Tagarchief: gewoontes

Gelezen: Macht der gewoonte/Power of habit -Charles Duhigg

“All our life, so far as it has definite form,
is but a mass of habits”

William James, 1892

We zijn gewoontedieren

Wanneer je een doordeweekse dag overloopt, dan merk je dat de uitspraak van William James ook voor jou geldt. Wellicht heb je een bepaalde routine bij het opstaan. Dat begint al bij het uit het bed stappen, badkamer, het wekken van gezinsleden tot het maken van het ontbijt. Zo’n routines of gewoonten maken het ons makkelijk, want we hoeven niet meer na te denken over iedere beslissing. We leven op automatisch piloot en dat spaart energie en zorgen.

Gewoontes zijn sterk. Heel sterk.

Gewoontes mogen dan wel veel energie uitsparen en bijzonder sterk zijn, ze zijn ook neutraal. Ze kunnen goed zijn en je dichter bij je doel brengen of net slecht waardoor je inspanningen nutteloos lijken. Gewoontes zijn diepgeworteld, zowel de goede als de slechte. Omgekeerd geldt dat het absoluut niet meevalt om een gewoonte af te leren. Het is maar de vraag of je uberhaupt een gewoonte kan afleren.

Een boek over gewoontes – The power of habit

Charles Duhigg (onderzoeksjournalist, winnaar van o.a. de Pulitzerprijs) schreef een boek over de macht van gewoontes. Hij deed onderzoek naar wat een gewoonte precies is en waarom het zo moeilijk is om ze te veranderen. Hij zag het mechanisme en vond meteen een manier om slechte gewoontes toch om te buigen. Ja, ombuigen of veranderen, want een gewoonte afleren is bijzonder moeilijk.

When a habit emerges, the brain stops fully participating in decision making. It stops working so hard, or diverts focus to other tasks. So unless you deliberately fight a habit— unless you find new routines— the pattern will unfold automatically.

Charles Duhigg

Alles in onze wereld is een verzameling van gewoonten. Ook onze samenleving hangt samen door allerlei gewoontes. Bedrijven stoelen om (al dan niet goede) gewoontes. Ik had vooral belangstelling in de formule van de gewoonte en hoe je ze kan omkeren.

De kracht van gewoontes

De kracht van een gewoonte zit erin dat je je er geen vragen meer bij stelt. Het kost je geen wilskracht en nauwelijks groot bewustzijn. Ik mag nog zo moe zijn, als ik ‘s avonds de trap opga, dan passeer ik altijd langs de badkamer. Bijna automatisch neem ik mijn tandenborstel. Ik leg mijn kleren steevast op dezelfde plaats, stap naar bed, controleer de wekker en doe dan pas mijn schoenen uit. Misschien klinkt dat een beetje overdreven, maar denk maar eens na over jezelf. Grote kans dat jij ook een avondroutine hebt en dat je modus op automatische piloot staat.

Maar evengoed loop ik op automatische piloot naar de snoepkast als ik ‘s avonds voor TV zit.

Dat wou ik niet meer dus pastte ik het recept van Duhigg toe. En ja, het lukte !

De structuur van een gewoonte

Volgens Duhigg bestaat een gewoonte uit 3 componenten: een trigger, de gewoonte zelf en de beloning.

Voor mij was dat ‘avond en relax voor TV’ -> iets lekkers uit de keuken halen -> genieten van het lekkere.

Duhigg zegt dat je zo iedere gewoonte kan ontleden. Wil je je gewoonte veranderen, dan moet je iets met deze formule doen.

Het veranderen van een gewoonte

Eerst het slecht nieuws: je krijgt die 3 componenten moeilijk uit je systeem, al helemaal niet als de trigger blijft en de beloning. Wat kan je dan wel doen ?

Volgens Dugigg gaat het erom dat je begin en einde blijft houden. In mijn geval bleef de trigger (ik kijk ‘s avonds nog altijd nu en dan TV) en ik blijf evengoed genieten van iets lekkers. Tegenwoordig is dat 1 pakje crackers en een potje humus. De 3 componenten blijven, de trigger blijft, net zo goed als de gewoonte.

Toch is het niet altijd zo simpel en duidelijk. Duhigg geeft zelf een prima voorbeeld. Hij merkte om dat hij rond 15 uur een hongertje kreeg, naar de cafetaria ging om een koffiekoek, een beetje bleef babbelen en mooi tegen 15.15 terug aan zijn bureau zat.

Het eerste wat hij onderzocht was de trigger. Dit was zijn conclusie: rond 15 uur had hij last van een dipje. Hij verveelde zich wat en was minder geconcentreerd rond dat uur. Honger ? Verveling ? Vermoeidheid ? Was de beloning het verzadigd gevoel, de suikerboost of was het iets anders ? Dit was zijn gewoonte in componenten verdeeld:

  • Trigger: middagdipje (nood om de benen te strekken, minder concentratie)
  • Routine: wandelen tot aan de cafétaria
  • Wat is de beloning ? Suikerboost/stillen van honger/sociaal contact met collega’s

Na allerlei experimentjes (niet gaan naar de cafetaria, een koek op bureau eten, een wandelingetje doen ipv een koek te kopen), koffie drinken etc. kwam hij tot het besef dat de werkelijke ‘beloning’ sociaal contact was. Zijn echte behoefte was even te ontsnappen aan het werk waaraan hij bezig was en fysiek als geestelijk even de benen te strekken.

Gevolg: rond een uur of drie gaat hij naar een collega, neemt een appel mee en doet een praatje. Tegen 15:15 uur zit hij weer prima (en content !) achter zijn bureau. Dat brengt ons naar de nieuwe routine:

  • Trigger: middagdipje (nood om de benen te strekken, minder concentratie)
  • Routine : wandelen tot bij collega, appel eten
  • Beloning: sociaal contact, beweging

Nieuwe gewoontes aanleren

Een gewoonte veranderen is nog iets anders dan een nieuwe gewoonte aanleren. Bij het eerste heb je immers al 2 van de 3 elementen goed. Een nieuwe gewoonte aanleren is iets anders. Hoe worden gewoontes aangeleerd? Simpelweg, door verlangens te cultiveren. Je hebt zin in iets, je bent onrustig, je hebt de indruk dat je persé dit of dat moet… Uiteindelijk zal je bij de trigger met je geest al helemaal bij de beloning zijn, waardoor het nog moeilijk is om het niet te doen.

This is how new habits are created: by putting together a cue, a routine, and a reward, and then cultivating a craving that drives the loop.

Ik herken dat enigszins. In tijden waarin ik veel loop kan ik onrustig zitten op mijn stoel omdat mijn lichaam snakt naar die adrenalineboost (beloning). Ik anticipeer bijgevolg al aan iets wat nog moet komen. Het is zo sterk dat het werkt als een magneet.

Loop ik echter een lange tijd niet, dan is de betovering verbroken. Wanneer ik vervolgens aan lopen denk, denk ik vooral aan veel inspanning en ongemak. De loop is kapot.

Een vierde component ?

Is het dan – theoretisch althans – zo makkelijk (althans theoretisch) om een gewoonte te veranderen? Uit onderzoek bleek dat er nog een cruciale (en nogal evidente) factor was: geloof.

Uit onderzoek bij groepen alcoholisten (iedere verslaving is in zekere zin een slechte gewoonte), bleek dat het wijzigen van de gewoonte meer kans tot slagen had wanneer de deelnemer geloofde. In God ? Nee, maar wel dat hij geloofde dat het veranderen van de gewoonte hem/haar tot iets beters zou brengen.

However, those alcoholics who believed, like John in Brooklyn, that some higher power had entered their lives were more likely to make it through the stressful periods with their sobriety intact. It wasn’t God that mattered, the researchers figured out. It was belief itself that made a difference. Once people learned how to believe in something, that skill started spilling over to other parts of their lives, until they started believing they could change. Belief was the ingredient that made a reworked habit loop into a permanent behavior.

Ik denk dat wij dat simpelweg de kracht van de motivatie zouden noemen. Wanneer ik naar mijn gewoontes bekijk en die wil veranderen, merk ik soms wel dat er iets ontbreekt aan de motivatie, zeker als de beloning minder of anders is. Gelukkig kan je ook daaraan werken, maar dat is dan weer een ander boek!

Een echte eye-opener

Dit boek was voor mij een ongelooflijke eye-opener, al hoefde ik al lang niet meer overtuigd te zijn van de kracht van gewoontes. Overal zag ik gewoontes. Ik merkte op dat beleefdheid een gewoonte is. Veel mensen zeggen ‘bedankt’ of ‘dankjewel’ zonder er nog bij na te denken, maar ik ken evengoed kinderen die het niet doen. Zijn die kinderen an sich onbeleefder? Eigenlijk niet, die gewoonte is hen gewoon niet aangeleerd.

De marketingwereld – Duhigg wijt er hele hoofdstukken aan – staat vol van het creëren van gewoontes. Ze proberen een verlangen in jou te wekken (reclame van pizza ‘s avonds) waardoor je de handelt (doos pizza uit de oven) en beloond wordt met gezelligheid (volgens de reclame) of toch op z’n minst het genieten van lekker eten. Ik leerde dat tandpasta helemaal niet hoeft te schuimen maar dat dat een marketingtruc is. Anders hebben mensen het gevoel niet dat ze hun tanden goed gepoetst hebben (beloning).

Maar ook in mijn eigen leven zag ik tal van gewoontes en zag ik al snel welke mij werkelijk vooruit hielpen en welke net niet.

Wat werkt voor mij?

  • Het visualiseren van het doel (beloning)
  • Het ‘s morgens lezen van de doelen (SMART goals)
  • Het vermijden van de trigger (geen chocolade in huis = geen chocolade eten)
  • Het niet breken van de keten. Een simpel systeem, je zet kruisjes per dag er iets gelukt is. Ik was verwonderd van de kracht ervan toen ik in januari een no spend maand organiseerde.
  • Het zoeken naar alternatieven (zoals Charles Duhigg). Ik heb wel degelijk echt honger rond 10 uur. Dus kan ik maar beter iets gezonds bijhebben. (Al blijft al dat snoep in de leraarskamer hoog aaantrekkelijk, gelukkig is er ook soep op het werk!).
  • De meest gekende (en succesvolle) methode blijft ook voor mij het koppelen van een nieuwe gewoonte aan een oude. Bv. De zogenaamde 5′ avondopruim voor het slapengaan. Dat ziet er dan zo uit: naar boven willen gaan/eind van de dag (trigger), kookwekker op 5 minuten zetten en gedurende die 5 minuten wat opruimen, naar boven gaan. De beloning lijkt mij nogal evident (opgeruimder) al is de beloning hier evengoed a) dat het maar 5 minuten duurt, dus het afgaan van de wekker is ook een beloning ! en b) dat ik ‘s morgens niet meer de glaasjes op de salontafel zie staan !

Praktisch

Charles Duhigg, Macht der gewoonte, uitg. Ambo/Anthos 2015, 384 blz, te koop bij o.a. Bol.com voor €20,99.
Ik las de Engelse (originele) uitgave, The power of Habit, uitg. Cornerstone 2013, 400 blz., te koop bij o.a. Bol.com voor € 9,89.

Dinsdagwijsheid: maak ‘s morgens je bed op

Je bed opmaken is de beste start van de dag

Ik zal maar eerlijk zijn, deze gewoonte heb ik pas een aantal jaren opgepikt. De rush van de ochtend en het feit dat we pas bij het slapengaan opnieuw dat bed zagen, gaf mij reden genoeg om er geen tijd aan te besteden. Wat maakt het nu in hemelsnaam uit ? Ik zàg dat bed de hele dag niet. Niémand zag dat bed. Had ik al niet genoeg te doen ?

Nu erger ik mij als het lief – op de dagen dat hij langer slaapt dan ik – het bed niet gemaakt heeft. Zelfs al zie ik dat pas in het halfdonker als ik opnieuw onder de lakens kruip en maakt het  natuurlijk geen verschil voor mijn slapen.

Ook als alles fout gelopen is: daar is het bed !

Het citaat gaat verder : And that gives you the feeling, at least it gives me the feeling, even in a disastrous day, that I’ve held on to the cliff ledge by a fingernail and I haven’t fallen. There is at least one thing I’ve controlled, there is something that has maintained one hand on the driver’s wheel of life. At the end of the day, the last experience you have is coming back to something that you’ve accomplished.

Het citaat is van Timothy Ferriss, die zich op zijn beurt weer geïnspireerd weet door Admiraal William McRaven. Deze admiraal zegt, ‘dan weet je dat er tenminste één taak goed is gegaan’. 

Witte lakens, een opgemaakt bed

Ik zie het als thuiskomen in een wereld van rust en orde. Wanneer ik ‘s morgens het bed maak sluit ik de nacht af en begin vol goede moed. Ik heb al meteen een goede daad verricht: een schoon bed. Liefst met witte lakens, geen drukte.

‘s Avonds kom ik terug en ik sla de lakens open. Met het openslaan van de lakens lijk ik ook de deur van de dag weer toe te doen. Dat bed ziet er uit als ‘nieuw en vers’. Dag dag en hallo nacht. Een nieuw hoofdstuk als het ware.

Een rommelig huis

Ik denk dat die het bed opmaken (minder dan 5 minuten werk !) een beetje hetzelfde is als het opruimen van je huis. Als ik een slechte dag heb gehad en ik kom thuis in een huis dat overhoop ligt, dan heb ik nog minder moed. Dan lijkt het eindeloos.

Mijn huis compleet op de kant krijgen lukt mij nog niet. Het gaat beter, vooral dankzij mijn 10 minuten techniek. Ik maak dus vorderingen. Maar dat bed opmaken, dat is een automatisme geworden. En daar ben ik blij om.

 

 

Lifehacking : Habit Stacking

Routines zijn aaneengeschakelde gewoontes

Habit Stacking

Habit Stacking is een boekje dat helemaal mijn ding is en wel omdat ik al lang overtuigd ben van het nut van gewoontes en routines.

Gewoontes zijn zaken die je weinig energie en tijd (max. 5 minuten) kosten maar die op termijn grote gevolgen hebben. Het gaat in zijn boek om enkelvoudige gewoontes, in tegenstelling tot de mini-habits waarbij je iets opbouwt (je begint met 1 km te lopen en na verloop loop je 10 km,).

Gewoontes in verschillende levensdomeinen

Na een inleiding verdeelt Scott zijn 97 gewoontetips in verschillende levensdomeinen

  1. Productiviteit
  2. Relatie
  3. Organisatie
  4. Welbevinden
  5. Gezondheid
  6. Vrije tijd

Op een paar heel Amerikaanse na (couponnen sparen ?) zijn ze allemaal zeer toegankelijk aan integreerbaar, al is het geenszins de bedoeling dat je alle 97 gewoontes gaat overnemen.

Sommige gewoontes (of adviezen ?) zijn al vrij ingeburgerd zoals het zich rekenschap geven (accountability) om langer vol te houden, het opdelen van doelen in kleinere behapbare stukjes, het werken met de Pomodore techniek of het bepalen van je 3 belangrijkste doelen voor de dag. Tijdens het lezen herkende ik hier en daar wel wat.

I’m a believer !

Ik ben een grote believer in het aanleren van  routines of habit stacking om de simpele reden dat het zaken zijn die je tot je doel leiden maar dat ze je, eenmaal je ze aangeleerd hebt, geen energie meer kosten.  In het programma Perfect met Karen Daemen ging het veelal om het opbouwen van routines ging : de smoothie ‘s morgens, het x-aantal keer trainen per week, ook bij haar ging het om allerlei levensdomeinen.

Niet te hard van stapel lopen

Je leven compleet overhoop halen door eensklaps allerlei gewoontes aan te leren is vragen om frustratie. Volgens sommigen heb je voor het aanleren van gewoontes 21 dagen nodig, volgens mij ligt het veelal aan wat de mogelijk ‘storingen’ zijn in je routine. Scott schrijft er een heel hoofdstuk over : voorbereid zijn op het what if ?

Eerste eigen keuze

Uit de 97 gewoontes (sommige heb ik al) heb ik er voorlopig 2 genomen waar ik wil aan werken.

  1. ‘s morgens een glas water drinken
  2. iedere dag (!?) iemand een berichtje sturen (niet noodzakelijk mail, SMS is prima !)

De gewoontes moeten vasthangen aan een ‘trigger’.  De eerste trigger is voor mij makkelijk. Ik zette gisteren een extra beker op mijn wastafel en na het poetsen van mijn tanden dronk ik de beker leeg. Mijn lege maag kon er niet echt mee lachen, ik hoop dat daar verandering in komt.

habit stacking

Het tweede is iets waar ik vaak aan ‘denk’. Nu en dan denk ik aan mensen die ik al een tijdlang niet meer gezien heb. Hoe zou het met hen gaan denk ik en ik stuur ze dan in gedachten een groet. Vrienden, familie, hoe ouder je wordt hoe groter de kring maar in mijn geval (ik ben afkomstig uit West-Vlaanderen maar woon nu tegen de Limburgse grens) hoe groter ook het geografisch veld wordt. De contacten zijn er nog maar niet zo veelvoudig. Een simpele SMS kan de banden wel wat smeden. De trigger wordt hier de auto, ik heb immers het geluk dat het lief mij  ‘afzet’ aan mijn werk en ik dus niet zelf hoef te rijden. (Hoera, hoera dat lief !).

Accountability

Om het vol te houden kan ik het natuurlijk posten op sociale media, maar omdat het geen kat zal interesseren of ik nu wel dat glas water drink, hou ik het op een vriendelijke en simpele app : rewire. Deze vraagt mij op het eind van iedere dag of ik iets gedaan heb of niet. Eenvoudiger kan niet.

Rewire : hulp bij habit stacking

Wordt zeker vervolgd !

 

Reageren ? Zie onder de titel.