Tagarchief: geluk

Gelezen: Nooit meer een zelfhulpboek – Dominique Haijtema

Gelezen

Hoezo, nooit meer een zelfhulpboek?

Wie nu en dan het magazine Happiness in handen neemt, heeft de naam misschien herkend. Haijtema schrijft blogs en artikels voor Hapiness. Van opleiding psycholoog en journalist schrijft ze voor diverse tijdschriften waarbij het accent dikwijls op de zoektocht naar een beter leven en werk ligt. Ik vroeg mij dan ook af of ‘Nooit meer een zelfhulpboek’ geen geweldige verkooptruc was, zoiets als: met dit boek zit je de rest van je leven goed en komt het allemaal in orde !

Een job tussen de grootste wijzen

Haijthema heeft in haar job als journalist tal van wijze mensen geïnterviewd. Haar boekenkast staat vol. Of het nu in Nederland, België of daarbuiten is, wie een beetje naam en faam heeft, ze sprak ermee. Dat moet toch tonnen wijsheid opbrengen? Een greep uit de lijst: Irvin Yalom (Amerikaans psychotherapeut en schrijver), Marianne Williamson (Amerikaans schrijfster), Anselm Grün (Duits monnik), Damiaan Denys (Belgisch psychiater en filosoof)… Het lijst je gaat verder.

Wat een rijkdom als je zo’n mensen mag interviewen! Maar meteen stak mijn wantrouwen weer de kop op: zou Haijtema met ‘nooit meer een zelfhulpboek‘ gewoon een samenvatting van al haar ontmoetingen maken? Een soort superwijsheid? Het beste van het beste?

Alles voor de wind en dan valt het stil

Dominique Haijtema schrijft over haar eigen leven. Ze komt over als een spring in ‘t veld, iemand vol energie die moeilijk kan stilzitten. Intelligent, gedreven, alles uit het leven persend. Iemand die er volop voor gaat. Surfend over de golven in Portugal tot ze uit de zee gered moet worden. Een hersenbloeding die haar leven plots op z’n kop zet.

Confrontatie

Het wordt een eerste confrontatie met het verplicht uit handen geven:

Het is een beproeving van de bovenste plank. ik moet precies dat doen waar ik niet goed in ben: afwachten, me rustig houden en afhankelijk van anderen zijn. Machteloosheid en woede wisselen elkaar in rap tempo af. Daar komt schaamte bij omdat ik weinig dankbaarheid voel omdat ik überhaupt nog leef en niet verlamd ben.

Rauwe eerlijkheid

Rauwe eerlijkheid is het, zoals ze het beschrijft. En nee, ze maakt niets mooier. Er komen geen wijsheden aan te pas. Geen boeken. Alleen ontzettend veel machteloosheid.

Ik mag dan een tweede kans hebben gekregen, binnen drie maand steek ik weer een middelvinger op als iemand mij klemrijdt. Maak ik mij druk om onbenulligheden. Koop ik spullen die ik niet nodig heb. Spreek ik af met mensen die ik niet wil zien om maar niet alleen te zijn.

De illusie van controle

Haar leven gaat verder. Zonder Grote Verlichting. Zonder grote wijsheden. Een schitterende job die ze later moet afgeven, een relatie die goed loopt maar het uiteindeiljk niet haalt. Er is geen beloning voor wie groot lijden zag. Geen compensatie. Wat sterft is de illusie dat we het leven onder controle hebben.

Bij iedere crisis sterft een stukje van ons ego: onze illusies dat wij alles onder controle hebben, alleen maar goed zijn, dat wij moeilijkheden uit de weg kunnen gaan of ons niets kan overkomen. (…) Alleen door pijn te mogen voelen over je middelmatige en vaak banale leven en afscheid nemen van je illusies over geluk kun je werkelijk geluk ervaren.

Anselm Grün, interview met Haijtema


De ene helft van Nederland adviseert de andere helft

Bij Haijtema wordt later ook epilepsie geconstateerd. Ze moet steeds meer uit handen geven: haar auto, maar ook haar vermogen tot concentratie. Ze gaat op zoek naar allerlei adviezen en hulpmiddelen. Die zijn er met hopen. Coaches, psychologen, het land lijkt er vol van te zijn. Ze komt tot de conclusie dat dit haar ‘leraren’ zijn:

De leraren die mij hielpen waren de leraren die in mij geloofden toen ik dat zelf niet deed. Die aanwezig waren. Die de helpende hand uitstaken maar mij nooit een kant op duwden. Die geen oplossingen boden, maar me leerden de juiste vragen te stellen.

Nooit meer een zelfhulpboek?

Ik noem zelfhulpboeken vaak intellectueel of spiritueel escapisme. Een mooie uitleg bevrijdt ons niet van wat gezien wil worden. Alles wat wij beleven is waardevol. Te vaak wordt gesuggereerd dat je de shit niet door hoeft. Maar je kunt niet om je eigen leven heen. (…) Onze kwestbaarheid is de waardevolle achillespees van de mens.

Acceptatie versus aanvaarding

Uiteindelijk komt Haijtema tot aanvaarding – niet dat dit het mooier maakt, net niet. Ik schreef er zelf – uit eigen ervaring – als eens iets over.

Er is een groot verschil tussen aanvaarden wat er is en accepteren wat er is. Accepteren betekent ermee doorgaan. Aanvaarden is, zoals de Engelsen het zo mooi zeggen, to face it, bereid zijn onder ogen te zien wat er is. Het is goed om rustig te kijken naar een situatie en wat het met je doet. Het heeft geen zin om je te verzetten, om te ontkennen of te bagatelliseren wat iemand of iets met je doet.

Samengevat

Nooit meer een zelfhulpboek

De titel van het boek zorgde ervoor dat ik het boek lang met veel argwaan heb gelezen. Ik vreesde dat ze het summum van wijsheid wou presenteren. Dat deed ze evenwel niet (of juist wel?). De hersenbloeding, de epilespie hebben haar leven compleet veranderd. De illusie dat het leven maakbaar is (als je maar het juiste doet) is doorprikt.

De hoofdstukken over haar leven worden afgewisseld met interviews en citaten met mensen met veel levenswijsheid. Het zijn beschouwingen over lijden en geluk, rouw en dood.

Nooit meer een zelfhulpboek slaat op de onmaakbaarheid van het leven en de opdracht om wat het leven ons ook brengt het in het gezicht te zien. Zonder vluchten maar met die tegenslagen toch weer op zoek naar wat echt geluk is. En nee, daar is geen recept voor.

Dominique Haijtema, Nooit meer een zelfhulpboek, 184 blz. , uitgegeven door Volt en te koop bij o.a. Bol.com voor €17,50 (hardcover) of 11,99 ebook.

1000 vragen

1000 vragen #137 Zijn de beste dingen in het leven gratis ?

Samenvatting : De beste dingen in het leven zijn misschien wel gratis, maar niet voor iedereen bereikbaar. Het lijkt mij te gemakkelijk om te zeggen dat geluk voor iedereen voor het grijpen ligt. Toch zijn er altijd kansen, zij het voor de ene meer dan voor de andere. Tenslotte eindig ik met mijn eigen lijst van ‘gratis geluk’.

Misschien wel gratis maar niet altijd bereikbaar

Laat ik eerlijk zijn, ik vind de beste dingen in het leven wel degelijk gratis. Alleen, het is nogal gemakkelijk gezegd. Het is niet omdat ze gratis zijn dat ze daarom ook bereikbaar zijn. De beste dingen in het leven vragen immers ook tijd en soms ronduit geld om aan dat gratis goed te geraken. Of mogelijkheden. Maar goed, laat ik even de volgens mij beste (bijna) gratis opsommen.

Een goede gezondheid

Je zou kunnen zeggen dat dat ‘gratis’ is en onbetaalbaar. Toch hebben mensen met een laag inkomen het meestal moeilijker om gezond te blijven. Gezonde voeding kost geld, tijd en kennis. Dat is niet altijd voor handen. Stress veroorzaakt allerlei kwalen. Wie wakker ligt omdat hij het eind van de maand niet haalt voor de huur, de schoolrekeningen etc. heeft het moeilijker. Alleenstaande ouders hebben wellicht minder mogelijkheid om tijd voor zichzelf te nemen, te sporten of te relaxen. Tweeverdieners met kleine kinderen voelen zich dikwijls al geplet tussen teveel werk en te weinig tijd.
Een goede gezondheid is dan misschien wel gratis, maar niet evident en zeker niet altijd makkelijk bereikbaar.

Mochten alle variabelen nog goed zitten dat je tijd, geld en kennis hebt en al het mogelijke doet om zo gezond mogelijk te leven, dan zijn er nog mensen die het verkeerde lotje hebben getrokken. Pijnlijke voorbeelden ten over.

Beste dingen in het leven : de natuur

Kennis en zelfontwikkeling

Hip hip hoera voor het internet dat heel wat kennis gratis toegankelijk heeft gemaakt. Je kan ontzettend veel leren, tot hele cursussen aan grote universiteiten. Er zijn bibliotheken die bijna gratis toegankelijk zijn. Ons onderwijssysteem is redelijk betaalbaar maar niet gratis. Wat dat laatste betreft, gaat het niet enkel om geld maar ook om sociale omgeving. Sommige leerlingen worden thuis gestimuleerd en geholpen, anderen niet. De reden laat ik in het midden, want die zijn te talrijk. Een kind blijft echter een kind, die steun is bijgevolg levensnoodzakelijk. Goed onderwijs als in begrijpend lezen is de toegangspoort naar alle kennis. Vele deuren gaan open voor wie een goede basis heeft.
Weerom, gratis, maar niet voor iedereen even toegankelijk

Een goede partnerrelatie

Dit was het eerste waaraan ik dacht toen ik de vraag las omdat ik het – althans voor mezelf – als misschien wel het grootste fundament van mijn geluk ervaar. En ja, dat is gratis. Het vraagt evenwel werk en tijd nemen voor elkaar. Het is niet iets wat uit de lucht komt gevallen en zelfs al zou je de jackpot winnen, dan moet je er toch blijven in investeren, van beide kanten.

Mijn lijst van gratis geluk

beste dingen in het leven

Het lief en ik proberen niet al te afhankelijk te zijn van geld. Dat stelt ons in staat om minder te werken en geeft ons meer vrijheid. ‘Gelukkig’ vinden wij de beste dingen inderdaad (bijna) gratis.

  • Lezen: eerlijkheidshalve worden hier best wel wat boeken gekocht (Kindle) maar ik zou het met de bibliotheek ook wel goed kunnen stellen.
  • Wandelen: ‘de beste relatietherapie’ noemt het lief het. Genieten van de natuur en van elkaar, gesprekken over van alles en nog wat
  • Koffieleuten: wij kunnen, samen met de ondertussen volwassen kinderen, toch héél lang bij die koffie blijven ‘leuten’. Gewoon samen. Over van alles en nog wat
  • Gezelschapsspellen: het is in periodes, maar soms wordt hier flink gespeeld.
  • Fietsen, lopen: vraagt natuurlijk een basisuitrusting (al is het maar een fiets) maar wij doen het echt graag !
  • Schrijven: ik doe het heel graag, vandaar ook deze blog. Helemaal gratis is dat niet. Je moet natuurlijk over een internetverbinding beschikken en het hosten van een blog met een paar extra’s (zoals back-up) kost wel iets.

Twijfel

Zijn de beste dingen inderdaad gratis ? Voor mezelf kan ik zeggen, ‘ja’, maar daar zijn heel wat (betaalde) zaken aan vooraf gegaan, ik heb heel wat kansen gekregen (en krijg die nog).

Zijn de beste dingen in het leven volgens jou gratis ? Of toch niet zo makkelijk ?

Negatieve gedachten ? Maak goede keuzes

Negatieve gedachten

Verantwoordelijkheid nemen

In het boek van Allen en Barbara Pease is dit een terugkerend refrein: je bent zelf verantwoordelijk voor je leven. Eigenlijk staat het nog sterker: je bent 100% verantwoordelijk voor je leven. Ik sta altijd een beetje huiverachtig tegenover zo’n beweringen, want er zit iets achter alsof het leven helemaal maakbaar zou zijn, dat geloof ik niet. Het leven is niet maakbaar, maar je geluk voor een groot stuk wel.

Hoe je omgaat met wat je overkomt, de keuzes die je maakt, zelfs de woorden die je gebruikt, het bepaalt toch dikwijls hoe je je voelt. Bij Pease las ik o.a. het volgende:

Voor sommige mensen worden negatieve gedachten een comfortabele gewoonte. (…) Ik besloot daarom te denken aan wat ik wél wilde, in plaats van de dingen die ik niét wilde.

Negatieve gedachten herkennen

Negatieve gedachten helpen je nergens mee. Ik geef grif toe dat ik er soms helemaal aan ten prooi val. Meestal gaat dat zo: er vlotten een heel aantal zaken niet en ik concludeer dat het dus helemaal een zootje zal worden. Niet echt een optimistisch toekomstbeeld !

Ik oefen mij tegenwoordig in het herkennen van die gedachten. Het eerste wat ik mij dan afvraag is ‘helpt mij dit verder ?’. Meestal is het antwoord nee. ‘Kan ik er iets aan doen ?‘. Als het antwoord ja is dan moet ik mijn verantwoordelijkheid nemen. Is het antwoord nee, dan moet ik ofwel aanvaarden of loslaten. Ik geef toe dat ik het hier makkelijker schrijf dan ik het in praktijk breng. Nu en dan zo’n boeken als dat van Barbara en Allan Pease lezen helpt wel. Dan word ik weer wat alerter.

Wat met slechte keuzes ?

Als we altijd heel consequent de juiste keuzes zouden maken, dan zou er natuurlijk geen vuiltje aan de lucht zijn. Dan zou ik er atletisch uitzien, zou mijn huis altijd supernetjes liggen, mijn tijd optimaal georganiseerd en ga zo maar door. Maar ik ben bij lange niet altijd even consequent. Of ik laat het hangen. Of ik kies voor de chocolade !

Barbara en Allan Pease zijn daar nogal relaxed over. Slechte keuzes leren je iets. Simpel: dat dit niet de goede manier is en dat je het anders moet doen. Misschien doe je het nog eens verkeerd en nog eens, tja, dan heb je 100 manieren gezien hoe het niet moet ! Op zich niet erg. Tot ik dit las:

Wanneer je constant dezelfde fout blijft maken

is het geen fout meer maar een keuze.

Met andere woorden, ook mijn verantwoordelijkheid. Die chips ‘s avonds en dat stukje chocolade …

Allan en Barbara Pease, Het Antwoord, Ontdek wat je wil, formuleer je doel en verander je leven. Uitgegeven door HarperCollins, 2018, 318 blz. Te koop bij o.a. Bol.com voor € 19,99

Gelezen

Gelezen: Gretchen Rubin, The Four Tendencies

 

“The Four Tendencies ” maken je samenleven met anderen eenvoudiger en inzichtelijker. Als je weet wie je voor je hebt, dan is het makkelijker omgaan met hem/haar, omdat je in volle respect bent voor wie hij/zij is. Je begrijpt immers wat hem/haar drijft. 

Naar een eenvoudiger en beter leven

Ik ben al lang fan van Gretchen Rubin. Wat ze te zeggen heeft is o zo to the point en je hebt er wat aan. Bovendien is ze nooit zweverig en poneert ze haar ‘wijsheid’ nooit als een dogma. Bovendien schrijft ze vlot en lezen haar boeken als een trein. Het thema is altijd hetzelfde: hoe kan ik mijn leven beter maken. Ze is een groot voorstander van routines (die je zelf invult zoals je wil) en het eenvoudiger maken van het leven, als is minimalisme geen woord dat je bij haar aantreft. Eenvoudiger als minder complex.
Niet te verbazen dat haar podcast zo druk wordt beluisterd (en bejubeld!)

The four tendencies – nog niet vertaald

The Four Tendencies gaat over persoonlijkheidsprofielen aangaande het omgaan met interne en externe verwachtingen/doelen. Klinkt ingewikkelder dan het is, dus laat ik beginnen met het voorbeeld dat ze zelf aangaf. Een vriendin van haar was vroeger lid van een atletiekclub en miste nauwelijks een training. Ze liep goed en had geen problemen om naar de training te gaan. Nu is ze ouder en geen lid meer van een club en het lukt haar – ondanks haar voornemens – nauwelijks om de deur uit te gaan om te lopen, ook al wil ze dat echt wel. Rubin zag het onderscheid: haar vriendin had blijkbaar geen moeite als er een externe verwachting was (de club), maar vond het voor zichzelf moeilijker om de deur uit te gaan (interne verwachting).

Het boek is spijtig genoeg nog niet vertaald in het Nederlands, maar ik kan mij niet voorstellen dat dat nog lang gaat duren.

4 profielen

Op basis van hoe mensen omgaan met interne en externe verwachtingen kwam ze tot 4 profielen, oftewel de zogenaamde four tendencies. Ik kan mij best voorstellen dat je denkt: oké, maar wat ben ik daarmee ? Het antwoord is: véél ! Want als je wil samenwerken met iemand of je wil iets van iemand (niet in de manipulatieve zin), dan kan je maar beter weten hoe je dat het beste aanpakt. Ik heb er alvast veel aan gehad!

  • De upholder heeft geen moeite met interne en externe verwachtingen. Het is iemand die houdt van lijstjes en regeltjes en die weinig moeite heeft met het integreren van routines of het volgen van procedures.
  • De questioner stelt zich overal vragen bij. Hij zal alleen iets doen als hij daar achter staat en heeft nood aan extra uitleg. Hij ‘kiest’ om iets al dan niet te doen. Klopt het met zijn denken, dan gaat hij er voor. De questioner heeft het niet moeilijk met de interne doelstellingen/verwachtingen.
  • De rebel zegt eigenlijk per definitie ‘nee’ omdat hij het inlossen van verwachtingen (‘moeten’), ziet als een inbreuk op zijn vrijheid. Hij staat tegenover de upholder.
  • De obligers hebben weinig moeite met het voldoen aan externe verwachtingen. Zij doen wat ze beloven (externe druk) maar hebben het moeilijker met hun interne verwachtingen.Voor een mooi overzicht kan je best hier eens een kijkje nemen.

Is het een beter dan het andere ?

Volgens Rubin zijn de four tendencies onveranderlijk (daar twijfel ik wel een beetje aan) en heeft elke tendency eigen valkuilen. Na het invullen van de test bleek ik een upholder te zijn. Ik geloof dat dat correct is. Mijn valkuil is het kritiekloos omgaan met interne en externe verwachtingen. Ik ben iemand die zelfs midden in de nacht, als er overduidelijk nergens iemand te bespeuren is, netjes aan een rood licht blijft wachten. Misschien is dat nog aanvaardbaar, maar ik ben evengoed iemand die zelfs slechte boeken tot de laatste bladzijde uitleest omdat er een ‘interne regel’ in mij is die zegt dat eenmaal begonnen je het boek ook moet uitlezen. Dat betekent natuurlijk niet dat ik totaal kritiekloos ben, maar ik merk wel dat structuren, regels, verwachtingen een groot impact hebben op mij. Ik kan mij geweldig schuldig voelen als ik niet voldoe aan wat ik mezelf heb opgelegd of waar ik akkoord mee ben gegaan. Schuldig voelen als in disproportioneel schuldig voelen, alsof de regel/verwachtingen/belofte àltijd boven eender welke omstandigheid staat.

Mijn lief daarentegen is een questioner/rebel. Die neemt nooit zomaar dingen aan. Hij heeft altijd extra uitleg nodig en de nood om er zijn eigen stempel aan te geven. Het lief heeft zich nog nooit aan een sportschema gehouden. Hij heeft er altijd ‘kritiek’ op (van wie het ook komt of wat het ook is). Zijn ‘minor’ tendency is volgens mij dan ook ‘rebel’. Het verschil tussen ons twee zit is overduidelijk in het volgen van een kookboek. Ik volg lijn na lijn, hij kleurt per definitie buiten de lijntjes en zal er àltijd een andere toets aan geven. Ik denk daar niet eens over na. Ik volg gewoon.
Als ik overenthousiast ben over iets, komt bij het lief altijd de ‘ja maar’. Dat weet ik al op voorhand. Ik ben een snelle beslisser (zonder weinig spijt nadien). Het lief kan zich maanden zoet houden in het afwegen en verdwalen in de ‘ja maars’.

Al bij al vullen wij elkaar mooi aan denk ik.

Omgaan met anderen – de rebellen onder ons

Wie het boek gelezen heeft ziet na verloop van tijd al van verre welk type iemand is. Ik kan iedereen op mijn werk zo grosso modo indelen in de types, zowel wat mijn collega’s als leerlingen betreft. Vooral wat dat laatste betreft heb ik toch veel aan het boek gehad. Iedereen kent wel leerlingen (of volwassenen) die per definitie ‘nee’ zeggen. Zeg jij A dan is het bij hen B. Het is verleidelijk om te denken dat dit pure dwarsliggerij is. (Dat zal het bij pubers en volwassenen soms wel zijn, maar ook dan werkt het !). Volgens Rubin komt dit omdat zij in alle moeten hun vrijheid bedreigd zien en er daarom ook resoluut tegenin gaan. Hier komt de formule hoe je wel iets kan bereiken : informatie – gevolgen – keuzes.
Bij dergelijke jongeren is het belangrijk dat je hun grote drang naar vrijheid respecteert. Als je de zaken voorstelt als een keuze, dan wordt die vrijheid minder bedreigd.

Nu is dat wel bij iedereen het geval, maar bij hen is het belangrijker. Ik geef een simpel en onschuldig voorbeeld: aan sommige leerlingen vraag ik ‘wil jij de toetsen uitdelen of wil je dat ik het aan iemand anders vraag ?’. Hier zit geen informatie/gevolg in, maar wel keuze. Ik kan je verzekeren dat ze zo goed als altijd ‘ik doe het wel’, zeggen, zelfs zonder grimas en mét een blik van ‘ik word hier volwassen behandeld’. Ik geef grif toe dat er een pak leerlingen zijn bij wie ik gewoon de toetsen geef zonder iets te vragen waarop zij vervolgens, evengoed zonder commentaar, de toetsen terug uitdelen.

Samenvatting

Het boek behandelt één aspect van een persoonlijkheid, namelijk hoe iemand met interne en externe verwachtingen omgaat en hoe je het beste met deze profielen kan omgaan. Ik denk dat veel lezers intuïtief al veel weten. Gretchen Rubin brengt het in schema en verwoordt het. Bij iedere profiel staan de (mogelijke) sterktes en zwaktes. Ze wijt verder ook hele hoofdstukken aan de verschillende mogelijke combinaties van persoonlijkheidsprofielen.

Wat ik er zelf aan overhoud is dat het goed is dat ik meer omga met àndere profielen. Van hen kan ik veel leren omdat zij juist sterk zijn waarin ik niet zo sterk ben. Zij ‘zien’ zaken die ik gewoonweg dikwijls niet zie.
Ik geloof best dat de algemene aard onveranderlijk is, maar ik denk dat er toch ruimte is om bij te leren van andere profielen en zelfs een beetje te veranderen.

Praktisch

Gretchen Rubin, The Four Tendencies, te koop bij o.a. Bol.com voor €9,99.