Categorie archief: wereldzaken

Gelezen

Gelezen: Dit kan niet waar zijn – Joris Luyendijk – over de bankencrisis

bankencrisis

De bankencrisis is voorbij of niet ?

In ‘Dit kan niet waar zijn’ gaat Joris Luyendijk op zoek naar de personen en mechanismen achter de bankencrisis. Deze crisis begon met het faillissement van Lehman Brothers in  2008.  Wellicht liggen er nog weinig mensen van wakker – het lijkt allemaal nog wel mee te vallen – maar we zijn maar ‘net aan een catastrofe ontsnapt’(Herman Van Rompuy).  Wat die catastrofe zou geweest zijn ?

Het faillissement van een grote en wereldwijd vertakte bank kan een domino-effect veroorzaken, waardoor het mondiale financiële systeem als geheel tot stilstand komt, verlamd raakt en instort. Behalve dat niemand nog bij zijn geld kan, bevriest dan de financiering voor handel, daarmee de handel zelf en dus de voedselbevoorrading.  (George Cooper, geciteerd op p. 35).

Ik zeg al meteen in alle eerlijkheid dat ik mij amper kan voorstellen wat dat betekent. Wellicht dat niets meer werkt. Je hoeft geen doemdenker te zijn om te nefaste gevolgen wereldwijd te voorspellen. Tot in je eigen straat.

Gigantische bonussen

Veel mensen zullen zich de gigantische bonussen herinneren die openbaar werden. Banken hadden zich diep in de problemen gewerkt en moesten overheidssteun vragen, bankiers hadden jarenlang gigantische bonussen gekregen om toch maar hun ‘budget’ (= te behalen winst) te halen. Zo’n systeem moest wel leiden tot misbruik. Samengevat: de bankencrisis was het gevolg van immorele op geld beluste bankiers die alles deden om geld binnen te rijven, no matter what.

Het is de schuld van de bankiers het systeem

Het verhaal van de bonussen is maar één zaak en volgens Luyendijk zijn ze niet de enige verklaring van de bankencrisis. Erger is dat het systeem zo in elkaar zit dat … een volgende bankencrisis in de verte plausibel is.

Tijdens de vele gesprekken die Luyendijk had met (anonieme) bankiers kwam het volgende naar boven :

Code of Silence

  • In de City geldt een Code of Silence. Je klapt dus niet uit de biecht, vertelt niet hoeveel je bonus is, wat je deals zijn etc. Er is geen transparantie. Niemand heeft overzicht.

Complex

  • De bankwereld is zo complex geworden   (Er worden nieuwe financiële producten op de markt gebracht die bundels zijn van andere financiële producten, met bepaalde winst/verliesopties) dat managers het zelf niet snappen. Dit ‘niet snappen‘ kwam dikwijls in het boek ter sprake. Het is gewoon te ingewikkeld.

    Uiteindelijk baseren toezichthouders zich op selfdeclaration, ging hij verder: wat het management aan ze voorlegt. “Het punt is dat het management zelf vaak niet weet wat er gaande is, omdat banken ze enorm groot en complex zijn.” (p. 126)

Geen afdoende controle

  • Daardoor is het gigantisch moeilijk om te controleren.

    “Een CEO kan niet ieder algoritme en computerprogramma dat zijn bank gebruikt begrijpen, laat staan iedere product” (…)”Als interne boekhouders horen wij de bank te begrijpen, en dit inzicht te illustreren met onze cijfers. In werkelijkheid het bijna andersom. We doorlopen een proces, en als iedere stap keurig is gezet, dan geldt de uitkomst als legitiem. Wat wij doen is feitelijk legitimeren.”

  • Niet alleen de complexiteit is een probleem ook de afhankelijkheid.

    “Dat kredietbeoordelaars worden betaald door de banken van wie ze de financiële instrumenten ‘onafhankelijk’ beoordelen”. 

Amoreel

Het woord amoreel valt dikwijls in het boek. Men doet wat men kan om zoveel mogelijk winst te maken binnen de wet en denkt niet na over de ethische consequenties. Bankieren is leven in een zeepbel. Als het kan, dan wordt het gedaan. Het zijn levenloze cijfers. Schaakstukken. Kwestie van winnen.
Vandaar ook dat ‘na’ de bankencrisis weinig tot geen mensen veroordeeld zijn. Het was ‘binnen de wet’. 

Er is niets veranderd

Kan het opnieuw gebeuren ? Het boek schetst een somber toekomstbeeld. Wie werkt in de financiële wereld blijft werken in een systeem van gigantische druk en veel van de geïnterviewde bankiers hadden het gevoel vast te zitten. Hun leven was gebouwd rond dit inkomen, ‘eruit stappen’ zou gigantische gevolgen hebben zoals het sturen van hun kinderen naar andere scholen met minder toekomstperspectief (Groot-Brittannië). De bankierswereld blijft complex er is geen antwoord op het amorele.

Samenvatting

De grote verdienste van dit boek is dat het een heel complex gegeven enigszins bevattelijk maakt. De lezer krijgt inzicht in allerlei mechanismen die het systeem – ook nu nog – in stand houden. De stelling dat de bankencrisis enkel het gevolg zou zijn van immorele geldwolven verliest hier aan geloofwaardigheid, al vind ik persoonlijk dat je verschuilen achter amoraliteit evengoed immoreel is.

Praktisch

Luyendijk, Joris, Dit kan niet waar zijn, onder bankiers, uitgeverij Atlas Contact 2015, 208 blz. Paperback te koop bij Bol.com voor € 12,50. 

Heb je nog geld over dit jaar ? Budgetteren voor 2017

budget

Het maken van een begroting

Daarnet een jaarlijks wederkerend taakje afgewerkt waar ik tegenop zag : het opmaken van de begroting van 2017.  Ik had al door dat het positief zou uitvallen, wat mij tot de grootste politica ever maakt volgens het lief. En ja hoor, het bleek inderdaad zo ! We hebben minder uitgegeven dan voorzien, al was dat geen echte doelstelling. Als we al met geld bezig zijn dan is dat vooral inzicht en planning zodat we alles kunnen blijven doen wat we willen doen en voor geen nare verrassingen staan.

Het resultaat

Twee ‘rode’ posten (in excel ‘voorwaardelijk rood gemarkeerd omwille van teveel uitgegeven), zijnde het vakantiebudget. We hebben over alle vakanties én een volledig jaar 50 euro extra uitgegeven. Dat vinden we behoorlijk verwaarloosbaar, dat komt op nog geen 5 euro per maand). Hoe dan ook, voor volgens jaar is de post ‘vakantie’ verhoogd. Verder zijn onze dagelijkse kosten verlaagd. We hebben zelfs minder water verbruikt. Ook geen doelstelling. En door het afzeggen van een weekabonnement dar ons meer irriteerde (het opstapelen van ongelezen magazines) zagen we ook daar een overschot.
De getallenfreak in mij is content.

Het maken van een begroting

Ik legde het vorig jaar al eens uit hoe wij budgetteren en zo’n begroting maken. Alle ‘grote’ kosten worden opgeteld over een heel jaar en verdeeld over 12 maanden. Dat bedrag zetten we maandelijks ‘apart’ zodat wanneer bv. Vader Staat ons vraagt om de onroerende voorheffing te betalen, wij niet achterover vallen.

De grootste slokkop

Maak u geen illusies over gratis onderwijs en al helemaal niet bij kotstudenten. Het moge duidelijk zijn, twee kotstudenten zijn zware uitgaven. Ik vrees dat je al een héél hoog inkomen moet hebben om daarvoor je spaarboek gerust te kunnen laten. Gelukkig weet je dat tenminste op voorhand. Wij dénken ook dat onze kinderen het niet al te bont maken in hun uitgaven, maar echt weten doen we niet. Kwestie van vertrouwen ook en ook hen leren omgaan met geld. (Meer weten hoeveel het kost ? Lees hier).

Wat mij toch wel verwondert is het aandeel van verzekeringen. Ik heb niet de indruk dat wij angsthazen zijn en de meeste verzekeringen zijn trouwens verplicht (ja toch ?) maar ik begrijp waarom onze verzekeraar niet alle facturen in één maand stuurt. Het is maar als je het optelt dat het opvalt. We zouden natuurlijk onze verzekeringen kunnen herzien en zien of het ene product bij aanbieder a niet goedkoper is dan bij aanbieder b, maar wij redeneren dat we ook willen betalen voor gemak.

Is dat niet stresserend, budgetteren ?

Integendeel. Alles is voorzien en is gebaseerd op reële uitgaven. Hebben we meer uitgegeven (cfr. vakantie) dan voorzien en vinden we dat oké, dan wordt dat budget gewoon verhoogd. Blijkt op het eind van de rit een bepaalde post uit de pan te zwieren, dan zullen we dat toch eens bekijken.  En nee, wij kijken niet alle uitgaven na, wij schrijven niet elke aankoop op. Eén keer per maand ben ik er mee bezig, dankzij een goede excelsjabloon die ik maakte is het op 30 minuten per maand gepiept. Het lijkt mij véél stresserender een factuur in je brievenbus te krijgen en vast te stellen dat je dat compleet vergeten was of dat het momenteel wel heel slecht valt.

Goed begin voor 2017

Ik raad het dus iedereen aan om te budgetteren. Tegenwoordig bieden banken gratis software aan die je uitgaven naar categorieën markeren. Op die manier ken je exact zien hoeveel je aanvoeding, vervoer etc. uitgeeft. Wij houden het bij excel.
Omgaan met geld is een beetje zoals omgaan met eten en drinken. Als je totaal niet beseft wat je naar binnenwerkt (Mindless eating) ben je dik voor je het weet. Met geld is het eender. Inzicht is dikwijls de eerste stap.

Veel succes met alle financiële plannen in 2017 !

 

Gelezen : Ik was een van hen – Maarten Zeegers

Undercover in een gesloten en armoedige moslimwijk

Maarten Zeegers verhuisde na zijn studie sharia in Syrië (waarover hij dit boek schreef) naar de Transvaalwijk in Den Haag. Hij merkte snel dat hij niet aanvaard werd, erger nog, hij werd overal buitengesloten. Dat veranderde echter toen hij zich ging voordoen als moslim en zich compleet onderdompelde in hun cultuur. Door zijn kennis van het Arabisch en de Arabische cultuur (afgestudeerd Arabistiek) en zijn jarenlange verblijf in Syrië had hij zelfs een streepje voor. Een bekeerde Nederlander ! Met kennis van de koran ! Met kennis van het Arabisch én net terug uit Syrië. Deze man werd wél met open armen ontvangen !

De islam is een lappendeken van moskeeën en scholen

Als “goede moslim” gaat hij op zoek naar de moskee en de religieuze leider die volgens hem het beste overeenkomt met wat “zijn geloof” hem zegt. In Transvaal zijn vele moskeeën en Maarten Zeegers gaat in gesprek met hun bezoekers. Hij doet dit niet als journalist, maar als ‘gelovige’.

Had ik een maand lang kunnen optrekken met een Syrië-ganger als ik me had geïdentificeerd als journalist ? Was ik binnengenkmoen op huiskamerbijeenkomsten van Hizb ut-Tahrir ? Had ik getuige kunnen zijn van een duiveluidrijving, een soef-oers of een sjiitische geseling ? Ik weet wel zeker van niet.

Een andere kijk op … zowat alles

De Transvaalwijk is geen doorsnee moslimwijk en iedere keer opnieuw moet ik mij voor ogen houden dat dit een uitzondering is. In de media wordt deze wijk vergeleken met het Brusselse Molenbeek. Toch is het buitengewoon interessant om eens in de gedachtenwereld te leven van een compleet andere bevolkingsgroep.

Het onderwerp van de lezing van deze week is de parlementaire democratie. (…) Er is een tijd geweest dat ik dacht dat er universele waarden bestonden, maar ik weet nu al een tijdje dat dat naïef was. Hizb ut Tahrir is tegen alles waar wij in het Westen aan hechten. Tegen vrijheid van meningsuiting (je mag geen kritiek hebben op de islam), tegen vrijheid van religie (de islam is geen supermarkt waar je even kunt shoppen), tegen het kapitalisme, socialisme, secularisme en vooral tegen de democratie. Dat is een systeem van ongeloof en wie gaat stemmen begaat een zonde.

Niet per definitie radicaal

Maarten Zeegers laat ook heel wat gematigder sprekers aan het woord. Sprekers die best wel belang hebben binnen de gemeenschap. Dit volgt naar aanleiding van de aanslagen op de werknemers bij Charlie Hebdo.

Blijft natuurlijk de vraag hoe moslims daarop dienen te reageren. De sjeik vindt dat er hoe dan ook geen geweld mag worden gebruikt. “Als onze Profeet wordt beledigd, moeten we niet boos worden of rellen veroorzaken. doden in naam van de islam valt nooit goed te praten”.
De sjeik vindt wel dat mosilms actie moeten ondernemen tegen de beledigingen.

De dag des oordeels is nabij – hasanaat

Wat ik niet kende, maar ook al in zijn vorig boek als, is de ‘telling’ van daden. Er blijkt – althans uit deze boeken – een soort telsysteem te bestaan voor je daden. Zo leveren bepaalde daden, zoals bijvoorbeeld het reciteren van elke letter van de Koran, je punten op en komt dat ten goede van je hasanaat. Tik het woord hasanaat in en je merkt dat alom bekend is. De ‘punten’ leveren je goede zaken op,

Hasanaat zijn punten die je krijgt voor onder meer het gebeid, een dag vasten of het verrichten van een goede daad. Op de Dag des Oordeels worden de goede zaken van ieder individu op een weegschaal gelegd en afgewogen tegenover zijn zondes. Valt het saldo positief uit, dan ga je naar het paradijs. Bij een negatieve uitkomst wacht het vuur. (…) Het precieze aantal hasanaat per soera kun je uitrekenen op internet aan de hand van een zogenoemde hasanaatcalculator. 

Veel regels

Dat hangt ook allemaal vast met tal van regels wat wel en niet mag. De meeste daarvan lijken terug te gaan naar het leven van de Profeet dat als ideaal wordt gezien.  Wanneer de Profeet iets deed, is het goed om te volgen. Deed hij iets niet, dan doe je het ook niet. Het gaat daarbij niet (enkel) om ethische zaken, maar om puur praktische zaken.

Voor wie niet bekend is met de islam is dit soms moeilijk te begrijpen. In het boek van Maarten Zweegers is te lezen hoe dit jonge moslims in moeilijkheden brengt. Zo vertelt hij over een jongere die een stageplaats moet zoeken bij een optieker. Alles gaat goed tot hij meldt dat hij weigert om vrouwelijke klanten de hand te schudden.

foto-koran

Een geslaagde underoveroperatie

Dat Maarten Zeegers geheel opgaat in een religieuze gemeenschap en zich voordoet als bekeerde moslim, liet ook bij mij een dubbel gevoel achter. Maarten Zeegers ging heel ver in zijn zogenaamde undercoveropdracht. Hij doet het echter zo goed dat ik me zelfs blijf afvragen : maar wie ben je nu echt ? Ik veronderstel dat dit eerder pleit voor hem dan hem afwijst.

Ik begrijp veel (radicale) moslims beter – maar heb er toch weinig begrip voor

Tijdens het lezen van het boek heb ik dikwjils gedacht dat iedereen dit boek zou moeten lezen. Het lezen heeft mij veel zaken beter laten begrijpen. Ik heb als lezer context gekregen en snap de ‘waarom’s achter heel wat redeneringen en daden maar dat betekent niet dat ik er meer begrip voor heb. Hun denkkaders zijn echter zo verschillend dat ik begrijp dat het in ‘hun’ denkkader helemaal ‘logisch’ is of zelfs ethisch waardevol.
Toch blijf ik geloven dat waarden als gelijkheid, democratie, vrije meningsuiting, diplomatie versus geweld voor het oplossen van conflicten universeel zijn en religie daaraan ondergeschikt is.

Praktisch

four_star_rating

Maarten Zeegers, Ik was één van hen, Drie jaar undercover onder moslims, april 2016, 333 pagina’s, uitgeverij Podium.
Te koop (paperback) bij bol.com voor € 19,99, en als ebook voor € 9,99.
Ik las de paperback editie uit de bibliotheek, er was op het moment van dit schrijven geen Kindleversie beschikbaar.

Alle citaten komen uit het boek.

Maarten Zeegers

Gelezen : Wij zijn Arabieren – Maarten Zeegers

 

Gelezen

Syrië is ver van mijn bed

Syrië is nauwelijks uit het nieuws weg te slaan en toch moet ik altijd even denken waar het land ligt. Ondanks de vele vrienden-wereldreizigers ken ik niemand die ooit in Syrië is geweest. Uit geschiedenislessen herinner ik me enkel Damascus. Iets met poorten. Bloeiende stad. Maar daar eindigt het ook mee. Of toch, zo was het enkele jaren geleden. Nu denk ik aan Syrië en denk ‘vluchtelingen’, ‘oorlog’, ISIS, ellende. Maar een land moet toch méér dan dat zijn ?

Als westerling studeren in Syrië

Maarten Zeegers schreef zich als ‘Hollandse’ student in aan een universiteit in Damascus. Het waren de jaren net voor het protest. Het eerste wat mij verwonderde was dat dit überhaupt mogelijk was. Hij schreef zich als niet gelovige (!) in om de sharia te bestuderen. Hij sloot er vriendschap met medestudenten, moslims die hem respecteerden in zijn ‘ongeloof’. Wie de sharia bestudeerde zou zich sowieso wel bekeren tot de islam, zo aantrekkelijk is die religie wel, althans, dat dachten zijn nieuwe vrienden.

Inlichtingendiensten

Het precieze aantal mensen dat voor de moekhabarat werkt is onbekend, maar er wordt weleens gezegd dat de ene helft van de bevolking de andere bespioneert.

Zeegers was er onder het (toen nog niet openlijk betwiste) regime van Bashar Hafiz al-Assad. Zijn inschrijving als buitenlander in een Syrische universiteit mocht dan wel ‘redelijk’ vlot gaan, toch werd hij al van dag 1 door de inlichtingendiensten gevolgd. Ondanks alles blijft Zeegers zich vrij bewegen in het land en onderhoudt hij vele contacten.
Hij blijft er ook vrij rustig onder. Wanneer zijn visum vernieuwd moet worden is hij meer even ongerust. Die stempel komt er wel terug in !

Zeegers

Leven zoals De Profeet leefde

De sharia, de islamitische wet, is het geheel aan regels waar een moslim zich in het dagelijks leven aan moet houden. Het gaat hierbij niet alleen om puur religieuze voorschriften, maar ook om dingen die wij in het Westen eerder zouden beschouwen als traditie, hygiëne of goed fatsoen.

Wat opvalt is dat in Syrië (en wellicht in nog andere landen) het hele land doordrongen is van religie en dat dit veel verder gaat dan het belijden van geloofswaarheden. Zo krijgt Zeegers een kwalijke blik als hij zijn boekentas op de grond zet. “De Profeet deed dit ook niet”. Een goede moslim (in Syrië) probeert in alles zo goed mogelijk het leven van De Profeet de immiteren. Vandaar de baarden en de kledij. Vandaar ook dat sommige zelfs zo ver gaan van geen toiletpapier te gebruiken maar een kiezel.
Dit is ons als westerling compleet onbekend. In een cultuur waar individuele vrijheid en vooruitgang zo hoog in het vaandel gedragen worden kunnen wij ons moeilijk voorstellen dat we dergelijke dagdagelijkse handelingen zouden willen imiteren van iemand die meer dan 1000 jaar leefde. Handelingen die op zich totaal geen ethische waarde hebben.

Steeds meer krijgt Zeegers de indruk (en dus ook de lezer) dat het uiterlijke belangrijker is dan het innerlijke. “Regels” worden omzeild, zo zijn ze ‘technisch gezien” wel in orde, en heeft de rest weinig belang. De seksuele moraal is er dan ook – naar onze normen – heel dubbel.

Er is niet één islam

Het is makkelijk te denken dat alle moslims hetzelfde denken maar dat is natuurlijk niet zo. Zeegers kwam in Syrië in contact met verschillende relligieuze groeperingen zowel binnen als buiten de islam. Zij lijken daar vreedzaam naast elkaar te leven, maar samenleven doen ze echt niet.

Wat denkt Zeegers zelf ?

Welke positie Zeegers zelf inneemt is mij niet altijd duidelijk. In zijn boek lijkt het alsof de ogen van de inlichtingendienst nog altijd aanwezig zijn. Hij is voorzichtig. Zeer voorzichtig en dat is wel het grootste minpunt van het boek. Hij beschrijft en dat heeft zeker zijn waarde, maar ik had het meer gewaardeerd mocht hij nu en dan standpunt hebben ingenomen ten aanzien van de politieke en maatschappelijke situatie. Hij blijft wat dat betreft toch precies altijd behoorlijk op de vlakte.

 

Samengevat

four_star_rating

  • Taal  : Bijzonder vlot geschreven, het leest als een roman
  • Inhoud : biografisch verhaal van jonge (atheïstische) Nederlander die in Syrië de sharia gaat studeren. Veel achtergrondinformatie over zowel de islam als de geschiedenis van Syrië
  • Emotie :  Je wordt geraakt door de onmacht en veerkracht
  • Themata :  organisatie van het dagelijkse leven in Syrië voor de opstanden/oorlog
  • Genre : autobiografisch
  • Personages :  Martin Zeegers
  • Context : Syrië enkele jaren tot 2011 (begin opstanden)
  • Wie moet dit lezen ?
    • Iedereen die zich afvraagt waarom moslims soms dingen doen die ze doen. Een volledig antwoord krijg je niet, maar je merkt alvast dat het westerse concept van religie (privé-zaak, belijden van geloofswaarheden) toch niet helemaal past voor de islam.
    • Iedereen meer wil weten over de ontstaansgeschiedenis van de islam
    • iedereen die een korte introductie wil in de recente geschiedenis van Syrië

Praktisch

Maarten Zeegers, Wij zijn Arabieren, 287 bladzijden, april 2012, te koop bij bol.com voor € 5,00 (paperback). E-book voor € 9,99. Ik las de Kindleversie voor $ 7,66.

De citaten komen allen uit het boek.