Categorie archief: jongeren

Ik durfde niet te zeggen dat ik leraar was

Leerlingen zouden mij een strever noemen

Onlangs schreef ik mij in voor een cursus.  Ik leer graag bij. Meer nog, ik studeer zelfs graag. laat maar komen die kennis ! Laat die hersenen maar eens op volle toeren draaien ! Ik vrees dat ik het type student ben dat vooraan in de klas wil zetten. Wil ik trouwens echt als het kan. Zo zie je maar wat 6 jaar internaat bij nonnen doet.

Goed, het klaslokaal was al goed gevuld en meteen merkte ik dat er geen bankje meer vrij was. Enkel een paar stoelen. Ik zocht naar de cursus (wellicht overijverig, ik weet het) en kreeg te horen dat die er niet was. Kleine paniek al. Maar goed, ik drukte op de knop ‘open de hersenen’ en keek vol spanning naar de slides … die niet kwamen.

En dan ben je ook nog leraar

Vier mensen uit de groep stelden zich voor als leraar, waarbij eentje al onmiddellijk zei ‘en ja ik heb veel vakantie’. Ik hield het netjes bij mijn naam en woonplaats en maakte een kleine uitweiding naar mijn mogelijks West-Vlaams accent. Kwestie van er toch nog een persoonlijke noot aan toe te voegen. Dat ik leraar ben laat ik al lang achterwege. Meestal komt er altijd een vervolg bij de anderen. Welk vak ik geef (dan zet ik de deur pas helemààl open) en wat in het onderwijs goed of slecht loopt en in vele gevallen inderdaad een verwijzing naar de vakantiedagen. Ik ben er dus zo één. Soms gebeurt het ook dat ik – als het ‘uitkomt’ – steunbetuigingen krijg. “Knap van je dat je nog (!)  in het onderwijs staat, ik zou het niet kunnen, met dat jong volk”. En natuurlijk is dat geweldig goed bedoeld, maar het duidt op hetzelfde probleem. Voelen mensen ook de neiging om te zeggen ‘knap dat je je iedere dag over die facturen buigt en de boekhouding doet’. 

Mocht er nog twijfel zijn

Op mijn blog heb ik er nooit een geheim van gemaakt. Ik geef les in een middelbare school. (En nu komt hier geen enkele verantwoording of whatsoever achter !) Voilà, moest je het nog niet weten.

Gelezen

Gelezen : Zeg me dat ik oké ben, over perfectionisme – Marcel Hendrickx

Perfectionisme

Perfectionisme

Soms denk ik dat perfectionisme een kwaal is die veel meer verspreid is dan we denken. Perfectionisme zorgt voor stress. Het is het ‘nooit genoeg’ en het steeds opnieuw hoger leggen van de lat. Maar wat houdt perfectionisme nu echt in ? Wanneer wordt het ongezond ? En wat is het profiel van een perfectionist ? Het is alvast niét iemand die meent dat hij/zij alles beter weet of kan.

Perfectionisme is niet ongevaarlijk

Met perfectionisme op zich is desondanks niet noodzakelijk iets mis. Er bestaat immers ook ‘gezond’ perfectionisme. De lat hoog leggen, streven naar een beter leven, een betere job, een betere relatie, een betere gezondheid – het zijn lovenswaardige doelen. Maar zelfs dat gezonde perfectionisme kan doorschieten in een streven naar een onbereikbaar ideaal. Het wordt dan een valkuil, want het ideale lichaam, de ideale job, de ideale relatie bestaan niet. De laatste twee decennia heeft wetenschappelijk onderzoek dan ook genoegzaam aangetoond dat perfectionisme een belangrijke rol speelt in een aantal veelvoorkomende psychische aandoeningen, zoals depressie, angst, burn-out en eetstoornissen. Diverse maatschappelijke trends, die ook in dit boek uitgebreid aan bod komen, beloven in deze context echter niet veel goeds. Ze zorgen er immers voor dat de druk op veel mensen, en vooral op jonge en kwetsbare mensen, alleen maar toeneemt. Je ‘moet’ presteren van jongs af aan, op school, in hobby’s, in de sportclub. Sociale media bulken van de ‘perfecte’ selfies, citytrips en gezinsuitjes.

Als ik rond mij kijk, dan lijkt de hele wereld wel besmet met perfectionisme en niet in de laatste plaats de leerlingen aan wie ik les geef. Onlangs was nog te lezen hoe leerlingen gebukt gaan onder stress en dat is niet verwonderlijk als ik hoor hoeveel ballen ze in de lucht moeten houden. Het zou speels moeten zijn maar het is dodelijk ernstig. De school met toetsen en examens, de trainer die uitdaagt om altijd iets beter te zijn, muziekschool, ballet. Het zijn zelden oorden waar géén expliciete evaluatie (lees : oordeel) aan te pas komt. Ouders kijken mee over de schouder. En zelfs als was er geen enkele vorm van evaluatie binnen de activiteit zelf, dan nog dwingt de sociale media je om een perfect leven te hebben. Je wil toch niet aanzien worden als saai ? Er moet toch wat gebeuren in je leven ?

Dit geldt trouwens even goed voor volwassenen, al denk ik dat jongeren kwetsbaarder zijn. Ze zoeken hun identiteit en spiegelen zich aan de groep. Slanke lijn. Sportief zijn. Guitig uit de hoek komen. Een lief hebben. Op reis gaan. Misschien niet eens omdat ze het diep in hun hart zo willen, maar wel omdat ze denken dat het zo moet.

Altijd opgejaagd

Veel rust komt er niet aan te pas. De volgende horde moet worden genomen. Zelfs genieten wordt een must.

Wie opgejaagd wordt door een knagend gemis, is immers bang om ‘stil te vallen’, want dat stilvallen confronteert hem of haar met wat niet perfect is. Dat uit zich bijvoorbeeld in vluchten in het werk, in de drank, in zelfbeschadigend gedrag, maar verrassend genoeg bijvoorbeeld ook in ontspanning: ontspanning wordt dan inspanning (‘ Ik moet genieten’).

Ik ben niet goed zoals ik ben

Aan de basis van perfectionisme ligt het willen voldoen aan een beeld. Dat beeld is niets anders dan wie volgens zichzelf zou moeten zijn maar niet is. Volgens Hendrickx is het vaak terug te leiden tot de kindertijd.

 Het verstandige of brave kind in ons zorgt dat we ons aanpassen, zodat we in de maatschappij een plek hebben. De ontwikkeling van dat verstandige of brave kind kun je zien als een overlevingsmechanisme. Dit is aangeleerd, vaak onbewust gedrag, dat als doel heeft je te helpen bij bepaalde pijnlijke of onplezierige situaties. Het is de beste (meestal onbewuste) keuze die het kind kan maken in een situatie waarin het zich bedreigd voelt. ‘Zich bedreigd voelen’ betekent hier ‘zich niet aanvaard voelen zoals het is’ of ‘met zachte of harde hand gecorrigeerd worden’.

Getuigenissen

In het boek van Marcel Hendrickx staan vele getuigenissen over mensen met perfectionisme. Je leest er hoe zo’n manier van leven een uitputtingsslag is. Het is immers nooit genoeg. Perfectionisten hebben het heel moeilijk om ‘nee’ te zeggen. Ze zien ook bij voorbaat de dingen die niet oké zijn. De 98 % die uitmuntend is, laten ze zo aan zich voorbij gaan.  Die 2 procent ‘minder goed’, achtervolgt hen.

Controledwang

Niet weinig perfectionisten zijn heel efficiënt. Ze hebben een manier van werken ontwikkeld die hen tot de beste resultaten leidt. Ze gaan recht op het resultaat af, zonder omwegen en met een plan in hun hoofd. Ze hebben het dan ook heel moeilijk wanneer dat plan anders uitpakt dan verwacht of wanneer collega’s of naasten het anders willen doen. Dan maar liever alleen.

Als ze dan toch niet anders kunnen dan delegeren, wordt de taak vaak gewoon overgedragen. In de zin van: ‘Tot vandaag was dit mijn taak, vanaf morgen is het jouw verantwoordelijkheid, en ik zou liefst hebben dat je het me niet lastig maakt met vragen.’ Dit fenomeen speelt op het werk, maar ook thuis in de privésfeer steekt het de kop op: ‘Ik zal het zelf wel doen, want mijn partner kan dat toch niet.’

Te veel verantwoordelijkheid

Volgens Hendrickx nemen perfectionisten dikwijls teveel verantwoordelijkheid op zich. Dat heeft alles te maken met de nood aan controle en het omgaan met angst.

 

Dit symptoom doet je alert zijn voor dingen die niet goed lopen of voor taken die over het hoofd gezien worden. Als het ware vanzelf ga je extra verantwoordelijkheden op je nemen. Je ziet dingen die zouden moeten gebeuren, en zonder je af te vragen of die nu door jou uitgevoerd moeten worden, begin je eraan.

Grote verwachtingen

Ik vond het boek behoorlijk confronterend omdat ik veel herkende.  Het leerde me mezelf en anderen beter begrijpen. Ik zat dan ook op de punt van mijn stoel om te horen hoe je het beste met perfectionisme kan omgaan en of het überhaupt mogelijk is om uit die cirkel te stappen.

Die verwachtingen werden echter niet ingelost. Na zoveel helderheid (en rationaliteit) leek ik plots in de jaren 90 waarin New Age zijn welig tierde. De auteur heeft zijn wortels in NLP, Neuro Linguistisch Programmeren en laat dat toch nog te zweverig zijn voor mij.

Grote verdienste

Toch zou ik het boek aan veel (heel veel !) mensen willen aanraden omdat ik meen dat Hendrickx heel goed weet wat perfectionisme is en een schitterend beeld schetst van de perfectionist. Voor mij was het een behoorlijke eye-opener, zowel voor mezelf als voor de vele leerlingen met wie ik samenwerk.

De hele wereld roept ons op perfectionistisch te zijn !

Perfectionisme gedijt overigens zeer goed in onze maatschappij die ons om de oren slaat met slogans als ‘The sky is the Limit’ of ‘Just do it’, alsof het enkel en alleen een kwestie is van doen en dat je dan wel slaagt. Er is politiek steeds meer onbegrip voor mensen die niet kunnen, omdat ze worden voorgesteld als ‘niet willen’.  Lees maar het boek van Paul Verhaege. We geloven dat we alles kunnen en dat het een kwestie van keuzes en werken is. Dus als het niet lukt, is dat ook onze schuld. Geen wonder dat veel mensen gebukt gaan onder het gevoel niet goed genoeg te zijn.

Praktisch

Ik heb het boek graag gelezen en raad het aan omwille van de prima beschrijving van wat perfectionisme is en wat het doet met een mens. Het boek gaat ook naar de wortels van perfectionisme.

Marcel Hendrickx, Zeg me dat ik oké ben, over perfectionisme en bevestigingsdrang, Manteau 2016, 196 bladzijden.
Te koop bij Bol.com voor € 19,99 (Paperback). Ik las de Kindle-editie $ 16,36

Gelezen

Gelezen : The Subtle Art of Not Giving a F*ck – Mark Manson

The subtle art of not giving a fuck

Voor wie ten onder gaat aan druk

Heb je nu en dan de indruk dat je compleet ten onder gaat aan druk en niet meer weet waar je hoofd staat ? Heb je zin om nu en dan ‘foert’ te zeggen ? Dan is dit echt een boek voor jou.  Mark Manson zet de dingen weer op hun plaats. Zoals middelmaat is oké en nee, we zijn echt niet zo bijzonder als we denken. Uitdagend, zeker !

Shit happens

Met deze titel ben ik natuurlijk geheel thuis in het taaltje van Mark Manson die dergelijk taalgebruik niet schuwt maar het is wel één van de grote thema’s in zijn boek.
Het leven is geen pad over rozenblaadjes. Voor niemand. Het is geen aaneenschakeling van successen, hoe hard we ook werken of wat onze intenties ook zijn.

Je kan het dus maar beter aanvaarden, die ellende komt sowieso. Voor de een vroeger dan voor de andere, in gigantische levensstormen of als motregen jarenlang over je heen.

Iedereen is gelukkig, behalve ik

Wanneer we de (sociale) media geloven dan doet iedereen het geweldig. Ja, het is wel even zwaar, maar gaan met die banaan, don’t give up ! Zoveel positivisme is natuurlijk wel mooi, maar vertekent de realiteit geheel. Wanneer je je gaat meten aan al dat geluk en die succesverhalen, dan ziet je leven toch maar heel grijs uit. Er moet wel iets ernstigs mis zijn met je.

 Now if you feel like shit for even five minutes, you’re bombarded with 350 images of people totally happy and having amazing fucking lives, and it’s impossible to not feel like there’s something wrong with you. It’s this last part that gets us into trouble. (…) We feel guilty for feeling guilty. (…) We get anxious about feeling anxious. What is wrong with me? This is why not giving a fuck is so key. This is why it’s going to save the world. And it’s going to save it by accepting that the world is totally fucked and that’s all right, because it’s always been that way, and always will be.

Verantwoordelijk voor alles en iedereen

Je wil verantwoordelijk zijn en zorg dragen voor anderen. Je wil dat iedereen in je gezin het goed heeft, dat je collega’s tevreden zijn, dat je relaties met iedereen goed zijn, dat men tevreden is over je werk.  Het lijkt bijna Picture Perfect. Wanneer je dit leest denk je wellicht : ja, dat is erover, maar stel jezelf de vraag, voel jij je ook niet heel erg verantwoordelijk voor alles en iedereen ? En doe je dat niet vanuit de beste bedoelingen ?

Because when you give too many fucks—when you give a fuck about everyone and everything—you will feel that you’re perpetually entitled to be comfortable and happy at all times, that everything is supposed to be just exactly the fucking way you want it to be. This is a sickness. And it will eat you alive. You will see every adversity as an injustice, every challenge as a failure, every inconvenience as a personal slight, every disagreement as a betrayal.

Denk nu vooral niet dat Mark Manson  pleit om egoïstisch te zijn en enkel aan jezelf te denken of om niets  (give a f*ck) om te geven. Daar pleit hij juist NIET voor. Hij daagt uit om te kiezen wat je prioriteiten zijn en je van de rest inderdaad niets aan te trekken. Wie niet kiest voor wat belangrijk is, verliest zichzelf compleet en voelt zich continu overbebelast en schuldig.

Geluk is geen legodoos

Mark Manson stelt in The Subtle Art of Not Giving a F*ck enkele kritische vragen. Hoe maakbaar is geluk ? Dat we ons leven ondergaan en niets in de pap te brokken hebben is geenszins waar, maar anderzijds lijkt het wel alsof wij geheel en al verantwoordelijk zijn voor ons geluk en geluk een kwestie van het juiste doen is. Wie met andere woorden niet gelukkig is, heeft dat aan zichzelf te wijten, een stelling die ook in het boek Identiteit van Paul Verhaege wordt geponeerd.

There is a premise that underlies a lot of our assumptions and beliefs. The premise is that happiness is algorithmic, that it can be worked for and earned and achieved as if it were getting accepted to law school or building a really complicated Lego set. If I achieve X, then I can be happy. (…)This premise, though, is the problem. Happiness is not a solvable equation. Dissatisfaction and unease are inherent parts of human nature and, as we’ll see, necessary components to creating consistent happiness.

Overwin ellende = geluk

Oké, bovenstaande titel is misschien kort door de bocht, maar het overwinnen van obstakels zorgt voor geluk. Denk aan alle moeite die je moest doen om je diploma te behalen, het zweet en de weerstand die je moest overwinnen om 1 km aan een stuk te lopen. Al die inspanningen, al die stress hebben wel tot iets geleid : een resultaat waar je gelukkig kan mee zijn. Iets dat je ten diepste voldoening geeft.
Een groot verschil met wat je zomaar wordt voorgeschoteld.

To be happy we need something to solve. Happiness is therefore a form of action; it’s an activity, not something that is passively bestowed upon you, not something that you magically discover in a top-ten article on the Huffington Post or from any specific guru or teacher.

Geluk is work in progress

Volgens Mark Manson is geluk geen status-quo, niet iets dat je, als je het eenmaal bereikt hebt, bij je blijft. Mensen hebben honger naar meer. Denk aan het boek van Devisch over rusteloosheid waarin hij stelt dat wanneer mensen eindelijk iets hebben bereikt (einde onrust) ze opnieuw naar iets anders verlangen. Wellicht omdat inderdaad in de uitdaging het geluk schuilt.

Happiness is a constant work-in-progress, because solving problems is a constant work-in-progress—the solutions to today’s problems will lay the foundation for tomorrow’s problems, and so on. True happiness occurs only when you find the problems you enjoy having and enjoy solving.

Geen schrik voor negatieve emoties

In dat opzicht zouden we volgens Mark Manson niet zo’n schrik moeten hebben van stress of slechte dagen maar ze als uitdagingen zien die ons (kunnen) leiden naar meer geluk. Er niet op ingaan en geen actie ondernemen, dàt is pas niet gelukkig zijn.

In other words, negative emotions are a call to action. When you feel them, it’s because you’re supposed to do something. Positive emotions, on the other hand, are rewards for taking the proper action.

Je bent niet bijzonder

Deze zin past niet een klimaat waarin het uniek-zijn en het bijzondere aan iedere mens overal wordt onderlijnd.  Stel dat je van jezelf zou zeggen dat je ‘middelmatig’ bent, dat lijkt het alsof je jezelf tekort doet of dat leidt aan een negatief (en bijgevolg verkeerd) zelfbeeld. Maar is dat wel zo ? Hoeveel mensen zijn écht bijzonder ? Waarom zou middelmatig niet goed zijn ? Is middelmatig niet per definitie voldoende ?

Volgens Mark Manson creëert het beeld van bijzonder te (moeten) zijn problemen en voorkomt het dat mensen groeien en hun leven zelf in handen nemen.

But it also causes something else to happen. If we have problems that are unsolvable, our unconscious figures that we’re either uniquely special or uniquely defective in some way. That we’re somehow unlike everyone else and that the rules must be different for us. Put simply: we become entitled.

Ik kan mij voorstellen dat vele mensen moeite zullen hebben met dit hoofdstuk. Hij stelt daarin dat de meeste van je problemen helemaal niet zo bijzonder zijn. Duizenden mensen hebben hetzelfde voorgehad en zullen hetzelfde meemaken.
Daarmee zegt hij niet dat die problemen niet pijnlijk en zwaar om dragen kunnen zijn. Hij zegt alleen dat ze niet bijzonder zijn en van jou geen bijzonder persoon maken.

Sadistisch ? Juist niet. Hij waarschuwt voor het vervallen in de slachtofferrol, voor het moment dat je je situatie (hoe erg ook) gaat gebruiken om niets meer te doen of te verwachten dat anderen het voor jou gaan doen.

We hebben altijd de keuze

Wat ons ook overkomt, hoe we reageren is altijd onze keuze én verantwoordelijkheid.

Often the only difference between a problem being painful or being powerful is a sense that we chose it, and that we are responsible for it.

Many people may be to blame for your unhappiness, but nobody is ever responsible for your unhappiness but you.

Omhels onzekerheid

In een maatschappij die er vanuit gaat dat geluk maakbaar is, is het een kleine stap om te menen dat je alles onder controle kan hebben. Het niet onder controle hebben maakt veel mensen onzeker. Er zijn echter zoveel variabelen dat het zo goed als onmogelijk is om alles in de hand te houden.

It’s the backwards law again: the more you try to be certain about something, the more uncertain and insecure you will feel. But the converse is true as well: the more you embrace being uncertain and not knowing, the more comfortable you will feel in knowing what you don’t know. (…) Uncertainty is the root of all progress and all growth. As the old adage goes, the man who believes he knows everything learns nothing. We cannot learn anything without first not knowing something. The more we admit we do not know, the more opportunities we gain to learn.

Die onzekerheid kan ons uit ons lood slaan of ons verlammen. Hij volgt hier echter dezelfde redenering als het omgaan met problemen. Juist door het aanvaarden van onzekerheid en het oncontroleerbare, is er groei mogelijk. Als je alles onder controle hebt en alles meent te weten zit je in principe vast. Er is geen ruimte meer.

Samengevat

Zou ik hopen dat hier een cursus van gemaakt wordt die door alle middelbare scholieren wordt gevolgd. Ik meen dat vele jongeren (en volwassenen) gebukt gaan onder irreële verwachtingen ten aanzien van zichzelf en een onrealistisch beeld van hun kunnen en andermans kunnen.
Anderzijds is het evengoed een boek voor alle volwassenen. Soms is het bijna een slag in je gezicht. Maar eentje die je wakker schudt.

Praktisch

Mark Manson, The Subtle Art of Not Giving a F*ck, Uitgeverij Harperone (2016).
Ik merkte dat enkel het e-book te koop is bij bol.com en dit voor € 16,93.

Ik las de Kindle-editie voor $ 10,90.

De paperback (Amazon $ 9,41) zou ik toch boven het e-book aanraden. Zo kan je nu en dan eens terugbladeren in het boek en dit vooral op die dagen dat je denkt dat het je allemaal tegenzit. Je dag zal er onmiddellijk anders uit zien !

onderwijspraat

Onderwijspraat : een pleidooi voor kennisonderwijs

Kennisonderwijs

Citaat van Johannes Visser

 

Ik ben bezorgd om de leerlingen

Nu en dan ben ik o zo bezorgd voor ons onderwijs en de leerlingen dat ik denk dat de toekomst er niet zo goed uit ziet. Talloze keren heb ik al gedacht : nu kruip ik in mijn pen, maar er wordt al zoveel over het onderwijs gezegd dat er … misschien wel veel te veel wordt gezwegen.

Vorige week las ik een prachtig artikel van Johannes Visser. Er stond een ‘deelknop’ op voor Facebook en Twitter, maar ik ik durf het hier toch niet zomaar overnemen.
Klik dus hier als je het wil lezen.

Ik geef je alvast de ankertekst  én de mythes die worden ontkracht :

Volgens het belangrijkste onderwijsadvies van 2016 zou onderwijs zich minder op kennis moeten richten. Samenwerken, creativiteit en digitale vaardigheden zouden belangrijker moeten worden. Aan die gedachte liggen twee hardnekkige mythes ten grondslag, die ik in dit stuk ontkracht. 

Twee mythes over het onderwijs

De twee mythes die worden ontkracht zijn

1. Kennis is minder belangrijk, want alles staat op internet

Lees vooral het artikel, maar als je geen tijd hebt, onthou dan dit : kennis is geïnterpreteerde en gestructureerde informatie. 

2. Onderwijs zou kinderen vakoverstijgende vaardigheden moeten aanleren

Het gaat hier dan vooral over het misleidende idee van creatiteit als zou die ‘plots’ geboren worden uit het niets en heeft die geen nood aan vakspecifieke kennis. Een aantal experimenten toonde aan dat vakspecifieke kennis net het creatief denken binnen een domein mogelijk maakt. Mij lijkt dat nogal evident, maar blijkbaar moet het keer op keer opnieuw bewezen worden.

Kennisonderwijs is niet : van buiten leren

Vele mensen denken dat kennisonderwijs een kwestie van ‘instampen is’. Dat is spijtig, want dat is niet het geval. Als het dat zou zijn, dan gaat het om ‘weetjes’ in je hoofd, maar niet om kennis. Kennis is immers àltijd relationeel en contextueel. Vandaar Vissers die spreekt over interpretatie en structuur. Wie iets echt onder de knie heeft (kennis !) gaat plots ‘goochelen’ met wat hij weet, die legt verbanden, die ziet oude zaken in een nieuw licht, breidt de kennis uit en komt zo tot … creatief denken, net hetgene wat de mythegelovers net willen.

Ho, wat hoop ik dat alle beleidsmensen in het onderwijs dat artikel lezen !