Tagarchief: boeken

In tijden van besmetting

Gelezen: in tijden van besmetting – Paolo Giordano

Kent u hem nog?

Misschien zegt de naam Poalo Giordano je niet meteen iets, maar als ik zeg dat hij de schrijver is van De Eenzaamheid van de Priemgetallen (2011) gaat er wellicht een lichtje branden. Poalo Giordano is echter meer dan een goed schrijver: hij heeft een doctoraat in de natuurkunde én is Italiaan. Een goede combinatie voor wie over het SARS-CoV-2 virus wil spreken. Puntjes op de i, moet deze wetenschapper gedacht hebben :

Eerst voor de duidelijkheid: sars-CoV-2 is het virus, covid-19 de ziekte. Het zijn lastige, onpersoonlijke namen die misschien zo gekozen zijn om het emotionele effect op ons te minimaliseren, maar ze zijn nauwkeuriger dan het populairdere ‘coronavirus’.

Deels dagboek, deels beschouwingen

Giordano heeft dit boek geschreven toen de eerste meldingen van het virus binnenkwamen.

Tijdens het etentje bleef iedereen maar zeggen dat ‘alles over een weekje voorbij is’, ‘ja, joh, nog een paar dagen en alles is weer normaal’. Een vriendin vroeg waarom ik niets zei. Ik haalde mijn schouders op en gaf geen antwoord, ik wilde geen paniekzaaier zijn, of erger nog, ongeluksbrenger. We hebben dan wel geen afweerstoffen tegen CoV- 2, maar wel tegen alles wat ons van streek maakt. We willen altijd precies weten wanneer de dingen beginnen en eindigen. We zijn gewend om de natuur ons tempo op te leggen, niet andersom. Dus ik eis dat de besmetting over een week ophoudt en dat alles weer normaal wordt. Ik eis het, omdat ik het hoop.

Waarom we met z’n allen in ons kot moeten blijven

De besmetting is alleen tegen te houden

‘Met grof geweld. Offers. Geduld.’ We weten nu dat als we de epidemie willen bestrijden, we de R0-waarde naar beneden moeten zien te krijgen. (citaat uit in tijden van besmetting – Poalo Giordano)

Die R0-waarde moet onder 1 komen. Hij vergelijkt het met een biljartspel. 1 bal botst tegen 2 ballen, die 2 ballen botsen weerom tegen 2 ballen etc. Je ziet zo hoe er geweldig veel in beweging wordt gezet en de beweging steeds grotere vormen aanneemt. Het ‘normale getal’ (als we niets doen) is 2,4. Of anders gezegd: 1 mens besmet 2,4 mensen, die 2,4 mensen elk op hun beurt weer 2,4 mensen enzovoort. Komt het getal onder 1, dan wordt de verspreiding steeds onwaarschijnlijker. Denk maar aan de biljartballen die zo ver van elkaar liggen waardoor de kettingreactie uiteindelijk uitblijft of uitsterft.

We zijn allemaal met elkaar verbonden

Dit virus leert ons met daad en gevolgen hoe we allemaal tot één gemeenschap behoren. Wat één individu doet (of niet doet) heeft gevolgen voor de rest van de gemeenschap. De campagne “Ik red levens” is daarom niet overdreven. Wie zich houdt aan de quarantaineregels stopt de kettingreactie.

De gemeenschap waar we ons om moeten bekommeren is niet die van onze wijk of onze stad. Het is niet een regio en ook niet Italië of Europa. De gemeenschap in tijden van besmetting is de totaliteit van alle mensen op aarde. (citaat uit in tijden van besmetting – Poalo Giordano)

Kunnen we onze manier van leven aanhouden?

Zonder te moraliseren stelt Giordano vragen aan onze levenswijze. Dat een virus zich in zo’n sneltempo kan ontwikkelen én verspreiden is mede het gevolg door de globalisering. We zijn wereldburgers geworden. Ons dorp is niet onze huis, wel de wereld.

De toenemende behoefte aan voedsel brengt miljoenen mensen ertoe dieren te eten die je beter niet zou kunnen eten. In West-Afrika consumeert men bijvoorbeeld, heel riskant, steeds meer in het wild levende dieren, zoals vleermuizen, die in dat gebied helaas ook dragers van het ebolavirus zijn. Contacten tussen vleermuizen en gorilla’s, die ebola makkelijker op mensen overdragen, worden steeds waarschijnlijker door de overvloed van rijp fruit aan de bomen, wat het gevolg is van de steeds snellere afwisseling van abnormale regenval en droge periodes, en dat is weer het gevolg van de klimaatveranderingen…(citaat uit in tijden van besmetting – Poalo Giordano)

Een verpulverde agenda

Net zoals zowat de hele wereld ziet ook Giordino zijn agenda wegsmelten. Vergaderingen worden afgelast, internationale bijeenkomsten onmogelijk, ook het sociale leven ligt door de quarantaine maatregelen, stil.

Veel in deze crisis heeft met tijd te maken. Met de manier waarop we de tijd organiseren, naar onze hand zetten, ondergaan. (…) Plotseling is de normaliteit het heiligste wat we hebben, we hebben haar nooit zoveel belang toegekend en als we erbij stilstaan weten we niet eens zo goed wat het is: het is datgene wat we terug willen hebben. (…) Het is nu de tijd van de abnormaliteit, we moeten ermee leren leven, redenen vinden om haar te omarmen, en niet alleen uit angst om te sterven. (citaat uit in tijden van besmetting – Poalo Giordano)

Tijd om iets te leren

Giordano denkt niet over wat er na de coronacrisis zal gebeuren. De tijd heeft stilgestaan en het impact van dit virus kunnen we niet overzien. Het is te complex.

Ik geef me over

schrijft hij. Hij citeert enkele verzen uit psalm 90 :

Leer ons zo onze dagen te tellen
dat wijsheid ons hart vervult.

en dat betekent volgens hem dit :

Leer ons om onze dagen te tellen
om onze dagen een waarde te geven.

Waardering

Het essay van Paolo Giordano is een mengeling van wetenschappelijke, vooral wiskundige inzichten in het virus, gekoppeld aan filosofische thema’s. Dit virus daagt ons uit : wij die gewoon zijn om ons leven grotendeels zelf in handen te hebben zijn genoodzaakt tot vrijwillige gekozen – althans in collectiviteit – gevangenschap. Het virus dicteert het leven van de hele wereldbevolking.
Het virus brengt ons bij essentiële levensvraagstukken. In mijn snapshot diary stel ik mezelf ook soms vragen.

In tijden van besmetting

Het essay is vlot geschreven en telt zo’n 80 bladzijden. Een deel van de opbrengst gaat naar ‘medische onderzoeksinstellingen en aan hen die hard werken om de geïnfecteerden te genezen’. Het is te koop bij o.a. Bol.com voor €9,99.

Snapshot diary week #06/2020

6 beelden – 7 dagen

Met de klok mee

Vrijdag had onze school een ‘facultatieve vrije dag’. Geen pedagogische studiedag voor ons, zoals voor de rest van de Leuvense scholen. Dat dagje hadden wij al (gelukkig?) achter de rug. Het lief en ik trokken onze wandelschoenen aan en genoten van het prachtige natuurgebied in Averbode. Geen ijsjes evenwel. Een lege lekdreef!

Het lief en ik waren zo onder de indruk van Kamp Waes dat we ons ook aan oriëntatielopen wilden wagen. Omdat de kans dat ik zou verdwalen behoorlijk groot was, verdiepte ik mij al in kompas en kaartlezen. Een collega-expert (dankjewel) zou ons op weg zetten (en verliezen?) maar dat was buiten de aangekondige storm gerekend. Geen oriëntatieloop dus en op zondag netjes thuisgebleven.

Wij vierden vriendschap en het lief zijn verjaardag in een tapasbar waar er behalve Spaanse ongeveer alle Europese talen werden gesproken. Babylonische verwarring was het, maar de tapas smaakten.

Ik las deze week in het boek ‘Woman up’ van Eva Daeleman. Altijd gemengde gevoelens bij Daeleman, ze blijft uitdagen. Wat mij betreft haar beste boek. Ze citeert veel, dus geen idee of onderstaand citaat van haar is of een ander. Maar het blijft hier wel hangen.

Where focus goes, energy flows

(citaat uit ‘Woman up’, Eva Daeleman

Het lief is weer helemaal into chess en dat vind ik geweldig, want wie weet gaan we weer naar schaakdriedaagse, schaakweken etc. Met het caravannetje, de perfecte combinatie van hij die niet wild is van kamperen en ik die het woord schaken al zenuwachtig word en toch samen! De foto is er eentje het provinciaal schoolkampioenschap Vlaams-Brabant. Het lief keek toe en zag onze school zegevieren!

Het onderwijs. Het is heel vermoeiend al die meningen die men heeft over het onderwijs. Toch kom ik vaak met een grote glimlach thuis als het over de leerlingen gaat (en daar gaat het toch over?). Geen glimlach over alles wat er boven ons hoofd hangt en alle politiek.

Terug een snapshot diary?

Jaren aan een stuk maakte ik hier week na week een snapshot diary tot het vrij plots stopte. Het voelde niet meer goed aan en ik vond geen juist evenwicht meer. Er waren weken waarin ik enkel vertellen kon over kanker.

Maar ik vond ook niet zo goed meer het evenwicht tussen wat wel en wat niet te vertellen. Het is een evenwicht dat ik met bovenstaande formule (6 beelden) opnieuw probeer te vinden. Wie past deze formule beter bij me.

Westerbork

Never forget: Etty Hillesum – Auschwitz

Op 27 januari is het 75 jaar geleden dat het vernietigingskamp Auschwitz werd bevrijd. Voor veel joden was het echter te laat, ook voor Etty Hillesum, een Nederlandse jonge vrouw die via kamp Westerbork de fatale treinreis naar Auschwitz maakte. Ik las jaren geleden de dagboeken van Etty Hillesum en bezocht in de kerstvakantie kamp Westerbork.

Kerstvakantie in Drenthe

Toen we rond Kerst een weekje vakantie hielden in Drente zag ik dat ons vakantiehuisje niet veraf was van Westerbork. Dat zei me iets: was daar niet het kamp geweest waarover Etty Hillesum in haar dagboeken en brieven schreef? Het kamp waar ze aanvankelijk als joodse werkte, uiteindelijk verbleef tot zij, net zoals vele anderen, ‘op een dinsdag’ de noodlottige trein moest nemen richting Auschwitz ?
Ik las haar dagboeken voor het eerst in het vierde middelbaar, maar sindsdien is ze nooit meer helemaal uit mijn gedachten gegaan.

Hillesum over Westerbork in Drenthe :
Men had het gevoel een stukje van het Joodse “Schicksal”
der laatste 10 jaren in een tastbare vorm voor zich te zien.
En dat, terwijl men dacht, dat er in Drenthe alleen maar hunnebedden waren.

Een vrouw met open blik op de wereld

In haar dagboeken leerde ik Etty Hillesum kennen als een intelligente jonge vrouw op zoek naar zichzelf en haar levensdoel. Ze ziet vanuit haar kamertje in Amsterdam hoe de sfeer tegenover joden grimmerig wordt. Joden worden uit het maatschappelijk leven geweerd, rechten worden hen ontzegd, het openbaar vervoer is niet langer voor hen toegankelijk. Er zijn geruchten over kampen, maar niet over vernietigingskampen. Door het lezen van haar dagboeken en het bezoek aan Westerbork leerde ik dat het besef dat Nazi-Duitsland op de ‘totale vernietiging van joden’ uit was, maar heel geleidelijk groeide.

Geloof in de mensheid

Wat mij altijd opnieuw opviel in haar dagboeken was haar immens geloof in de mens. Ze geloofde dat iedereen tot ontzettend veel goedheid in staat was. Via haar dagboeken en vrienden stelt ze zichzelf in continu in vraag.

Mijn studeren is ook eigenlijk niet het verzamelen van kennis, maar het zoeken naar dingen achter de dingen, heel bescheiden en eenvoudig gezegd: het zoeken naar het raadsel van het leven. Waar waarschijnlijk ieder mens op zijn manier naar zoekt. En het raadsel van het leven bestaat niet. (E.H..)

Westerbork

Op een koude decemberdag bezochten wij kamp Westerbork. Kamp Westerbork is één van de concentratiekampen in Nederland. Joden en wat onder het ruime begrip ‘zigeuner’ viel, leefden er in barakken.

Kamp Westerbork waar Etty Hillesum verbleef

Wat zich daar het laatste halve jaar voor onze ogen aan menselijk leed heeft afgespeeld en zich dagelijks nog afspeelt, is meer, dan één enkeling in een half jaar zou kunnen verwerken. Men hoort het dan ook dagelijks om zich heen in alle toonaarden: ‘We willen niet denken, we willen niet voelen, we willen zo gauw mogelijk vergeten.’ En het lijkt me toe, dat dit een groot gevaar is. Het is waar, er gebeuren dingen, die we vroeger met onze rede niet voor mogelijk gehouden hebben. Maar misschien hebben we nog andere organen dan de rede in ons, die we vroeger ook niet gekend hebben en die in staat zouden zijn dit verbijsterende te bevatten.

uit: Hillesum, Etty. Twee brieven uit Westerbork (Dutch Edition) . Balans, Uitgeverij. Kindle Edition.

Een halve vierkante kilometer

Zo groot is het domein volgens Hillesum.

In enige maanden tijds is de bevolking van Westerbork aangeslibd van 1000 tot plus minus 10.000 man. De grootste aanwas dateert uit de gruwelijke “Octoberdagen”, toen, na een massale Jodenjacht door geheel Nederland, Westerbork geteisterd werd door een mensenoverstroming, die het bijkans te verzwelgen dreigde. Het is daar dus niet bepaald wat men noemen kan een organisch gegroeide samenleving met een regelmatige ademhaling, maar toch – en dat is zo adembenemend – kan men er alle aspecten, klassen, ismen, tegenstellingen en stromingen van de hedendaagse maatschappij terugvinden. (En de oppervlakte blijft nog steeds één halve vierkante kilometer).

Hillesum, Etty. Twee brieven uit Westerbork (Dutch Edition) . Balans, Uitgeverij. Kindle Edition.

Westerbork, het kamp waar Etty Hillesum in barakken verbleelf.

Veel is er heden niet meer te zien en dat maakt het misschien nog indrukwekkender. De leegte en de stilte omdat het niet te duiden is, er geen voorstellingmogelijk is. De stilte van de dood.
Vanaf het museum wandelden wij anderhalve kilometer door de bossen. Ik kan het iedereen aanbevelen om te wandelen in plaats van het pendelbusje te nemen. Het laat je aan de lijve voelen hoe ‘verborgen’ het kamp was in de vreedzame bossen. Je wordt vanzelf stil.

Het museum

Het kleine museum vertelt indringend het verhaal van de duizenden kampbewoners. Dagelijkse voorwerpen, foto’s, zelfs filmpjes over het kampleven kan je er zien. Vooraan het museum ligt een boek waarin je namen kan opzoeken. Ik zocht de naam van Etty terug en zag dit:

Ik vergeet je niet! Boek met namen van allen die ooit in het kamp Westerbork waren. Ook Etty Hillesum.

Nooit meer vergeten

Hoe is dit kunnen gebeuren? Hoe is iemand tot zoiets in staat? Dat zijn vragen die veel mensen zich terecht stellen. Alleen: zoiets is niet van vandaag op morgen gebeurd. Het nazisme was niet in één dag de gedragen overtuiging miljoenen mensen. Het is een klein zaadje dat groter wordt, een monster dat gevoed wordt en uiteindlijk de wereld bedreigt: wanneer men mensen niet meer als individuen ziet, wanneer men polariseert en groepen tegen elkaar opzet, wanneer vrije meningsuiting onder druk staat, de media gretig polariseert, wanneer gedacht worden in termen van wij tegen zij.

Komen de jaren 30 terug?

Soms lees je dat wel eens. Dat deze tijd kenmerken heeft van de jaren 30. Ik ben geen historica en weet er te weinig van af om dergelijke vergelijkingen te kunnen maken. Toch ben ik op mijn hoede.

Nu en dan stil staan bij wat zo’n kleine 100 jaar geleden gebeurde helpt me daarbij. Evengoed als Etty Hillesum.

Bij deze: “Etty, ik ben je niet vergeten. Evenmin als je vele lotgenoten”.

Dagboeken

Etty Hillesum, het verstoorde leven
Etty Hillesum Het werk
Etty Hillesum, Brieven uit Westerbork

Etty Hillesum, Het verstoorde leven, uitgeverij Balans (33ste druk), 272 blz., te koop bij Bol.com voor € 17,50.
Etty Hillesum, Het werk, uitgeverij Balans (6de druk), 876 blz., Te koop bij o.a. Bol.com voor € 34,99. In dit boek vind je alles, dus ook de brieven.
Etty Hillesum, Twee brieven uit Westerbork , uitgeverij Balans, 2013, te koop bij o.a. Bol.com voor € 7,50.

2019: alle gelezen boeken

2019 werd onverwacht mijn meest succesvolle leesjaar tot nu toe. Althans, voor zover ik het een beetje bijhoud. 42 boeken las ik, dat zijn er 10 meer dan ik in mijn readingchallenge had gehoopt. Hieronder een simpele lijst van alle boeken die ik in 2019 las. Enkele non-fictie en vakliteratuur werd niet opgenomen.


Misschien kan dit je inspiratie geven? Onderaan de omslagen van de boeken vind je een simpele lijst met meer info per boek.

AuteurTitelOnderwerpInfoBesproken
Atwood, MargaretDe testamentenRomanReview
Brown, JoeySchrijven naar bewustzijnpsychologiereview
Cain SusanStilOver introvert zijn in een wereld waar extravert zijn dominant isreview
Chabot, PascalFilosofie van de burn-outpsychologie, burn-out
Claudel, PhilippeLa petite fille de Monsieur Linh Romanreview
Coyle, DanielThe culture codepsychologie, management
Crouch, BlakeResetroman, fantasyreview
Dubois, PhilippeDe 22 levenslessen die vogels ons lerennon-fictie
review
Duhigg, CharlesThe power of habitpsychologie, managementreview
Fellowes, JessicaDe MitfordmoordenRoman, detectivereview
Follett, KenVal der titanenhistorisch roman
Franse, Rachel100 dagen kankergetuigenis, kankerreview
Fried, JasonIt doesn’t have to be crazy at workHR-managementreview
Fry, HannahAlgoritmes aan de machtwiskunde, sociologie, ICT, privacyreview
Glei, J. Manage your day-to-dayself-management, time-management
Godin, SethThe Dip, a little book that teaches you when to qumanagement
Gottlieb, LoriMisschien moet je eens met iemand praten?psychologiereview
Haijtema, MoniqueNooit meer een zelfhulpboekpsychologie
Jonasson, JonasHitman Andersroman
Jones, TarayaEen ongewoon huwelijkroman, VS, relatie, sociologie, rassendiscriminatiereview
King, PatrickThe science of getting startedself-management, time-management
Kuijer, GuusDe bijbel voor ongelovigenroman, religie
Laureys, StevenHet no-nonsense meditatieboekmindfulness
Lybaert, WimDe Columbusreisverslagen en mijmeringenreview
Maex, EdelIedereen weetMindfulness
McIntoch, DianeStress, de psychologie van het omgaan met drukpsychologiereview
Nelis, IngridGekleurde tranenpyschologie, levensverhaalreview
Newport, CalDigitaal minimalismeMinimalismereview
Newport, CalDiep werkmanagementreview
Parker, DavidThe more you do the better you feelself-management, time-management
Patchett, AnnThe Dutch House - ook in Nederlandse vertalingRomanreview
Pease, Alan & BarbaraHet antwoordnon-fictie, lifestylereview
Pfeijffer, Leonard lljaGrand Hotel EuropaRoman - massatoerisme, migratiereview
Proust, MarcelOp zoek naar de verloren tijd - De kant van SwannRomanreview
Rubin, GretchenOuter Order, Inner Calmopruimen, prioriteiten
Shepard, SarahThe PerfectionistsYoung Adult, romanreview
Sigurðardóttir, SteinunnHeidaroman (speelt zich af in IJsland)
Stone, Victoria HelenFalse Steproman
Sunim, HaeimHouden van dingen die niet perfect zijnMindfulnessreview
Toeps, BiancaMaar je ziet er helemaal niet autistisch uitgetuigenisreview
van Dis, AdriaanDe wandelaarromanreview
Van Landeghem, MargotDurven kijken naar tranenpsychologie, traumareview
Van Spilbeeck, BoBo, eindelijk vrouwpychologie, transgenderreview
Wieringa, TommyDe heilige Ritaroman
Zucherberg, RandiPick Threemanagementreview