Algoritmes aan de macht

Gelezen: Algoritmes aan de macht – Hannah Fry

De computer niet meer uit ons leven weg te denken. Wij vertrouwen erop dat onze GPS en verkeersboetes komen autmatisch in onze brievenbus. Maar goed, dat zijn gewoon een aantal regels door mensen bepaald en door de computer netjes gevolgd. Maar wat als die computer zélf gaat denken? Wat als je als mens geen overzicht meer hebt over hoé die computer aan dat resultaat is gekomen? AI, artificiële intelligentie dus.
Sommige vrezen ervoor, anderen zien het als een tegemoetkoming aan de beperktheden van de mens. Wil je weten of we hoopvol of angstig moeten zijn, lees dan vooral het boek van Hannah Fry.

Hannah Fry weet waarover ze het heeft

Hanna Fry is een wiskundige. Ze doceert wiskunde aan de steden van het University College Londen. We lezen in het boek dit over haar: “Ze gebruikt wiskundige modellen om patronen in menselijk gedrag te bestuderen en werkte daarin samen met overheden, politiekorpsen, medisch analisten en supermarkten.’

Hannah Fry weet waarover ze het heeft, omdat ze de het best geplaatst is om algoritmes te schrijven én te begrijpen, al gaat zo’n algoritme op een bepaald moment wel een eigen leven leiden, net door die artificiële intelligentie.

Algoritmes zitten overal

Algoritmes, wat je eenvoudig een immense reeks van wiskundige regels die losgelaten worden op data zou kunnen noemen, zitten overal. Denk maar aan de volgorde van je Facebookberichten, Instagram, maar ook welke reclames je online te zien krijgt.

Het is echt niet toevallig dat ik nooit reclame te zien krijg over babyproducten, terwijl anderen dat wel krijgen, zelfs nog voor iemand anders van hun zwangerschap afweet. O ja? Hoe weet men dat? Niet door een beveiligingslek in het ziekenhuis, maar wel door door de digitale afdruk die mensen overal achterlaten: wat ze kopen in de winkel (online of geregistreerd via klantenkaart), hun zoekgeschiedenis op Google, etc.

Algoritmes: vriend of vijand ?

Algoritmes aan de macht

Het boek van Hanna Fry neemt ons mee naar 7 gebieden waarin algoritmes behoorlijk van betekenis kunnen zijn. Of dat altijd positief is, is een andere zaak. Ik licht er 3 uit.

Macht


Het eerste hoofdstuk van ‘Algoritmes aan de macht‘ gaat over macht. Ver hoef je niet na te denken over hoe je via algoritmes mag kan verwerven. Politici gebruiken in hun campagne steeds meer gerichte boodschappen. Als kiezer ben je een target en zeker de onbesliste kiezer is met gerichte boodschappen best wel te overtuigen.

Gezien het feit dat we veel van onze informatie tegenwoordig uit algoritmes als zoekmachines halen, is het misschien nog onheilspellender hoe zelfstandig de mensen dachten te zijn bij de vorming van hun mening: “Als mensen zich er niet van bewust zijn dat ze gemanipuleerd worden, denken ze doorgaans dat ze hun nieuwe denkwijze vrijwillig hebben overgenomen.”

Wie wil weten hoe Trump dit in zijn voordeel gebruikte én hoe groot (of klein) het voordeel was, moet het boek echt lezen.

Data

Kennis is macht, een adagio dat al voor het bestaan van het internet gold. Data is er nu met hopen en via algoritmes prima doorzoekbaar. Het zorgwekkende is misschien wel dat we allemaal achteloos omgaan met onze data. Net daarom wist de supermarktketen Target (what’s in a name !) nog voor anderen het wisten behalve de vrouw in kwestie, dat iemand zwanger was. De digitale vingerafdrukken zijn dat.

Recht

Dit was het hoofdstuk waar ik het meeste van onder de indruk was. Bij de strafmaat na een veroordeling wordt o.a. rekening gehouden met de kans op recidive. Hoe groter de kans, hoe zwaarder de straf. Maar hoe bepaal je zoiets? Door massa’s informatie over criminaliteit te bundelen (leeftijd, geografie, aard van de misdaad, etc…) en daar een behoorlijk algoritme op los te laten.
Dat algoritme doet het meer dan behoorlijk, maar wat met die éne persoon die ontrecht wordt veroordeeld tot een lange straf ? Hannah Fry neemt je mee in de wereld van false positives en true positives.

Moeten we bang zijn van artificiële intelligentie ?

“Algoritmes aan de macht” is een boek dat aandacht verdient, zowel intellectueel (je moet er toch wel wat je gedachten bij hebben) als maatschappelijk. Algoritmes zijn er en ze zullen ook blijven. Ze zijn krachtig en kunnen op heel wat gebieden méér dan behulpzaam zijn. Ze redden (door o.a. toepassing in de geneeskunde) letterlijk talloze levens. Als het bv. gaat om patronen te ontdekken zijn ze gigantisch veel beter dan het menselijk brein, hun rekenkracht gaat ieder mens te boven. Een apocalyptische boodschap zal je in dit boek echter niet vinden.

Voorlopig is de bezorgdheid over een kwaadwillig ki (kunstmatige intelligentie) net zoiets als bezorgdheid over overbevolking op Mars. Misschien komen we op een dag op het punt dat computerintelligentie menselijke intelligentie overtreft, maar zover zijn we nog lang niet.
Eerlijk gezegd is er nog een lange weg te gaan voordat we de intelligentie van een egel kunnen creëren. Tot nu toe is nog niemand er in geslaagd om zelfs maar de intelligentie van een worm na te streven.

Waarom zou je ‘algoritmes aan de macht’ lezen ?

FryHannah Fry vrij weet in mensentaal uit te leggen wat een algoritme is en hoe het werkt. Je hoeft geen wiskundige te zijn om het te snappen. Bovendien legt ze uit waar het wiskundig gezien al fout kan lopen. Het boek begint dan ook met een behoorlijk basis over wat een algoritme is. Ze doet dat op prima wijze.

Hannah Fry is een deskundige. Wanneer ze het heeft over algoritmes in de geneeskunde, misdaad of waarom zelfrijdende auto’s nog niet voor morgen zijn, wéét ze waarover ze spreekt. Haar argumenten pro of contra zijn gefundeerd in een diepe kennis, niét in vage vooroordelen of op filosofisch/ethische aannames, al betekent dat niet dat geen ethische kanttekeningen durft plaatsen, ze vertrekt er alleen niet uit.

Je wordt je meer bewust van alles. Ik weet dat de promotiefolder die ik van Carrefour krijg, gepersonaliseerd is op basis van de inkopen die ik laat registreren via de klantenkaart. Is dat oké voor mij? Misschien wel, misschien ook niet. Besef ik wat ik – ik deed het niet – uit handen geef als ik een firma mijn DNA laat onderzoeken? Dat het businessplan van die firma is het net die gegevens te verkopen? Hetzij in bulk, hetzij om mij te targetten en mij een lening te ontzeggen?

Praktisch

Hannah Fry, Algoritmes aan de macht, Hoe blijf je menselijk in een geautmatiseerde wereld ? Uitgeverij De Geus, 272 bladzijden. Te koop bij o.a. Bol.com voor € 21,99 (paperback) en €12,99 (ebook).

Wandeltip

Wandeltip: Het land van De Witte (Zichem) – 8 km – wandelknooppunten

Wandelknooppunten Zichem

De Witte van Zichem

Wie Zichem zegt, denkt aan De Witte van Zichem. Dit fictieve personage uit de pen van Ernest Claes, bracht bij veel opa’s en oma’s van ons vertier door zjn schavuitenstreken. Deze wandeling situeert zich dan ook geheel in de streek waar het boek is ontstaan. Een voorproefje vind je hier onder via het filmpje.

Zichem heeft zijn eigen Romeo en Julia

Maar er is meer dan enkel De Witte, Zichem heeft ook zijn eigen Romeo, oftewel Julia. Het verhaal gaat dat een rijke jonkvrouwe verliefd werd op een armoedig soldaat. Geheel tegen de zin van de rijke vader, kon er van een huwelijk geen sprake zijn. De vader sloot zijn dochter prompt op in een toren, samen met enkele nonnen die haar moesten behoeden haar kuisheid te verliezen. Dat zag de docher niet zitten en ziek van het verdriet wierp ze zich van de toren, althans zo gaat het verhaal van de ‘maagdentoren’, al is er nog heel wat meer te vertellen.

De maagdentoren

Letterlijk hoogtepunt van deze wandeling is dan ook de recent gerestaureerde en vrij toegankelijke maagdentoren die je een geweldig zicht geeft over de Demervallei.

Zicht uit de maagdentoren Zichem
Zicht op de Demervallei
Maagdentoren binnenin (Zichem)
De toren binnenin
Maagdentoren

Natuurgebied De Demerbroeken

Ik begon de wandeling bij de toren, maar wat volgde was geen anti-climax. Ik liep de Demerbroeken vol verwachting binnen, op zoek naar de volgende toren, want ja hoor, ook het natuurgebied verdient een panoramazicht, al is dit totaal anders dan dit uit de Maagdentoren.

uitkijktoren in Demerbroeken
uitkijktoren Demerbroeken

Ik vulde er meteen het logboek in.

logboek uitkijktoren Demerbroeken

Tijd om uit de wereld weg te trekken

Wat volgde waren paden geheel in het natuurgebied, geen mens meer te zien nu, op een zeldzame wandelaar na. Op sommige dagen tref je hier Highlanders (koeien) die je rustig aankijken. Veel kans dat je paarden en pony’s tegenkomen die zich evenwel niets van je aanwezigheid zullen aantrekken.

Maar bovenal is het genieten van de stilte en de uitgestrekte natuur.

Demerbroeken in Zichem

Praktisch

Knooppunten

Summerreading: Een ongewoon huwelijk – Taraya Jones

Een ongewoon huwelijk

Geleid door puur toeval

Ik laat mij voor mijn Summerreading compleet verrassen. Zo kwam ik dit boek tegen in een lijstje van Ophra’s favorieten. Totaal geen idee of dit maar enigzins een kwaliteiteslabel is, maar ik dacht: ik laat me gewoon verrassen. Verrast werd ik en niet een beetje. Ik las “Een ongewoon huwelijk” in het Engels, maar ik zie dat het vrij (en goedkoop) verkrijgbaar is in het Nederlands.

Zou je op mij blijven wachten? Jaren lang?

Ik begin met wat ik las in de epiloog. Daarin vertelt Tayari Jones wat de concrete aanleiding van het boek was. Ze hoorde een koppel in een gesprek over trouw. Stel dat één van de twee weg was, op militaire missie, of in gevangenschap, zou je dan jarenlang op mij wachten? Tayari wist meteen dat er een heel boek in deze anekdote zat, maar ze er verbond er meteen grote thema’s waarover ik nog maar weinig gelezen heb. Vandaar trouwens de blije verrassing. Het werd inderdaad een verhaal over een ongewoon huwelijk.

White privilige

Tayra is een zwart auteur en het thema ‘als zwarte burger in Amerika leven‘, gaat haar – understatement – heel erg ter harte. Uit statistieken alom blijkt dat zwarten véél meer kansen hebben om (onschuldig) veroordeeld te worden en zitten allerlei vooroorden en white priviliges zo vanzelfsprekend in de maatschappij dat ze nog nauwelijks worden opgemerkt. Als blanke vrouw sta ik er weinig bij stil, al heb ik het ooit aan de lijve ervaren toen ik met gemak in en uit de Palestijnse gebieden kon reizen en Palestijnen niet. Maar echte confrontaties heb ik verder nog niet meegemaakt. Ik leef immers voornamelijk onder blanken.

Een boek over relaties

Het boek handelt niet expliciet over bovenstaande thema, maar het is wel overal aanwezig. Celestial en Roy zijn beiden jong, net getrouwd en het leven lacht hen toe. Ze zijn ambitieus hebben alles om het te maken. Tot Roy wordt opgepakt omdat een vrouw (blank? zwart? De auteur laat het in het midden) hem aanwees als de dader van een verkrachting. Roy wordt, ondanks zijn onschuld, opgesloten in de gevangenis en zal er zo’n 12 jaar moeten blijven.

Houd liefde op afstand staande?

Dat is de grote vraag. Wat is dit ongewoon huwelijk? Via brieven en flashbacks komt de lezer meer te weten over het leven van Roy en Celestial. Uitzonderijk is het niet, dat leven, en dat maakt het misschien net zo bijzonder: want hoe komt een mens die netjes binnen de lijntjes kleurt en een allemans leven leidt, in de gevangenis ? Wrong place, wrong time. Meer uitleg is er niet. Dat en de statistieken die tegen je zijn als je zwart bent.

Diepmenselijk

Ik vond het boek diepmenselijk. Ook al ben ik niet zwart, woon ik niet in de Verenigde Staten, ik kon mij heel goed in de personages inleven, in hun twijfels en vragen, hun hoop en wanhoop. Het thema – houd liefde op afstand staande ? – is immers een universeel thema. Kan je blijven van iemand houden als je die andere weinig ziet en een compleet ander leven leidt, terwijl je net de rest van je leven met hem haar wou samenbrengen?

Nederlandse cover

Op de Nederlandse cover van Een ongewoon huwelijk staat : Een verhaal over onvoorwaardelijke liefde”. Ik vrees dat veel lezers hiermee op het verkeerde been zullen worden gezet. Alsof ze het antwoord al weten. Maar liefde is zelden eenvoudig en dat blijkt ook uit dit boek. Liefde neemt dikwijs de maat van de tijd aan, daarom niet minder intens of oprecht.

Alom geprezen

Humo gaf Een ongewoon huwelijk 4,5 sterren (op 5). Ik denk dat dit terecht en verdiend is. Humo is overigens niet de enige die zo lovend is.
Ik las dit boek in mijn project ‘summerreading’ en ‘ik laat me verrassen’, maar verder is het toch een buitenbeentje in de Summerreading. Het is geen licht of spannend boek, maar ook weer niet zwaar. Het gaat soms wel in je kleren zitten, in tegenstelling tot de meer spannende en lichte boeken die ik de rest van deze zomer las.

Ik genoot er evenwel van en ben blij dat ik het gelezen heb. Het loont (soms) om je door het toeval te laten leiden.

Praktisch

Tayari Jones, Een ongewoon huwelijk, uitgegeven door Harper Collins, 352 blz., te koop bij Bol.com voor € 19,99 (paperback) of € 13,99 (ebook). Ik las de Kindle Editie in het Engels. ($ 9,49)

Dichtbijvakantie: Utrecht heeft het allemaal

Historisch stadje, cultuur, shoppen, natuur

Utrecht heeft het allemaal. Als Nederlandfan ben ik verrast dat ik pas zo laat deze stad heb ontdekt. Meestal passeerden we de stad via de snelweg, maar tot een echte kennismaking kwam het niet. Echt wel geheel ontrecht, want Utrecht staat nu met stip op mijn lijstje favoriete vakantiebestemmingen dichtbij. Mijn boeking van 3 nachten werden er uiteindelijk 6 en dat komt omdat echt geheel en al omdat Utrecht blijft verrassen. Een historisch stadje met véél water (en bootjes), gezellige winkeltjes en terrasjes, originele winkels én pakken natuur in de rand. Tel daarbij de interessante musea en je begrijpt dat ik niet genoeg had met 3 nachten.

Inspiratiegids: Time to Momo Utrecht

Het idee om naar Utrecht te gaan kwam er door de Time to Momegids van Utrecht. Ik was onmiddellijk verrast door enerzijds het moderne van de stad en anderzijds het historisch gedeelte. Ik merkte ook onmiddellijk dat er heel wat highlights waren, en laat ik dat nu niet verwacht hebben!

Ik ben een grote fan van die Time to Momogidsen omdat ze superactueel zijn (ze worden dikwijls compleet vernieuwd) en je komt meestal op totaal onverwachte plaatjes die je anders achteloos voorbijgaat. Hippe koffiebars en resto’s komen eveneens aan bod en nee, je hebt er geen vette bankrekening voor nodig.
Maar genoeg over de gids, een greep uit wat Utrecht te bieden heeft:

Moderne architectuur

Stationsbuurt Utrecht
stationsbuurt
De inktpot in Utrecht
De inktpot (gebouw) – met daarop ‘de ufo’
alias Sculpture Zover (1999) by Marc Ruygrok

Kanaaltjes, bruggen en massa’s fietsen

Wie aan Nederland denkt, denkt aan water en dat geldt ook voor Utrecht. In alle eerlijkheid: ik vond het gezelliger dan Amsterdam, dat voor mij niet iets te druk is, al kan het in hier ook best druk zijn!

Utrecht stadsbeeld
kanovaren in de stad
Kanovaren in de stad, maar ook waterfietsen is mogelijk!

Weidse natuur met talloze fiets- en wandelpaden net buiten het centrum

Ik logeerde op zo’n 2 km van het centrum van Utrecht en bevond me in volle natuur. Voor mij de ideale combinatie. Ik wisselde de stadswandelingen uit de gids van TimetoMomo Utrecht af met lange tochten buiten het centrum. In Nederland doen ze niet zo moeilijk over zwemmen in open water, dus na ik tussendoor een duikje tussendoor om af te koelen.
Toch een beetje schrik van de kwaliteit van het water, dan kan je nog altijd lekker in natuurwater zwemmen in Zwembad De Kikker, evengoed open water, maar wel omheind.

In de rand van de stad vergeet je alle drukte
In de rand van de stad vergeet je zo de drukte.

Museumtopper: spoortwegmuseum

Spoorwegmuseum Utrecht
Deze was mijn favoriet in het Spoortwegmuseum
Historische treinhal (niet meer in gebruik)

Nooit verwacht dat een spoorwegmuseum zo knap en interessant zou kunnen zijn. Ik kan me moeilijk voorstellen dat er een mooier spoorwegmuseum bestaat dan dat in Utrecht. Aanvankelijk dacht ik dat ik een maximaal 2 uren in het museum zou zijn, maar het werd meer dan een halve dag!

Eén van mijn mooiste minivakanties

Stond vroeger Dordrecht op nummer 1 van mijn favoriete minivakanties, nu moet het die plaats delen met Utrecht. Net als in Dordrecht (met als bonussen de waterboot naar Rotterdam en de Biesbosch) wordt Utrecht een favoriete stek waar ik zeker naar terugkeer.
Utrecht is dichtbij en heeft alles wat een mens wensen kan.

Ook zin gekregen ?