Nog nooit dachten we zoveel na over ons eigen sterven.

Het leven heeft soms andere plannen

Vorig jaar gooide de kankerdiagnose al onze plannen om. Een lichaam vol chemicalieën, nee, dan ben je niet op je best. Na een jaar ploeteren en Gasthuisberg als tweede stek, dachten we dit jaar controle over onze zomer te hebben. Alleen, het leven geeft zo goed als nooit controle af.

life is what happens
when you’re busy making other plans

De te lange lijdensweg

Een week voor de vakantie begon, werd de vader van het lief opgenomen in Gasthuisberg. Dat was al meermaals gebeurd en gezien zijn leeftijd en toestand zagen we het als een stap in een lange tocht. Niemand van ons had verwacht dat dit het begin van een veel te lange lijdensweg zou worden. De behandeling van een longontsteking sloeg niet aan. Nieuwe pogingen, nieuwe therapieën. Tot men zei

We staken alles. Het heeft geen zin meer.

Het hart volgt niet

Met mijn verstand begreep ik het. Maar het hart volgde niet. Er waren geen baxters meer, geen curatieve medicatie, geen hydratatie. Niets. Of misschien eerlijker: ook het verstand begreep het niet. Wat gebeurt er als je gewoon alles stopzet, dagenlang ?

Dag na dag zagen wij het aan. Het was een machteloos toekijken, dag na dag.

In een ziekenhuis vol bedrijvigheid zagen wij hoe alle activiteit stilviel in deze kamer.

Wij waakten, we gingen op bezoek, zonder hoop.

Het deed iets met ons.
Een zieke nabijzijn zonder enige hoop, toezien hoe in deze kamer de verplegers nog nauwelijks kwamen, geen medicatie, geen voeding, niets.

Geen communicatie, geen scenario

Niemand van ons had dit ooit meegemaakt. Er was geen scenario. Ook het ziekenhuis zweeg. Wij wachtten en niemand durfde uit te spreken waarop we wachtten.
Niet uit haast, niet omdat we er niet wilden zijn, maar omdat we met z’n allen zoveel vragen hadden over zingeving. Wat waren we in hemelsnaam aan het doen ?

Nadenken over de eigen dood

Deze lange weg van sterven deed ons nadenken over onze eigen dood. Het lief en ik spraken onze wensen uit, en dat we dat toch op één of andere manier willen vastleggen, over hoe we het echt niét willen. Niet voor onszelf maar ook niet voor onze naaste.

Voor de dood komt het sterven

Dat de dood de laatste halte zou zijn, dat we wisten we. Zoals iedereen het weet. Ooit komt die laatste dag. Met een voorgeschiedenis van een gezegende leeftijd en een gezondheid die al tien jaar zwaar bedreigd was, was die dood niet onverwacht.
Sterven en dood lijken bijna twee synoniemen. Je sterft en je bent dood. Het lijkt bijna in één moment te gebeuren.

Ik wist niet dat sterven zo lang kon duren.

Het maakt het allemaal moeilijker en eenzamer. Ik blijf met veel vragen zitten over het sterven zelf, de manier waarop dit in een ziekenhuis gebeurt. Het zijn vragen waar niemand ons een antwoord kon (of wou) op geven.
Dat mijn geest en hart verward en vermoeid zijn. Dat ik nog altijd overstuur ben over het sterven zelf en het niet kan plaatsen, terwijl ik dat met de dood wel kan.

Dat ik dit niemand toewens.

Summerreading: Reset – Blake Crouch

Reset blijft je achtervolgen

Ooit Black Mirror gezien op Netflix? En dan dat rare gevoel gehad dat dit wel eens de toekomst kon zijn? De nabije toekomst? Minority Report met Tom Cruise gezien ? De drie vrouwen drijvend in een bad, met zicht op de toekomst?

Reset van Blake Crouch zit helemaal in die sfeer. Het moest maar eens mogelijk zijn.

Reset Blake Crouch
Reset – Blake Crouch

Herinneringen vasthouden

Helena is een neurowetenschapper die sterk onder de indruk is van de achteruitgang bij haar dementerende moeder. Ooit zal haar moeder zo goed als geen herinneringen meer hebben, wat als er een manier bestond om die herinneringen vast te houden? Ze dient een aanvraag in voor een onderzoeksbeurs en staaft die met goede vooruitzichten. Wellicht zijn er wel degelijk manieren om die herinneringen vast te houden en het gestaag verlies ervan tegen te houden. Toch vindt ze niemand om haar onderzoek te financieren.

Meer dan herinneringen vasthouden

Dan komt het moment dat iemand uit de privéwereld bereid is om haar onderzoek te financieren. De financiëen zijn onbeperkt en haar vreemde sponsor lijkt meer te weten van het project dat zijzelf. Ze wordt omringd door de beste wetenschappers en boekt spectaculaire vooruitgang met was ze ‘de geheugenstoel’ noemt. Het onderzoek en de bouw van de stoel zijn uiterst geheim. Het hele labo is gebouwd op een oud boordplatform waar je moeilijk toegang toe krijgt. Slade, projectleider en financierder, houdt de touwtjes strak in handen.

Uiteindelijk slaagt Helena erin om herinneringen neurologisch te bewaren. Eind van het verhaal voor Helena, zou je denken, maar dan pas begint het. Haar opdrachtgever daagt haar uit om verder te gaan. Het registreren van een herinnering kan immers gebruikt worden als ankerpunt om terug in de tijd te gaan.

Wat als je door een herinnering via de machine te registreren terug kon gaan naar die herinnering en je leven vanaf dan opnieuw kon leiden? Zonder dat anderen daar iets van af weten? Nooit meer de gedachte ‘had ik maar’ … want je kon naar dàt punt in je leven teruggaan om het anders te doen, in een paralelle tijdslijn. De ‘prijs’ is het opgeven van je huidige leven, want teruggaan betekent sterven in deze tijdlijn. Maar evengoed word je herboren, leef je opnieuw, 10 of 20 jaar terug. Met de wijsheid van 10,20 jaar ver.

Gigantische gevolgen

Wanneer je dat kon, kon je uiteindelijk hele geschiedenis herschrijven. Getrainde soldaten kunnen teruggaan in de tijd voor dictators aan de macht kwamen en ze doden voor ze gevaarlijk werden. Rampen konden vermeden worden in de paralelle tijdslijn. Je zou zoveel kunnen ‘springen in de tijd’ als je wil. Iedere keer doodgaan, dat wel, maar ook iedere keer opnieuw leven.

Het brein kan maar zoveel aan

Uiteindelijk loopt het allemaal fout. Het brein herinnert zich vorige tijdlijnen. Mensen zien hun kinderen sterven (uit de vorige tijdlijn) terwijl ze ze net gered hebben. Ze herinneren zich andere partners en relaties. Militaire grootheden ontkenenen oorlogen omwille van ‘De Stoel’ waar ze naar goedbevinden teruggaan in de tijd om continu de geschiedenis te veranderen. De wereld stevent af op een apocalyps. Letterlijk door de militaire invasies, maar ook door het brein die het begeeft. Mensen plegen zelfmoord, hebben geen idee meer wie ze werkelijk zijn of in welke werkelijkheid ze leven.

Dit had nooit mogen gebeuren

Er is maar één manier om dit ‘ongedaan’ te maken: zorgen dat de stoel nooit werkelijkheid wordt. Het wordt het levensdoel van Helena, die er meteen vele levens moet voor doorlopen, met bovenal veel falen. De technologie van De Stoel staat immers op Wikileaks, waardoor iedereen er al lang geen sprake meer is van één stoel. Iedereen heeft zo zijn redenen om de eigen of wereldgeschiedenis te herschrijven…

Voor wie is dit boek?

Ook al is het pure fictie (ja toch?), er staan bladzijden vol wetenschappelijke fundering over De Stoel in het boek. Tuurlijk is het niet mogelijk, Blake Crouch maakt echter zo’n goed gebruik van allerlei wetenschappelijk kennis dat hij je helemaal meeneemt in het verhaal. Hoeveel mensen zeggen immers niet dat ze bij een bijna doodervaring hun hele leven voorbij zien flitsen? Wat gaat er allemaal door je hoofd bij extreme stress? Neurologisch? Valt daar niet iets mee te doen ?

Dit is in de letterlijke zin science fiction, maar wel op zo’n manier dat het verhaal bijna geloofwaardig is. Er zijn de klassieke good ones en bad ones en uiteraard ontbreekt een stuk romantiek niet. Hou je van Black Mirror, dan is Reset van Blake Crouch zeker een boek voor jou.

Blake Crouch krijgt lof van de grootste supenseschrijvers

Reset is de grootste boekdeal ooit die Netflix binnenhaalde. Dat zegt veel, héél veel. Of wat dacht je van Karin Slaughter die Reset “schaamteloos grensoverschrijdend en compleet verrassend” noemt. Of Lee Child – auteur van o.a. de reeks met Jack Reacher in de hoofdrol – die één en al lof is over het schrijversdebut van Blake Crouch?

Praktisch

Blake Crouch, Reset telt 352 blz. en is uitgegeven door The House of Books (juni 2019). Het is de Nederlandse vertaling van Recursion dat ook in juni uitkwam.
Te koop bij o.a. Bol.com voor €21,99 (paperback), €9,99 (e-book) en gratis voor abonnees Kobo Plus.

Naar welk moment in je leven
zou jij terug willen gaan
om je leven te herschrijven?

Dat is de vraag die mij het meest bezig hield tijdens het lezen van het boek. Zou ik het willen? En hoe zou ik het dan anders doen? Wat zou ik achterlaten?

Alleen al die mijmeringen zijn het lezen van het boek waard !

Snapshot diary

Summer Snapshot Diary week #1/9 Ik heb me weer laten vangen

Eerste week van de vakantie en al in overdrive

Een mens zou denken dat hij in de vakantie was gas terug neemt en wat minder hooi op z’n vork neemt… Wel, ik dacht het niet! Ik word, zeker bij het begin van de vakantie, gewoonweg nog zenuwachtiger! Tijdens het werkjaar zijn er tal van projecten en ideeën die ik mentaal ‘naar de vakantie’ schuif, zoveel dat ik bij het begin al compleet overrompeld ben. Zaterdag, na 6 dagen verlof dus, zei ik tegen het lief dat ik het ‘ronduit niet zou halen’. ‘Wat dan? ‘, zei hij. ‘Alles wat ik nog moet doen !’.

De lat ligt te hoog

Ik las het al eens bij Kelly, de verhalen die een mens zichzelf wijsmaakt. Soms schrijf ik ze op tijdens de morning pages en besef dan hoe gek ze eigenlijk zijn.

  • Het excuus ‘geen tijd’ geldt niet in de vakantie
    Ik besef heel goed dat ik met 9 weken verlof ontzettend veel vakantietijd heb. In mijn hoofd is dat ondertussen bijna uitgegroeid tot schuldgevoel: ik kan immers tegen mezelf niet zeggen dat ik er begrip voor heb dat mijn huis niet 100% perfect is schoongemaakt, dat de zolder teveel rommel herbergt, dat ik niet genoeg gesport hebt, soit … Eigenlijk komt het er op neer dat ik in mijn hoofd een soort perfect plaatje heb van de vakantie. Alsof het vrijkomen van tijd meteen betekent dat ik werkelijk alles kan doen wat ik zou moeten doen.
    Deze week heb ik keihard gewerkt. Stukken harder dan tijdens het werkjaar. Tot ik uiteraard als een hoopje ellende in elkaar zakte met één en al ontgoocheling en oververmoeidheid : ‘ik haal het niet’.
  • Tijdens de vakantie moet je leuke dingen doen en je ontspannen
    Natuurlijk ben ik pro leuke dingen en ontspanning. Maar soms draait het hier toch nog altijd in de soep. Of loop ik toch zenuwachtig heen en weer (cfr. supra), waar ik mij dan wéér schuldig om voel.
    Bovendien is mijn lijst van ‘leuke dingen’ ook al oneindig, dat zomerverlof, hoe lang het ook is, is dat niet.

Ik geloof dat dat de twee grootste verhalen zijn waar ik tegenaan loop. Twee verhalen dat die je simpelweg kan samenvatten door ‘teveel willen’.

Week in beelden

Al bij al was het, los van mijn al te hoge verwachtingen, best wel een spannende week. De schoonpapa ligt in Gasthuisberg en door zijn leeftijd (bijna 90) worden alle vooruitzichten in voorwaardelijke zin verteld. Voor zowel het lief als ik was het een niet zo blij regelmatig terugzien van Gasthuisberg. Vorige zomer, net dezelfde tijd, begon immers de chemotherapie van Hugo. Wij hoopten op een zomer zonder Gasthuisberg, het regelmatig teruggaan naar Gasthuisberg herinnert ons aan de zware tijd net een jaar geleden.
Anderzijds beseffen wij hoe dankbaar we zijn. Het had allemaal anders kunnen lopen.

Ik genoot ontzettend van het goede weer. De zon blijft een gigantisch effect hebben op mijn gemoed. Het buiten ontbijten maakt me echt gelukkig. Evengoed het ‘kubben’ met de familie, oma inclusief !

Tijd is prioriteit

Natuurlijk is er méér tijd tijdens de vakantie. Tijd om ‘s avonds met het lief door het dorp te wandelen. Tijd om lang te tafelen. Toen ik een jaar of 24 was en heel ernstig tegen iemand zie dat ik geen tijd had voor iets, antwoordde die simpelweg met ‘Tijd is prioriteit’. Ik was er van onder de indruk en die zin is in mijn leven steeds weer teruggekomen. Het is niet bijster origineel en algemeen goed, maar uiteindelijk komt het daar wel op neer.

Als ik zo gejaagd ben en continu het gevoel heb tijd te kort te hebben, zou het dan niet kunnen dat ik te weinig werk maak van prioriteiten? (Of er teveel heb, maar dat is toch wel hetzelfde als er géén hebben? ).

Deze tweede week verlof begin ik vast met deze gedachte: er is tijd genoeg. Kies je prioriteiten !

Fijne zomerdagen toegewenst !

Op zoek naar koelte: 5 wandelingen in de schaduw

Op zoek naar verkoeling

Overgelukkig ben ik dat de zomer eindelijk met volle kracht begonnen is, maar wandelen in volle zon kan best hevig zijn. Vandaar dat ik een lijstje maakte van wandelingen in schaduwrijk gebied. Het gaat om wandelingen waar natuur en bos volop aanwezig zijn en je weinig in vol zonlicht bent. Wandelingen in de schaduw zeg maar. Alle wandelingen lopen via wandelknoopunten of bepijld en zijn makkelijk langer of korter te maken.

Neem dat picnickdekentje maar en off you go!

Antwerpse Kempen: Kasterlee – 11 km – wandelknooppunten

Wandeling  schaduw (Kasterlee)
Kasterlee / Lichtaart

Deze wandeling van 11 km in de Antwerpse Kempen loopt bijna geheel door verschillende soorten bossen. Banken en picnictafels vind je op de route. Geen probleem om de zon te mijden, schaduw genoeg!
Deze wandeling kan je via de wandelknooppunten maken. Een beschrijving vind je hier.

Averbode/Veerle – 8 km – wandelknooppunten

Wandeling  schaduw (Averbode)
Averbode: variatie en schaduw verzekerd !

In Averbode kan je kilometers lang wandelen in het bos en natuurdomein. Een prachtig gebied met afwisselend landschap. Wie handig is met de wandelknooppunten kan er zelf eentje samenstellen naar eigen afstand (en goesting).

Averbode is bovendien niet enkel bekend om zijn prachtige abdij, maar ook bovenal om zijn superlekkere ijsjes, er is zelfs een ‘lekdreef’, waar kraampjes met ijsjes staan !

Een beschrijving van een wandeling van 8 km vind je hier.

Natuurdomein Scheps – 12 km – wandelknooppunten

Wandeling  (natuurgebied Scheps)
Natuurdomein Scheps

Ook hier wordt de wandelaar verwend met bankjes en picnictafels. Er zijn zelfs palen (mét haken !) voorzien om je hangmat te hangen, mocht je tussendoor nood hebben aan een siësta!
Wandeling via wandelknooppunten, een beschrijving vind je hier.

Mechels Broek – 5 of 9 km, bepijld

Wandeling   Natuurgebied Mechels Broek

Extra aan deze wandeling: je loopt langs watergebied en de ooievaars zijn nooit ver weg (Plankendael).
Een uitgebreide beschrijving met foto’s vind je hier.

Baarle-Nasseau (grenshoppen) – 10 km

Baarle Nasseau

Met deze wandeling hop je constant over de Belgisch/Nederlandse grens, Baarle-Nasseau is immers een Belgisch dorp midden Nederland, maar toch dichtbij de grens. Altijd avontuurlijk !
Deze wandeling kan je volgen via de wandelknooppunten. Klik hier voor meer informatie en foto’s !