 24,99.

Maar voor je doorklikt, denk dan even aan je lokale boekhandelaar die vol liefde boeken inkoopt, je als klant van een extra babbeltje voorziet en je misschien ook andere schatten leert kennen. Daar kan geen onlineverkoper tegenop !

zakboek voor het bosbaden

Zakboek voor het bosbaden – Sarah Devos & Katriina Kilpi

Bosbaden of simpelweg je onderdompelen in de weldaad van het bos. “Het bos vormt een ideaal tegengewicht voor ons jachtig leven”, staat in het Zakboek voor het bosbaden te lezen. Een boek dat je meeneemt naar een nieuwe ervaring.

Geest en lichaam zullen je dankbaar zijn

Ik kan maar niet genoeg krijgen van het wandelen in de natuur. Bossen scoren gigantisch hoog hier, want het bos is altijd in transitie. Doorheen de seizoenen is er altijd iets anders te zien. Kleine veranderingen maar voor je het weet staat die kale boom in volle bloei.

Vertoeven in het bos is goed voor lichaam en ziel. Verwen daarom jezelf en neem een bosbad. Dompel jezelf helemaal onder in het wondere leven van het bos. Gebruik alle zintuigen en geniet van al dat verborgen leven.

Ontdek de weldaad van het bos - Zakboek voor het bosbaden

Zakboek voor bosbaden

Sarah Devos (jaja, dezelfde Sarah als die van het geweldige Bosboek) en de Finse Katriina Kilpi schreven een boek vol tips en opdrachten om volop te genieten van je bosbaden. Het accent ligt op de weldaad die bosbaden is voor je lichaam en geest.

Als doorwinterde wandelaar (letterlijk beter: 4 seizoenenwandelaar) voegt de dimensie van het ‘bosbaden’ toch iets toe aan mijn wandelervaring. Bosbaden kan je immers evengoed doen zonder kilometers te wandelen, even een kwartiertje in het bos is al goed voor dat bosbaden.

Blader mee door het zakboek voor bosbaden

Omdat beelden meer zeggen dat woorden: blader even mee doorheen het boek met mij.

Wat die dennenappel daar doet? Een reminder dat het bos nooit ver weg is. Wist je trouwens dat dennenappels prima het weer voorspellen?

Veel plezier met je bosbaden!

Praktisch

Sarah Devos & Katriina Kilpi, Zakboek voor het bosbaden, 128 blz. is uitgegeven door Lannoo (2019) en te koop bij o.a. Bol.com voor € 19,99.

De slimste vogelgids

Wie is die vogel? Vind hem in de Slimste Vogelgids!

In de Slimste Vogelgids van Jan Rodts vind je vogels uit de Benelux, gerangschikt volgens grootte. Via de specifieke kenmerken leer je elke vogel herkennen en sta je te popelen om naar buiten te gaan!

Er is altijd een vogel in de buurt

Ik heb een gigantische bewondering voor mensen die zomaar vogels herkennen. Nou ja, zomaar is dat nooit. Het zijn geoefende luisteraars en ik vermoed dat ze goede vogelgidsen hebben. Ik heb thuis best wel wat natuurgidsen en over de meeste vallen goede dingen te zeggen. De slimste Vogelgids brengt zo’n beetje het beste samen. Ik vertel u meteen waarom!

mus
Deze mus (foto niet uit het boek) ken ik vooral uit mijn kindertijd. De vogel is kwetsbaar geworden in Vlaanderen. Dankzij de Slimste Vogelgids krijg ik nu ook oog voor detail. Zie je dat beige wenkbrauwstreepje, blijkbaar zo eigen aan de mus?
Alleen daarom al vind ik het boek zo fijn! Details die ik vroeger niet zag.

Voordelen aan de Slimste Vogelgids

Voor een wandelaar als ik die tenslotte de meeste kilometers in de Benelux wandelt ben ik gelukkig met een beperking. Zoals in ‘broedvogels van België en Nederland’. Dat zijn uiteraard de vogels bij uitstek die je zal spotten. 192 vogels, ik geef toe dat het toch al een hele hap is, maar toch niet zoveel als in de gids van mijn vader zaliger die er ook nog eens de vogels van Noord-Afrika en het Midden-Oosten bijnam.

Bovendien zijn het foto’s en geen tekeningen. Ik vind tekeningen heel erg mooi, maar om een vogel te herkennen heb ik toch liever the real thing.

De vogels zijn gerangschikt op lichaamsgrootte, van snavel tot staart en niet op basis van spanwijdte. Lichaamsgrootte is iets wat je snel ziet. Als totale beginneling heb ik nog altijd het meeste succes met bomen op takken of ergens ‘zittend’. Op een of andere manier ben ik nog altijd te traag om ze in de lucht te spotten, of het moeten al behoorlijke (grote) roofvogels zijn. Natuurlijk kan je geen hele reeks van 195 vogels exact volgens grootte rangschikken. Daarom hield Jan Rodts het bij een onderverdeling die een beetje neerkomt op XS tot XL, alleen noemt hij het anders.
Elk hoofdstuk heeft een andere groene tint als bovenrand, zelf had ik had liever wat duidelijker gehad, ik heb er maar meteen van die handige kleefbare bladwijzers ingepakt. Het is tenslotte een werkboek!
Het nadeel van die volgorde is dat alle soorten vogels door elkaar staan. Dus niet alle meesjes bij elkaar, alle ganzen en eenden. Dat is best even wennen.

vink
Deze vink (foto niet uit het boek) valt onder het hoofdstuk ‘small’ ofwel deel 2 wat lichaamsgrootte betreft.

Kijken, kijken, kijken!

Oftwel oefening baart kunst. Maar ondanks de Slimste Vogelgids blijf ik het moeilijk vinden. Kijk je eerst naar de vogel en zoek je hem dan op in het boek, of doe je het omgekeerd? Ik merk dat ik het meeste succes heb door véél in het boek te kijken. Ik memoriseer zo visueel de vogel in mijn hoofd en onthou de bijzondere kenmerken.

Bijzondere kenmerken

De slimste vogelgids
De kaft vertelt meteen wat je kan verwachten.

Zo zitten er volgens mij tal van mezen rond ons huis, maar welke? Is het een koolmees of een pimpelmees? Beide zijn immers gelig en hebben een zwarte buikstreep. Hoe weet ik zeker dat het de ene is en niet de andere? Bij iedere vogelfoto staan de bijzondere fysieke kenmerken. Oef! Ik durf het nog altijd niet met 100% zekerheid beweren, maar ik geloof dat het pimpelmezen zijn. Ze staan best hun mannetje !

Identiteitskaart

Vervolgens staat bij ieder vogel een soort identiteitskaart en ik geef toe, die leidde al tot menig frustratie over mijn beperkte vogelkennis. Ha! Dacht ik daar een vogel te herkennen en blijk ik er helemaal naast te zitten! Gelukkig staat bij iedere identiteitskaart ‘niet te verwarren met …..’ zodat ik meestal toch nog bij de juiste vogel uitkom.
Noot: er staat evengoed dat de pimpelmees niét te verwarren is, haha, die Jan Rodts kent duidelijk geen superbeginnelingen zoals ik.

30 jaar ervaring samengebundeld

(Vlaamse) Gaai
Deze vogel (geen foto uit het boek) kende ik al. Ik blijf ‘Vlaamse Gaai’ zeggen, al is het tegenwoordig gewoon ‘Gaai’. Superleuk om te lezen in de Slimste Vogelgids is dat ‘Vlaamse’ waarschijnlijk van het Franse Flambant komt. Hij verwijst naar ‘vlammend’, maar de meeste Vlamingen zullen wellicht aan flambayant denken. Geef toe, zo ziet hij er toch helemaal uit?

Jan Rods is een professionele vogelbeschermer en is daar al meer dan 30 jaar mee bezig. Dat kan maar 2 dingen betekenen: dat hij in 30 jaar immens veel kennis heeft vergaard én dat ik niet hoef te zuchten als mijn vogelkennis zich beperkt tot zo’n vogel of 30 (met vergissingen en het geluk dat watervogels ook vogels zijn!).

Het boek mag dan lijvig zijn, het heeft wel een handzaam formaat. Het past in de rugzak en heeft een buigzame kaft. Ik weet nu al dat dat boek zal afzien hier, er zullen wel wat kreukjes komen maar bovenal hoop ik dat ik nu en dan een vogel als ‘gezien’ kan afvinken, want ook dat is voorzien. Ik schrijf er wel nog lekker de datum op.

Absoluut niet enkel voor de beginner

Dit boek is absoluut geen boek dat enkel een beginnende vogelspotter zal bekoren. Hield ik het hierboven bij de ‘basics’, dan vertelt Jan Rodts nog hele wat meer over iedere vogels, zoals

  • Naam van de vogel in het Latijn, Frans, Engels en Duits
  • Lengte, spanwijdte en lichaamsgewicht
  • Verschil in geslacht mét een foto van beide
  • Een algemene omschrijving
  • Habitatvoorkeur
  • Voedsel
  • Nest en nestplaatskeuze
  • Broedsel
  • Trek- of standvogel
  • Mogelijk te verwarren met: daarbij staat ook waarom het verwarrend is en op welke verschillen je precies moet letten.

In het boek zijn achteraan verschillende registers opgenomen, dus eerlijk: wat meer kan je nog willen weten?

Praktisch

Jan Rodts, De slimste vogelgids, alle 192 broedvogels van België en Nederland telt 448 bladzijden en is een uitgave van Houtekiet. Te koop bij o.a. Bol.com voor 29,99 euro.

Gelezen: De 22 levenslessen die vogels ons leren

In De 22 levenslessen die vogels ons leren krijg je een inkijk in het privéleven van vogels. Hoe gedragen ze zich als koppel? Ligt trouw-zijn in hun natuur, of net niet? Hoe maken ze elkaar het hof? Zijn het goede opvoeders of juist plantrekkers? Kunnen ze ons door hun gedrag iets leren? Je zal tijdens je wandelingen echt niet meer op dezelfde manier naar vogels kijken!

Het privéleven van vogels

Wie wandelt kan niet buiten vogels om. Het moet al flink regenen (ook vogels schuilen) of behoorlijk donker zijn voor je géén vogels hoort. Passeer je een behoorlijke waterpartij, dan kan je genieten van het dagelijkse leven van tal van watervogels. Ze voelen zich veilig omringd door al dat water, al vlucht een eend wel eens voor al te passievolle woerden.

Dat de ene vogel de andere niet is, dat merk je snel. Verschillen in kleur en grootte en zang. Maar hoe het zit met hun privéleven, dat is een andere kwestie. Dat vraagt nauwgezette aandacht. Hoe ze broeden en omgaan met hun kroost bijvoorbeeld. Hoe mannetjes zich verhouden ten aanzien van vrouwtjes. Wie zwaait de plak?
Dat kom je allemaal te weten in De 22 levenslessen die vogels ons leren’. Een boekje over ‘Moed, reisplezier, liefhebben, kwetsbaarheid’.

2 vogelspotters gebiologeerd door het gedrag van vogels

Kijk, om een beetje een vogelkenner te zijn moet je een voyeur zijn. Ergens tussen de struiken, het liefst gecamoufleerd én met een behoorlijke verrekijker. Tel daarbij véél geduld en veel wachten. Ik verdenk er de 2 auteurs – Philippe Dubois en Elise Rousseau – ervan aan dit beeld te voldoen. Hoe zou je anders zoveel te weten komen?

Een boek vol fijne verhalen over het gedrag van vogels

Dit boek pretendeert niet een wetenschappelijk werk te zijn, het is een verzameling verhalen over het gedrag van vogels zoals een geduldige vogelspotter dat kan zien. Volgens de auteurs hebben vogels ons flink wat te leren.

Wat kunnen vogels ons in de 21ste eeuw nog leren? Aan de hand van korte ornithologische bespiegelingen zullen we zien dat deze levendige dieren in feite kleine leermeesters zijn: ze zetten ons aan om over onszelf na te denken, als we tenminste de moeite nemen om ze te observeren!

Hebben we die tijd of mogelijkheid niet om ze te observeren, dan kunnen we altijd terecht bij dit boek.

De 22 levenslessen die vogels ons leren

De auteurs zien hoe vogels het doen en verbinden dit vervolgens met filosofische beschouwingen over de mens. Geen zware overpeinzingen, maar verhalen die je inderdaad aan het denken zetten. Zo verbinden ze – als voorbeeld – de rui van vogels (verliezen van oude veren) met het aanvaarden van kwetsbaarheid als mens.

“Je moet durven iets in jezelf dood te laten gaan om te kunnen vernieuwen. Dat is wat vogels doen wanneer ze hun versleten veren vervangen voor glanzende nieuwe. Voor vogels is dat van levensbelang: hun verenkleed moet perfect in orde zijn, anders kunnen ze niet vliegen.”

Vervolgens vertellen de auteurs hoe vogels in periodes van rui kwetsbaar zijn en zich op de achtergrond houden. Misschien moeten mensen dat ook nu en dan eens doen: het oude afleggen om aan iets nieuws te beginnen, met tussendoor een tijd van bezinning en terugtrekken.

Het boek is een aaneenschakeling van dergelijke verhalen.

Van eeuwige trouw tot ronduit barbaars

Met deze titel doe ik hetzelfde als de auteurs, ik ‘vermenselijk’ de vogels, wat natuurlijk onterecht is. Maar het zet aan tot denken, net wat de auteurs wilden.
Soms vond ik de mijmeringen er een beetje over, maar de vele beschrijvingen van het gedrag van vogels maakten alles goed.

Zo zijn er bij de waadvogels best wat vrouwelijke exemplaren die de plak zwaaien over hun mannelijke tegenhanger. Er zijn vogels waarbij ‘man en vrouw’ mooi samenwerken en elk hun deel van het broeden voor zich nemen, met elk een eigen nest. Koekoeks trekken zich dan weer niets aan van hun kroost en laten andere vogelsoorten de eieren uitbroeden. Flamingo’s houden van het communegevoel en voeden hun jongen in kolonies op.

Barbaars vond ik dan weer de heggenmus. Voor de paring pikt het mannetje flink in de cloaca, het vrouwelijke geslachtsorgaan. Pijnlijk, ja, en met geen andere reden dan het opzettelijk veroorzaken van samentrekkingen zodat het zaad van de vorige partner wordt uitgescheiden.

Lijsters zijn dan weer de flierefluiters van de bende, ze doen zich tegoed aan rijpe bessen. Veel van die gegiste vruchten leidt tot regelrechte dronkenschap: ze vliegen zigzaggend door de lucht.

Zo staat het boek vol met tal van observaties. Heerlijk lezen vond ik het!

Samengevat

De 22 levenslessen die vogels ons leren

De 22 levenslessen die vogels ons leren is een fijn boek dat je een inkijk geeft in het leven van vogels. Het boek leest vlot en zorgt nu en dan voor een glimlach op je gezicht. Soms vond ik het antropomorfisme iets ver gaan, ik had liever méér verhalen gezien en minder gefilosofeer. Het boek wakkert mijn interesse naar vogels best wel aan. Tijdens het wandelen zal ik wellicht net iets langer blijven staan en net iets vlugger mijn verrekijker nemen. Want het leven van vogels is allesbehalve banaal!

Een prima cadeau voor elke natuurliefhebber en wandelaar!

Praktisch

Philippe J. Dubois & Elise Rousseau, De 22 levenslessen die vogels ons leren, telt 176 bladzijen en is uitgegeven door Kosmos. Het is te koop bij Bol.com voor € 15 (paperback) en € 7,99 als e-book.