Categorie archief: Geen categorie

Gelezen: Nooit meer een zelfhulpboek – Dominique Haijtema

Gelezen

Hoezo, nooit meer een zelfhulpboek?

Wie nu en dan het magazine Happiness in handen neemt, heeft de naam misschien herkend. Haijtema schrijft blogs en artikels voor Hapiness. Van opleiding psycholoog en journalist schrijft ze voor diverse tijdschriften waarbij het accent dikwijls op de zoektocht naar een beter leven en werk ligt. Ik vroeg mij dan ook af of ‘Nooit meer een zelfhulpboek’ geen geweldige verkooptruc was, zoiets als: met dit boek zit je de rest van je leven goed en komt het allemaal in orde !

Een job tussen de grootste wijzen

Haijthema heeft in haar job als journalist tal van wijze mensen geïnterviewd. Haar boekenkast staat vol. Of het nu in Nederland, België of daarbuiten is, wie een beetje naam en faam heeft, ze sprak ermee. Dat moet toch tonnen wijsheid opbrengen? Een greep uit de lijst: Irvin Yalom (Amerikaans psychotherapeut en schrijver), Marianne Williamson (Amerikaans schrijfster), Anselm Grün (Duits monnik), Damiaan Denys (Belgisch psychiater en filosoof)… Het lijst je gaat verder.

Wat een rijkdom als je zo’n mensen mag interviewen! Maar meteen stak mijn wantrouwen weer de kop op: zou Haijtema met ‘nooit meer een zelfhulpboek‘ gewoon een samenvatting van al haar ontmoetingen maken? Een soort superwijsheid? Het beste van het beste?

Alles voor de wind en dan valt het stil

Dominique Haijtema schrijft over haar eigen leven. Ze komt over als een spring in ‘t veld, iemand vol energie die moeilijk kan stilzitten. Intelligent, gedreven, alles uit het leven persend. Iemand die er volop voor gaat. Surfend over de golven in Portugal tot ze uit de zee gered moet worden. Een hersenbloeding die haar leven plots op z’n kop zet.

Confrontatie

Het wordt een eerste confrontatie met het verplicht uit handen geven:

Het is een beproeving van de bovenste plank. ik moet precies dat doen waar ik niet goed in ben: afwachten, me rustig houden en afhankelijk van anderen zijn. Machteloosheid en woede wisselen elkaar in rap tempo af. Daar komt schaamte bij omdat ik weinig dankbaarheid voel omdat ik überhaupt nog leef en niet verlamd ben.

Rauwe eerlijkheid

Rauwe eerlijkheid is het, zoals ze het beschrijft. En nee, ze maakt niets mooier. Er komen geen wijsheden aan te pas. Geen boeken. Alleen ontzettend veel machteloosheid.

Ik mag dan een tweede kans hebben gekregen, binnen drie maand steek ik weer een middelvinger op als iemand mij klemrijdt. Maak ik mij druk om onbenulligheden. Koop ik spullen die ik niet nodig heb. Spreek ik af met mensen die ik niet wil zien om maar niet alleen te zijn.

De illusie van controle

Haar leven gaat verder. Zonder Grote Verlichting. Zonder grote wijsheden. Een schitterende job die ze later moet afgeven, een relatie die goed loopt maar het uiteindeiljk niet haalt. Er is geen beloning voor wie groot lijden zag. Geen compensatie. Wat sterft is de illusie dat we het leven onder controle hebben.

Bij iedere crisis sterft een stukje van ons ego: onze illusies dat wij alles onder controle hebben, alleen maar goed zijn, dat wij moeilijkheden uit de weg kunnen gaan of ons niets kan overkomen. (…) Alleen door pijn te mogen voelen over je middelmatige en vaak banale leven en afscheid nemen van je illusies over geluk kun je werkelijk geluk ervaren.

Anselm Grün, interview met Haijtema


De ene helft van Nederland adviseert de andere helft

Bij Haijtema wordt later ook epilepsie geconstateerd. Ze moet steeds meer uit handen geven: haar auto, maar ook haar vermogen tot concentratie. Ze gaat op zoek naar allerlei adviezen en hulpmiddelen. Die zijn er met hopen. Coaches, psychologen, het land lijkt er vol van te zijn. Ze komt tot de conclusie dat dit haar ‘leraren’ zijn:

De leraren die mij hielpen waren de leraren die in mij geloofden toen ik dat zelf niet deed. Die aanwezig waren. Die de helpende hand uitstaken maar mij nooit een kant op duwden. Die geen oplossingen boden, maar me leerden de juiste vragen te stellen.

Nooit meer een zelfhulpboek?

Ik noem zelfhulpboeken vaak intellectueel of spiritueel escapisme. Een mooie uitleg bevrijdt ons niet van wat gezien wil worden. Alles wat wij beleven is waardevol. Te vaak wordt gesuggereerd dat je de shit niet door hoeft. Maar je kunt niet om je eigen leven heen. (…) Onze kwestbaarheid is de waardevolle achillespees van de mens.

Acceptatie versus aanvaarding

Uiteindelijk komt Haijtema tot aanvaarding – niet dat dit het mooier maakt, net niet. Ik schreef er zelf – uit eigen ervaring – als eens iets over.

Er is een groot verschil tussen aanvaarden wat er is en accepteren wat er is. Accepteren betekent ermee doorgaan. Aanvaarden is, zoals de Engelsen het zo mooi zeggen, to face it, bereid zijn onder ogen te zien wat er is. Het is goed om rustig te kijken naar een situatie en wat het met je doet. Het heeft geen zin om je te verzetten, om te ontkennen of te bagatelliseren wat iemand of iets met je doet.

Samengevat

Nooit meer een zelfhulpboek

De titel van het boek zorgde ervoor dat ik het boek lang met veel argwaan heb gelezen. Ik vreesde dat ze het summum van wijsheid wou presenteren. Dat deed ze evenwel niet (of juist wel?). De hersenbloeding, de epilespie hebben haar leven compleet veranderd. De illusie dat het leven maakbaar is (als je maar het juiste doet) is doorprikt.

De hoofdstukken over haar leven worden afgewisseld met interviews en citaten met mensen met veel levenswijsheid. Het zijn beschouwingen over lijden en geluk, rouw en dood.

Nooit meer een zelfhulpboek slaat op de onmaakbaarheid van het leven en de opdracht om wat het leven ons ook brengt het in het gezicht te zien. Zonder vluchten maar met die tegenslagen toch weer op zoek naar wat echt geluk is. En nee, daar is geen recept voor.

Dominique Haijtema, Nooit meer een zelfhulpboek, 184 blz. , uitgegeven door Volt en te koop bij o.a. Bol.com voor €17,50 (hardcover) of 11,99 ebook.

Snapshot diary

Snapshot diary week #15 Noord-Nederland

En toen hoorde ik het lief dit zeggen…

Het was de week voor de vakantie en ik had mijn plannen om met de caravan richting Utrecht te trekken al klaar. Het lief was toe aan rust wat meestal zoveel betekent als een intens verblijf in zijn mans cave. Tot ik hem hoorde zeggen ‘we gaan naar Utrecht, met de caravan’. Eu, wij, zoals in jij en ik ?

Ik kon mijn geluk niet op, want niets liever dan een vakantie met het lief, maar ik ken ook wel de beperktheden van een caravan, hoe leuk die ook is. En dat is dat caravans geweldig zijn als je hoofdzakelijk buiten kan leven en de temperaturen van behoorlijke aard zijn. Met z’n tweetjes in zo’n caravan overdag – omdat het te koud is of regent, of zelfs in de voortent – is best wel een uitdaging.

Dus verliet ik het plan van de caravan (en Utrecht !) en boekte een huisje met zicht op zee (nou ja, het Markermeer) in Noord-Nederland. Ik had me laten leiden door een foto op Instagram, eentje van het Zuiderzeemuseum. Een ruim huisje met drie slaapkamers, mét centrale verwarming, warm water !

Onvoorbereid

We vertokken totaal onvoorbereid, maar anderzijds met een pak ervaring. Wij slagen er ondertussen al in om in een dik uur vertrekkensklaar te zijn en werkelijk niets te vergeten. Of het een mooie plaats was, of er iets te ontdekken viel, daar had ik het raden naar, maar ik had vertrouwen in het huisje en bovenal in het gezelschap van het lief (en veel boeken).

Toen kregen we een stuk uit de museumcollectie

Zuiderzeemuseum

We bezochten het Zuiderzeemuseum waar ons totaal onverwacht werd gevraagd of we een stuk uit de collectie wilden. Er werd een kunstwerk afgebroken (what’s in a word) en als bezoeker kon je een stuk meenemen naar huis. We waren overdonderd door de informatie maar deden toch maar mee en zijn zo elk geregistreerde bezitters van een stuk van een kunstwerk. Een stuk uit die hele berg (boven links) keramiek dus. Dat gebeurde in het kader van de museumweek.

Dat we compleet onvoorbereid waren, bleek later: wij waren matig enthousiast over het museum tot bleek dat er ook een buitenmuseum was. Een openluchtmuseum over het leven langs de Zuiderzee. De klok liep al tegen 16 uur aan en het museum sloot om 17 uur. Echt jammer, want dat buitenmuseum was meer dan de moeite waard. Wij hadden bovendien de koude nooroostenwind getrotseerd met onze fiets, terwijl we gratis de veerboot naar het zuiderzeemuseum hadden kunnen nemen. Tja, laat ons zeggen dat voorbereiding zijn voordelen heeft !

Feest, feest, feest !

Twee weekends, twee trouwfeesten. Wie zegt er dat er geen liefde meer is ?
Onze families doen volop mee ! Leve de liefde !

Eenzaamheid & zingeving

Eenzaamheid

Thema eenzaamheid in de krant

Ik las dit weekend in De Standaard een uitgebreide reportage over eenzaamheid. Geen statistieken, maar een aantal verhalen, over generaties heen over eenzaamheid. Ik kreeg het er koud van, werkelijk. Het waren indringende getuigenissen en wat mij het meeste trof, was de verwijzing naar zichzelf. Dat ze geen aansluiting vonden en dat het wel ergens aan zichzelf moest liggen. Maar dat ze er de vinger niet kunnen opleggen. Want die eenzaamheid, daar kiezen ze niet voor.

Eenzame leerlingen en jongeren

Soms zie ik het ook in de klas. Leerlingen die geen aansluiting vinden, die hard hun best doen maar het lukt niet. Omgekeerd, ze worden niet gepest of gemeden, van beide kanten is er vriendelijkheid en goede wil, maar het is een beetje zoals Ruben het in De Standaard zegt: “De Ruben” noemen ze me, maar ze bellen me nooit op.”

Dirk De Wachter

In De Morgen van dit weekend las ik dan weer een interview met Dirk De Wachter. Het woord eenzaamheid viel er niet, maar wel het ongelukkig zijn, het gebrek aan zingeving. Het trof mij, want ik vond het best herkenbaar wat er in bovenstaand citaat staat. Niet dat ik veel mensen om mij heen ken die werkelijk hun hele leven bezig zijn met ‘NV ik’ maar wel met hun projecten en dromen en realisaties. Ik pleit overigens schuldig wat dat betreft.

Levinas en Wittgenstein

Tijdens mijn studies filosofie heb ik uitgebreid kennisgemaakt met Levinas en Wittgenstein. Zij zetten de andere als fundamenteel gegeven in de menselijke zingeving. De Wachter verwijst naar hen.


Levinas zegt: wij zijn in de blik van de ander. Heidegger zegt: dasein ist mit sein

In politieke discours zie ik vooral de promotie van NV ik

Vervolgens verwijst hij naar het christendom:


Het principe dat je je iets aantrekt van de ander komt door de eeuwen heen in alle menselijke beschavingen naar voren, gelukkig maar. Alleen: het christendom heeft er een speerpunt van gemaakt. En nu we de christelijke structuren grotendeels hebben afgebroken, zeg ik: laten we dan ten minste de boodschap behouden.’

Ik vind dat best moedig. Je iets aantrekken van een ander is geen exclusief terrein van het christendom, maar het lijkt bovenals een boodschap nog weinig weerklank krijgt. Wanneer ik politieke verslaggeving bekijk, merk ik dat de NV ik behoorlijk wordt gepromoot: je moet succes hebben, aan het werk zijn, economisch relevant zijn etc.

Zou het kunnen dat we iets aan het vergeten zijn en daarom fundamenteel de verkeerde richting uitgaan ?

Snapshot diary

Snapshot diary week #12/2019 Eindelijk lente

Foto’s van deze week: studiedag over de onderwijshervorming, wandeling in Steenbergen (Noord-Brabant), bezoek aan Chocolate in Diest, fietsen in Bruinisse. Rest van de foto’s Zeeland, behalve die met de zonsondergang: congrescentrum van Nike.

Brompotten en eindelijk lente

Het was mij deze week overduidelijk dat het lente moét worden, want al die donkere maanden brengen uiteindelijk een wintervermoeidheid met zich mee die enkel en alleen te genezen valt met de lente. Ik zag leerlingen die ongewoon moeilijk deden, puur omdat ze moe en zenuwachtig waren. Laat ik maar eerlijk zijn, niet alleen leerlingen.

Ik zag evengoed dat mijn agenda behoorlijk vol zat deze week en vroeg me af hoe ik het zou volhouden. Ik deed twee dingen: ik schrapte één van de twee avondevents én ik boekte een weekend licht. Oftewel Zeeland. Uitwaaien en véél licht.

De onderwijshervorming

Als u niet in het onderwijs staat heeft u er misschien nog niet van gehoord, maar het onderwijs wordt hervormd. Althans, zo heet het, want veel blijft ook simpelweg bestaan. Er komen nieuwe cursussen en geactualiseerde inhouden. Dat is geen luxe en mag best wel om de zoveel tijd.

Het leverde mij een extra avond op voor de voorstelling van het nieuwe vak ‘Mens en Samenleving’ én een vormingsdag (op mijn vrije dag) over de plannen van de overheid. Ik hoorde nergens iets over het lerarentekort. Ook bij ons raken vacatures soms weken aan een stuk niet ingevuld en het zal er niet beter op worden. Daar kan ik mij dus zorgen over maken zie. Los van alle cliché’s die over het onderwijs bestaan. Wij weten dat er straks (letterlijk) duizenden leerlingen méér in onze regio komen. Wie gaat die les geven ?

Laat het los en trek naar Zeeland

Ik boekte dus een weekend Zeeland. Het was lang geleden, sedert die mededeling in mei is er veel blijven stilstaan. Maar Zeeland werkt. Er is meer licht en bovenal veel ruimte. In zekere zin is er vooral water en verder niets. Ik logeerde op Schouwen-Duiveland, maar ook op andere (schier-)eilanden zijn geen steden, zelfs geen stadjes. Zierikzee (Schouwen-Duiveland) en Middelburg (Walcheren) zijn uitgevallen dorpen, maar geen steden.

Dat wordt gecompenseerd met massa’s water, soms overal waar je kijkt. ik word er instant gelukkig van, alsof ik weer terug ga waar alles begon: het water en het land !

Iedere keer ik over de Zeelandbrug rijd, maakt mijn hart een sprongetje !

De knop omdraaien

Mijn eerste stop was in Zierikzee. Ik deed er de vertrouwende boekhandels aan en dronk er traditioneel een koffie in de Hema. Een dik uur had ik met de auto gereden, al helemaal over die immense brug, en toch leek mijn geest en lichaam nog helemaal in het Dijleland en niet in Zeeland. Ik probeer mij daar meer bewust van te zijn, om het zodoende ook te keren. Aanvankelijk was ik ontgoocheld, zou de magie van Zeeland dit keer niet werken ? Maar na een half uurtje kreeg ik de knop toch omgedraaid, mede dankzij een herinnering aan iets wat ik vroeger leerde. Ik zou het meer moeten toepassen en er bewuster moeten mee bezig zijn: mindfulness, zijn waar ik écht ben en niet leven in mijn hoofd.

Uiteindelijk was ik bijna het hele weekend buiten. Fietsen op de dijken, wandelen in Steenbergen, supporteren bij de plaatselijke wielerwedstrijd.

Terug thuis voelde ik dat de batterijen toch wel extra opgeladen waren. Morgen treed ik net als iedereen weer in de malle molen van werk en deadlines, verwachtingen, drukte en lawaai. Nu en dan zal ik in gedachten een sprongetje maken naar Zeeland. Naar de rust en de stilte. En van binnen glimlachen.