Categoriearchief: gelezen

Summerreading: Reset – Blake Crouch

Reset blijft je achtervolgen

Ooit Black Mirror gezien op Netflix? En dan dat rare gevoel gehad dat dit wel eens de toekomst kon zijn? De nabije toekomst? Minority Report met Tom Cruise gezien ? De drie vrouwen drijvend in een bad, met zicht op de toekomst?

Reset van Blake Crouch zit helemaal in die sfeer. Het moest maar eens mogelijk zijn.

Reset Blake Crouch
Reset – Blake Crouch

Herinneringen vasthouden

Helena is een neurowetenschapper die sterk onder de indruk is van de achteruitgang bij haar dementerende moeder. Ooit zal haar moeder zo goed als geen herinneringen meer hebben, wat als er een manier bestond om die herinneringen vast te houden? Ze dient een aanvraag in voor een onderzoeksbeurs en staaft die met goede vooruitzichten. Wellicht zijn er wel degelijk manieren om die herinneringen vast te houden en het gestaag verlies ervan tegen te houden. Toch vindt ze niemand om haar onderzoek te financieren.

Meer dan herinneringen vasthouden

Dan komt het moment dat iemand uit de privéwereld bereid is om haar onderzoek te financieren. De financiëen zijn onbeperkt en haar vreemde sponsor lijkt meer te weten van het project dat zijzelf. Ze wordt omringd door de beste wetenschappers en boekt spectaculaire vooruitgang met was ze ‘de geheugenstoel’ noemt. Het onderzoek en de bouw van de stoel zijn uiterst geheim. Het hele labo is gebouwd op een oud boordplatform waar je moeilijk toegang toe krijgt. Slade, projectleider en financierder, houdt de touwtjes strak in handen.

Uiteindelijk slaagt Helena erin om herinneringen neurologisch te bewaren. Eind van het verhaal voor Helena, zou je denken, maar dan pas begint het. Haar opdrachtgever daagt haar uit om verder te gaan. Het registreren van een herinnering kan immers gebruikt worden als ankerpunt om terug in de tijd te gaan.

Wat als je door een herinnering via de machine te registreren terug kon gaan naar die herinnering en je leven vanaf dan opnieuw kon leiden? Zonder dat anderen daar iets van af weten? Nooit meer de gedachte ‘had ik maar’ … want je kon naar dàt punt in je leven teruggaan om het anders te doen, in een paralelle tijdslijn. De ‘prijs’ is het opgeven van je huidige leven, want teruggaan betekent sterven in deze tijdlijn. Maar evengoed word je herboren, leef je opnieuw, 10 of 20 jaar terug. Met de wijsheid van 10,20 jaar ver.

Gigantische gevolgen

Wanneer je dat kon, kon je uiteindelijk hele geschiedenis herschrijven. Getrainde soldaten kunnen teruggaan in de tijd voor dictators aan de macht kwamen en ze doden voor ze gevaarlijk werden. Rampen konden vermeden worden in de paralelle tijdslijn. Je zou zoveel kunnen ‘springen in de tijd’ als je wil. Iedere keer doodgaan, dat wel, maar ook iedere keer opnieuw leven.

Het brein kan maar zoveel aan

Uiteindelijk loopt het allemaal fout. Het brein herinnert zich vorige tijdlijnen. Mensen zien hun kinderen sterven (uit de vorige tijdlijn) terwijl ze ze net gered hebben. Ze herinneren zich andere partners en relaties. Militaire grootheden ontkenenen oorlogen omwille van ‘De Stoel’ waar ze naar goedbevinden teruggaan in de tijd om continu de geschiedenis te veranderen. De wereld stevent af op een apocalyps. Letterlijk door de militaire invasies, maar ook door het brein die het begeeft. Mensen plegen zelfmoord, hebben geen idee meer wie ze werkelijk zijn of in welke werkelijkheid ze leven.

Dit had nooit mogen gebeuren

Er is maar één manier om dit ‘ongedaan’ te maken: zorgen dat de stoel nooit werkelijkheid wordt. Het wordt het levensdoel van Helena, die er meteen vele levens moet voor doorlopen, met bovenal veel falen. De technologie van De Stoel staat immers op Wikileaks, waardoor iedereen er al lang geen sprake meer is van één stoel. Iedereen heeft zo zijn redenen om de eigen of wereldgeschiedenis te herschrijven…

Voor wie is dit boek?

Ook al is het pure fictie (ja toch?), er staan bladzijden vol wetenschappelijke fundering over De Stoel in het boek. Tuurlijk is het niet mogelijk, Blake Crouch maakt echter zo’n goed gebruik van allerlei wetenschappelijk kennis dat hij je helemaal meeneemt in het verhaal. Hoeveel mensen zeggen immers niet dat ze bij een bijna doodervaring hun hele leven voorbij zien flitsen? Wat gaat er allemaal door je hoofd bij extreme stress? Neurologisch? Valt daar niet iets mee te doen ?

Dit is in de letterlijke zin science fiction, maar wel op zo’n manier dat het verhaal bijna geloofwaardig is. Er zijn de klassieke good ones en bad ones en uiteraard ontbreekt een stuk romantiek niet. Hou je van Black Mirror, dan is Reset van Blake Crouch zeker een boek voor jou.

Blake Crouch krijgt lof van de grootste supenseschrijvers

Reset is de grootste boekdeal ooit die Netflix binnenhaalde. Dat zegt veel, héél veel. Of wat dacht je van Karin Slaughter die Reset “schaamteloos grensoverschrijdend en compleet verrassend” noemt. Of Lee Child – auteur van o.a. de reeks met Jack Reacher in de hoofdrol – die één en al lof is over het schrijversdebut van Blake Crouch?

Praktisch

Blake Crouch, Reset telt 352 blz. en is uitgegeven door The House of Books (juni 2019). Het is de Nederlandse vertaling van Recursion dat ook in juni uitkwam.
Te koop bij o.a. Bol.com voor €21,99 (paperback), €9,99 (e-book) en gratis voor abonnees Kobo Plus.

Naar welk moment in je leven
zou jij terug willen gaan
om je leven te herschrijven?

Dat is de vraag die mij het meest bezig hield tijdens het lezen van het boek. Zou ik het willen? En hoe zou ik het dan anders doen? Wat zou ik achterlaten?

Alleen al die mijmeringen zijn het lezen van het boek waard !

Summerreading: The Perfectionists (NL) – Sarah Shepard

Nooit gedacht dat ik iets van Pretty Little Liars zou lezen, Young Adult en hoeveel diepgang heeft het? Maar o ik heb stiekem zo genoten! In drie dagen had ik het boek uit en wil nu al een volgend lezen. Sharah Shepard houdt het boeiend en met opnieuw de meiden van Pretty Little Liars verveel je je geen moment. The Perfectionists is een spin-of van Pretty Little Liars – dus wie dacht de verhalen al op Netflix te hebben gezien: nee hoor ! Helemaal nieuw is dit!

The Perfectionists

Stiekem blij mee

Dit boek werd mij toevallig in de schoot geworpen en omdat ik de hele zomerperiode open staan voor allerlei literatuur en het niet altijd zwaar en gewichtig hoeft te zijn, dacht ik: ik geef het een kans. Haha, daar zat ik dan, avond na avond, totaal geen interesse meer voor zelfs Britse en Scandinavische detectives, maar wel met dit boek in de hand.
De titel doet vermoeden dat het in het Engels is, maar dat is niet zo, ik las netjes de Nederlandse vertaling.
Mijn (vermeende?) literaire ziel zal het misschien geen hoogstaande literatuur vinden, ik heb er wel van genoten en hou er een geweldig goodfeel aan over.

The Perfectionists: band met Pretty Little Liars

Ik kende Pretty Little Liars. De dochter had hier ooit afleverlingen gezien en ooit vond ik het een welkome serie om bij te fitnessen. Vijf meiden op een Amerikaanse highschool, immens ambiteus en continu in gevecht om hun populariteit te behouden. Dat er hier en daar ook eens een dode valt, dat lijkt de meest normale zaak te zijn.

The Perfectionists is een spin-off van Pretty Little Liars, maar de band is duidelijk. De vijf dames behouden de hoofdrol en alles blijft draaien rond het zich standhouden in een rijk milieu waar weinig is zoals het lijkt te zijn.

De druk om erbij te horen is immens.

Perfectie gaat nu eenmaal gepaard met druk. De scholieren hier behoren tot de beste van het land, dus moeten ze af en toe een beetje stoom afblazen. Wat vijf meiden echter niet weten is dat stoom dezelfde brandwonden kan veroorzakelijk als open vuur. En iemand staat op het punt in vlammen op te gaan.

Uit de proloog

Verdacht van moord

Tijdens een les filmgeschiedenis fantaseren een aantal leerlingen hoe ze de pestkop van de klas om het leven zouden brengen. Het is pure fantasie, maar het zou best wel het verdiende loon zijn van Nolan Hotchkiss die er een sport van maakt om studenten te misleiden en vervolgens af te persen. Hij is rijk, haalt hoge scores, dus wie kan hem wat maken ?

Op een feest van Nolan besluiten de vriendinnen wraak te nemen op Nolan. Niet met een moord, maar met een prank: ze verdoven hem en schrijven woorden als bedrieger etc. op zijn voorhoofd. De sociale media doet de rest.

Tot ze de volgende dag horen dat Nolan vermoord is. En wel precies op de manier waarop ze het in de klas gefantaseerd hadden…

Hoe moet het verder ?

Het lijkt een immens karwei, hoe moeten ze in godsnaam bewijzen dat ze er niets mee te maken hadden? Waren ze immers niet op het feest? Staan hun vingerafdrukken niet overal ? Heeft iemand in de klas hun fantasieën over de moord gehoord en vervolgens gruwelijk misbruikt? Wie dan? En hoe ?

De druk om erbij te horen

Toch is The Perfectionists geen klassieke whodunit, het thema van jong zijn op een middelbare school en de strijd om erbij te horen loeit hard. Julie mag dan wel het populairste meisje van de klas zijn, ze draagt een pijnlijk geheim dat ze angstvallig verbergt. Parker, ooit één van de mooiste leerlingen op school, is aangevallen door haar vader en draagt daar letterlijk de littekens van in haar gezicht. Soms blijken vrienden helemaal geen vrienden maar doen ze maar alsof om later het vertrouwen compleet te schenden en hogerop een andere ‘sociale’ ladder te komen.

Dat ik blij ben dat ik geen scholier meer ben, al is het in dit boek behoorlijk over the top, maar dat mag ook. Het is geen realisme, dit boek.

Anderzijds is dit een prima boek om mét je dochter te lezen, kan je meteen samen op zoek naar het plot én je hebt bakken gespreksstof. (Zoals: hoeveel hiervan is mogelijk?)

Netflix ?

Toch liever gewoon via Netflix kijken? Ik geef toe dat ik even gepiept heb. Ik wou zien wat er ze ervan gemaakt hebben, maar de serie moet nog uitkomen. Geduld, geduld, of liever: lees het boek!

Praktisch

Sara Shepard, The Perfectionists (reeks Pretty Little Liars), uitgegeven door Moon, 256 bladzijden, juni 2019. Te koop bij o.a. Bol.com voor € 16,99. (Paperback)
De titel mag dan wel in het Engels zijn, het boek is in het Nederlands (vertaald).

Mitford moorden

Summerreading: De Mitfordmoorden – Jessica Fellowes

Downton Abbey meets de vrouwelijke Hercules Poirot

Mitfordmoorden

Dit boek verdient de naam ‘pageturner’, want toen het einde naderde ging ik spontaan trager lezen omdat ik niet wou dat het eindigde.

Het verhaal speelt zich af in England, net na de Eerste Wereldoorlog. Een vrouw, voormalig verpleegster tijdens de oorlog in Ieper, wordt vermoord teruggevonden in een trein. Niemand heeft iets gezien en de motieven zijn al even mysterieus.

Louisa woont samen met haar moeder in de achterbuurten van Londen. Na de dood van haar vader regeert de geweldadige oom over haar. Louisa leerde op jonge leeftijd de kunst van het zakkenrollen, maar nu ze een jonge vrouw is, ziet haar oom Stephen nieuwe mogelijkheden om geld aan haar te verdienen.

Dat gaat haar echter te ver en dankzij een toevallige ontmoeting kan ze aan de slag als kindermeid in een herenhuis. Haar leven neemt een positieve wendling. Ze leert een jonge politie-officier kennen en gaat samen met hem en de jongste dochter op speurtocht naar de moordenaar van de verpleegster.

Spanning en romantiek

Jessica Fellowes weet in De Mitfordmoorden beide zaken prima te combineren. Soms ging ik helemaal op in de verhalen van het huishouden van de Mitfords, dan weer wou ik vooral weten hoe hoe het zat met de moordenaar van Miss Nightingale .

In de Mitfordmoorden hebben vrouwen de hoofdrol

Vrouwen hebben in De Mitfordmoorden sterke rollen. Ze nemen hun lot in eigen handen, ook al leven ze in een maatschappij waarin vrouwen een ondergeschikte rol hebben. Ze zijn intelligent en laten zich niet van de wijs brengen.

Praktisch

Jessica Fellowes, de Mitfordmoorden, Volt uitgeverij, 2019, te koop bij o.a. Bol.com voor €17,50. (paperback), het ebook kost €11,99

Nog meer zin in Summerreading ?

Gelezen: Macht der gewoonte/Power of habit -Charles Duhigg

“All our life, so far as it has definite form,
is but a mass of habits”

William James, 1892

We zijn gewoontedieren

Wanneer je een doordeweekse dag overloopt, dan merk je dat de uitspraak van William James ook voor jou geldt. Wellicht heb je een bepaalde routine bij het opstaan. Dat begint al bij het uit het bed stappen, badkamer, het wekken van gezinsleden tot het maken van het ontbijt. Zo’n routines of gewoonten maken het ons makkelijk, want we hoeven niet meer na te denken over iedere beslissing. We leven op automatisch piloot en dat spaart energie en zorgen.

Gewoontes zijn sterk. Heel sterk.

Gewoontes mogen dan wel veel energie uitsparen en bijzonder sterk zijn, ze zijn ook neutraal. Ze kunnen goed zijn en je dichter bij je doel brengen of net slecht waardoor je inspanningen nutteloos lijken. Gewoontes zijn diepgeworteld, zowel de goede als de slechte. Omgekeerd geldt dat het absoluut niet meevalt om een gewoonte af te leren. Het is maar de vraag of je uberhaupt een gewoonte kan afleren.

Een boek over gewoontes – The power of habit

Charles Duhigg (onderzoeksjournalist, winnaar van o.a. de Pulitzerprijs) schreef een boek over de macht van gewoontes. Hij deed onderzoek naar wat een gewoonte precies is en waarom het zo moeilijk is om ze te veranderen. Hij zag het mechanisme en vond meteen een manier om slechte gewoontes toch om te buigen. Ja, ombuigen of veranderen, want een gewoonte afleren is bijzonder moeilijk.

When a habit emerges, the brain stops fully participating in decision making. It stops working so hard, or diverts focus to other tasks. So unless you deliberately fight a habit— unless you find new routines— the pattern will unfold automatically.

Charles Duhigg

Alles in onze wereld is een verzameling van gewoonten. Ook onze samenleving hangt samen door allerlei gewoontes. Bedrijven stoelen om (al dan niet goede) gewoontes. Ik had vooral belangstelling in de formule van de gewoonte en hoe je ze kan omkeren.

De kracht van gewoontes

De kracht van een gewoonte zit erin dat je je er geen vragen meer bij stelt. Het kost je geen wilskracht en nauwelijks groot bewustzijn. Ik mag nog zo moe zijn, als ik ‘s avonds de trap opga, dan passeer ik altijd langs de badkamer. Bijna automatisch neem ik mijn tandenborstel. Ik leg mijn kleren steevast op dezelfde plaats, stap naar bed, controleer de wekker en doe dan pas mijn schoenen uit. Misschien klinkt dat een beetje overdreven, maar denk maar eens na over jezelf. Grote kans dat jij ook een avondroutine hebt en dat je modus op automatische piloot staat.

Maar evengoed loop ik op automatische piloot naar de snoepkast als ik ‘s avonds voor TV zit.

Dat wou ik niet meer dus pastte ik het recept van Duhigg toe. En ja, het lukte !

De structuur van een gewoonte

Volgens Duhigg bestaat een gewoonte uit 3 componenten: een trigger, de gewoonte zelf en de beloning.

Voor mij was dat ‘avond en relax voor TV’ -> iets lekkers uit de keuken halen -> genieten van het lekkere.

Duhigg zegt dat je zo iedere gewoonte kan ontleden. Wil je je gewoonte veranderen, dan moet je iets met deze formule doen.

Het veranderen van een gewoonte

Eerst het slecht nieuws: je krijgt die 3 componenten moeilijk uit je systeem, al helemaal niet als de trigger blijft en de beloning. Wat kan je dan wel doen ?

Volgens Dugigg gaat het erom dat je begin en einde blijft houden. In mijn geval bleef de trigger (ik kijk ‘s avonds nog altijd nu en dan TV) en ik blijf evengoed genieten van iets lekkers. Tegenwoordig is dat 1 pakje crackers en een potje humus. De 3 componenten blijven, de trigger blijft, net zo goed als de gewoonte.

Toch is het niet altijd zo simpel en duidelijk. Duhigg geeft zelf een prima voorbeeld. Hij merkte om dat hij rond 15 uur een hongertje kreeg, naar de cafetaria ging om een koffiekoek, een beetje bleef babbelen en mooi tegen 15.15 terug aan zijn bureau zat.

Het eerste wat hij onderzocht was de trigger. Dit was zijn conclusie: rond 15 uur had hij last van een dipje. Hij verveelde zich wat en was minder geconcentreerd rond dat uur. Honger ? Verveling ? Vermoeidheid ? Was de beloning het verzadigd gevoel, de suikerboost of was het iets anders ? Dit was zijn gewoonte in componenten verdeeld:

  • Trigger: middagdipje (nood om de benen te strekken, minder concentratie)
  • Routine: wandelen tot aan de cafétaria
  • Wat is de beloning ? Suikerboost/stillen van honger/sociaal contact met collega’s

Na allerlei experimentjes (niet gaan naar de cafetaria, een koek op bureau eten, een wandelingetje doen ipv een koek te kopen), koffie drinken etc. kwam hij tot het besef dat de werkelijke ‘beloning’ sociaal contact was. Zijn echte behoefte was even te ontsnappen aan het werk waaraan hij bezig was en fysiek als geestelijk even de benen te strekken.

Gevolg: rond een uur of drie gaat hij naar een collega, neemt een appel mee en doet een praatje. Tegen 15:15 uur zit hij weer prima (en content !) achter zijn bureau. Dat brengt ons naar de nieuwe routine:

  • Trigger: middagdipje (nood om de benen te strekken, minder concentratie)
  • Routine : wandelen tot bij collega, appel eten
  • Beloning: sociaal contact, beweging

Nieuwe gewoontes aanleren

Een gewoonte veranderen is nog iets anders dan een nieuwe gewoonte aanleren. Bij het eerste heb je immers al 2 van de 3 elementen goed. Een nieuwe gewoonte aanleren is iets anders. Hoe worden gewoontes aangeleerd? Simpelweg, door verlangens te cultiveren. Je hebt zin in iets, je bent onrustig, je hebt de indruk dat je persé dit of dat moet… Uiteindelijk zal je bij de trigger met je geest al helemaal bij de beloning zijn, waardoor het nog moeilijk is om het niet te doen.

This is how new habits are created: by putting together a cue, a routine, and a reward, and then cultivating a craving that drives the loop.

Ik herken dat enigszins. In tijden waarin ik veel loop kan ik onrustig zitten op mijn stoel omdat mijn lichaam snakt naar die adrenalineboost (beloning). Ik anticipeer bijgevolg al aan iets wat nog moet komen. Het is zo sterk dat het werkt als een magneet.

Loop ik echter een lange tijd niet, dan is de betovering verbroken. Wanneer ik vervolgens aan lopen denk, denk ik vooral aan veel inspanning en ongemak. De loop is kapot.

Een vierde component ?

Is het dan – theoretisch althans – zo makkelijk (althans theoretisch) om een gewoonte te veranderen? Uit onderzoek bleek dat er nog een cruciale (en nogal evidente) factor was: geloof.

Uit onderzoek bij groepen alcoholisten (iedere verslaving is in zekere zin een slechte gewoonte), bleek dat het wijzigen van de gewoonte meer kans tot slagen had wanneer de deelnemer geloofde. In God ? Nee, maar wel dat hij geloofde dat het veranderen van de gewoonte hem/haar tot iets beters zou brengen.

However, those alcoholics who believed, like John in Brooklyn, that some higher power had entered their lives were more likely to make it through the stressful periods with their sobriety intact. It wasn’t God that mattered, the researchers figured out. It was belief itself that made a difference. Once people learned how to believe in something, that skill started spilling over to other parts of their lives, until they started believing they could change. Belief was the ingredient that made a reworked habit loop into a permanent behavior.

Ik denk dat wij dat simpelweg de kracht van de motivatie zouden noemen. Wanneer ik naar mijn gewoontes bekijk en die wil veranderen, merk ik soms wel dat er iets ontbreekt aan de motivatie, zeker als de beloning minder of anders is. Gelukkig kan je ook daaraan werken, maar dat is dan weer een ander boek!

Een echte eye-opener

Dit boek was voor mij een ongelooflijke eye-opener, al hoefde ik al lang niet meer overtuigd te zijn van de kracht van gewoontes. Overal zag ik gewoontes. Ik merkte op dat beleefdheid een gewoonte is. Veel mensen zeggen ‘bedankt’ of ‘dankjewel’ zonder er nog bij na te denken, maar ik ken evengoed kinderen die het niet doen. Zijn die kinderen an sich onbeleefder? Eigenlijk niet, die gewoonte is hen gewoon niet aangeleerd.

De marketingwereld – Duhigg wijt er hele hoofdstukken aan – staat vol van het creëren van gewoontes. Ze proberen een verlangen in jou te wekken (reclame van pizza ‘s avonds) waardoor je de handelt (doos pizza uit de oven) en beloond wordt met gezelligheid (volgens de reclame) of toch op z’n minst het genieten van lekker eten. Ik leerde dat tandpasta helemaal niet hoeft te schuimen maar dat dat een marketingtruc is. Anders hebben mensen het gevoel niet dat ze hun tanden goed gepoetst hebben (beloning).

Maar ook in mijn eigen leven zag ik tal van gewoontes en zag ik al snel welke mij werkelijk vooruit hielpen en welke net niet.

Wat werkt voor mij?

  • Het visualiseren van het doel (beloning)
  • Het ‘s morgens lezen van de doelen (SMART goals)
  • Het vermijden van de trigger (geen chocolade in huis = geen chocolade eten)
  • Het niet breken van de keten. Een simpel systeem, je zet kruisjes per dag er iets gelukt is. Ik was verwonderd van de kracht ervan toen ik in januari een no spend maand organiseerde.
  • Het zoeken naar alternatieven (zoals Charles Duhigg). Ik heb wel degelijk echt honger rond 10 uur. Dus kan ik maar beter iets gezonds bijhebben. (Al blijft al dat snoep in de leraarskamer hoog aaantrekkelijk, gelukkig is er ook soep op het werk!).
  • De meest gekende (en succesvolle) methode blijft ook voor mij het koppelen van een nieuwe gewoonte aan een oude. Bv. De zogenaamde 5′ avondopruim voor het slapengaan. Dat ziet er dan zo uit: naar boven willen gaan/eind van de dag (trigger), kookwekker op 5 minuten zetten en gedurende die 5 minuten wat opruimen, naar boven gaan. De beloning lijkt mij nogal evident (opgeruimder) al is de beloning hier evengoed a) dat het maar 5 minuten duurt, dus het afgaan van de wekker is ook een beloning ! en b) dat ik ‘s morgens niet meer de glaasjes op de salontafel zie staan !

Praktisch

Charles Duhigg, Macht der gewoonte, uitg. Ambo/Anthos 2015, 384 blz, te koop bij o.a. Bol.com voor €20,99.
Ik las de Engelse (originele) uitgave, The power of Habit, uitg. Cornerstone 2013, 400 blz., te koop bij o.a. Bol.com voor € 9,89.